Esnaf ve sanatkarların yaşadığı yapısal sorunların araştırılarak kooperatif ve bankacılık sistemindeki aksaklıkların giderilmesi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Tüketicilerin nakit kullanımından neredeyse tamamen uzaklaşması, esnafımızı hayatta kalabilmek için kartlı ödeme sistemlerine ve dolayısıyla bankacılık sisteminin insafına mahkum etmiştir. Ancak ticari hayatın sürdürülebilmesi için zorunlu hale gelen bu cihazlar, esnafımızın sırtına taşınamaz komisyon yükleri bindirmektedir. Bankaların kartlı ve taksitli alışverişlerde uyguladığı yüksek komisyon kesintileri, esnafın omuzlarındaki yükü her geçen gün daha da ağırlaştırmaktadır. Günlük nakit akışını döndürebilmek ve sattığı ürünün bedeline hemen ulaşabilmek adına bankaların bloke sürelerini bekleyemeyen esnafımız, finans kurumlarına çok ağır bedeller ödemek zorunda kalmaktadır. Bu adaletsiz işleyiş nedeniyle esnafımızın alın terinin ve el emeğinin önemli bir kısmı, henüz cebine girmeden finans devleri tarafından komisyon adı altında yutulmaktadır. Bankaların süslü isimler altında sunduğu sözde esnaf paketleri ve kampanyalar ise esnafımıza geçici bir çözüm sunuyor gibi görünse de, arka plandaki zorunlu ürün dayatmaları ve katı limitlerle küçük işletmelerimizi finansal sisteme tamamen bağımlı hale getirmekte, adeta onları kendi dükkanlarında birer kiracıya dönüştürerek ipotek altına almaktadır.

Esnafımızın içine düştüğü ağır borç sarmalı ve finansal sıkışıklık, idari uygulamaların getirdiği ağır yaptırımlarla daha da derinleşmektedir. Esnafımız bir yandan yüksek maliyetlerle mücadele ederken diğer yandan vadesi geçmiş vergi ve sosyal güvenlik prim borçları sebebiyle banka hesaplarına uygulanan c-hacizlerle karşı karşıya kalmaktadır. Böylesi bir bask alındı ye ezilen esnafımızın acil bir borç yapılandırması beklentisinin görmezden gelinmesi yesofunların gerçek nedenlerine eğilinmemesi, esnafımızı tamamen sistemin dışına itmektedir. YENI YO Esnafın bu zorlu süreçte tek sığınağı olan Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri aracılığıyla sağlanan hazine destekli finansmanlar ise maalesef son dönemde uygulanan yasal kısıtlamalar nedeniyle ulaşılamaz hale gelmiştir. 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren mevzuat çerçevesinde, esnafın bu desteklerden yararlanabilmesi için son derece katı sınırlamalar getirilmiştir. Geriye dönük bir yıl içinde en fazla üç kez destekten faydalanabilme sınırı ve açık hesap sayısının üçü geçememesi şartı, küçük esnafın dönemsel nakit akışını yönetmesini imkansızlaştırmaktadır. Daha da vahimi, destek kullanımı esnasında esnaftan vadesi geçmiş borcunun bulunmadığına dair belge istenmesi, asıl desteğe ihtiyacı olan borçlu esnafı sistem dışına itmektedir. Kooperatiflerin kaynak tahsis bütçelerindeki kotalar da esnafın taleplerini karşılamaktan uzaktır. Birçok bölgede kooperatif bütçelerinin dolması nedeniyle hak sahibi esnafların onaylı dosyaları aylarca bekletilmekte, esnafımız çaresizliğe terk edilmektedir. Bu finansal ve mevzuatsal darboğazın yanı sıra, kooperatiflerin kaynak dağıtım mekanizmalarındaki şeffaflık ve denetim zafiyetleri kurumsal güveni sarsan boyutlara ulaşmıştır.

Ekonomik daralmanın sokaktaki yansıması son derece ürkütücü boyutlara ulaşmış olup, güncel veriler esnafımızın maruz kaldığı yıkımı tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermektedir. Yalnızca 2026 yılının ocak-mayıs dönemini kapsayan ilk beş ayda 53 bin 88 esnafımız kepenk indirmiş, bu durum günde ortalama 354 esnafın iş yaşamından koparak kepenk kapatması gibi vahim bir tabloyu ortaya çıkarmıştır.

Sonuç olarak, günde 354 esnafın kepenk kapattığı bir ekonomik iklimde esnaf ve sanatkârlarımızın korunması, yalnızca bireysel bir ticari mesele değil, milli bir ekonomik güvenlik ve toplumsal refah meselesidir. Esnafımızın vadesi geçmiş kamu borçlarının ek mali yüklerden arındırılarak uzun vadeli bir takvime bağlanması, kooperatif finansmanlarındaki tıkayıcı borçsuzluk ve virman kesintilerinin esnetilmesi, bankaların POS komisyonları ve bloke süreleri gibi haksız maliyetler üzerinden esnafı sömürmesinin önüne geçilmesi, faizsiz finansman destek modellerinin önünün açılması, kooperatiflerin idari süreçlerinin şeffaflaştırılması ve denetim açıklarının kapatılması elzemdir. Bu doğrultuda, esnaf ve sanatkârlarımızın yaşadığı yapısal sorunların tespit edilmesi ve kooperatif ile bankacılık sistemindeki işleyiş aksaklıklarının giderilerek esnafımızın korunmasına yönelik sürdürülebilir kurumsal politikaların geliştirilmesi amacıyla bir Medin straşına Komisyona parkeini hayati bir önem arz etmektedir.