13 Temmuz 1930 tarihinde Van'da gerçekleşen olayların tüm yönleriyle araştırılması, bölgede yapılan projelerin çevreye etkilerinin tespiti ve gerekli tedbirlerin alınması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Van'ın Erciş ilçesinde 1930 yılında Zilan Vadisi'nde yaşanan ve on binlerce sivilin yaşamını yitirdiği Zilan katliamının üzerinden 96 yıl geçti. Zilan katliamında yaşanan olayların tüm yönleriyle ortaya çıkarılması, olaylara ilişkin tarihsel gerçeklerin araştırılması, o süreçte ve sonrasında uygulanan hak ihlalleri ile cezasızlık uygulamalarının tespit edilmesi, son yıllarda Zilan Vadisinde sürdürülen ekolojik yıkım projeleriyle katliam hafızasının silinmesine dönük uygulamaların incelenmesi, suyun çekilmesiyle ortaya çıkan insan kemiklerine ilişkin etkili bir soruşturmanın başlatılması, geçmişle yüzleşme, hakikatin ortaya çıkarılması, adaletin tesisi ve toplumsal barışın güçlendirilmesine katkı sunacak tespit , önerilerin belirlenmesi ve mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci TBMM Iç Tüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve talep ederim. 13.07.2026

GEREKÇE

Türkiye'nin yakın tarihinde hak ihlalleri yönüyle yeterince araştırılmamış ve aydınlatılmamış olaylardan biri Zilan Katliamı'dır. 96 yıl önce Van'ın Erciş ilçesinde yaşanan olaylara dair farklı zamanlarda yapılan tüm başvurulara rağmen yetkililer tarafından kamuoyunu aydınlatacak herhangi bir açıklama hala yapılmamıştır. Zilan Vadisi'nde gerçekleştirilen ve on binlerce insanın yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan Zilan Katliamı'ın izleri hala tazeliğini korumaktadır. Açık kaynaklar, tanık anlatımları ve bölge halkının kolektif hafızasına göre Zilan Vadisi'nde 1930 yılında yaşanan olaylarda, on binlerce sivilin yaşamını yitirdiği, 40'tan fazla köyün tahrip edildiği, zorunlu göçlerin yaşandığı ve bölgenin toplumsal yapısının derinden etkilendiği tarihsel bir kırılma noktasıdır. Olayların ardından sorumlular hakkında etkili bir yargılama yürütülmemesi, cezasızlık tartışmalarını günümüze kadar taşımıştır.

Metnin tamamını göster (4 paragraf daha)Metni kısalt

Zilan'da yaşananlarla yüzleşilmesi, hakikatin ortaya çıkarılması, adaletin sağlanması ve toplumsal barışın güçlendirilmesi bakımından önemli bir gereklilik olarak değerlendirilmektedir. Geçmişte yaşanan ağır hak ihlallerinin araştırılması ve varsa sorumluların hukukun gerekleri çerçevesinde hesap vermesinin sağlanması, hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir.

Türkiye'de demokratikleşme ve toplumsal barışa ilişkin inşa sürecinin geldiği mevcut dönemde, geçmişte yaşanan ağır hak ihlalleriyle yüzleşilmesi, hakikatin ortaya çıkarılması ve mağduriyetlerin giderilmesine yönelik adımların atılması büyük önem taşımaktadır. Zilan Vadisi'nde yaşanan olayların tüm yönleriyle araştırılması, toplumsal hafızanın korunması ve kalıcı barışın güçlendirilmesi bakımından önemli bir sorumluluktur.

Öte yandan Zilan Vadisi, tarihsel öneminin yanı sıra zengin biyolojik çeşitliliği ve doğal yaşam alanlarıyla korunması gereken önemli bir ekosistemdir. Son yıllarda bölgede yürütülen baraj, HES ve madencilik faaliyetlerinin doğal çevre, kültürel miras ve toplumsal hafıza üzerindeki etkilerine ilişkin ciddi iddialar bulunmaktadır. Koçköprü Barajı'nda su seviyesinin çekilmesiyle ortaya çıkan insan kemikleri de bu iddiaların kapsamlı biçimde araştırılması gerekliliğini bir kez daha ortaya koymuştur.

Bu çerçevede; Zilan Katliam'na ilişkin arşivlerin erişime açılması, sorumların yargı önünde hesap vermesi, ortaya çıkan insan kemiklerine yönelik bağımsız ve etkin bir soruşturma yürütülmesi, vadide gerçekleştirilen projelerin ekolojik, kültürel ve toplumsal etkilerinin incelenmesi, mağdurların haklarının gözetilmesi, Zilan Vadisi'nin tarihsel ve ekolojik mirasının korunmasına yönelik tedbirlerin belirlenmesi ve hakikat ile adalet temelinde toplumsal barışa katkı sağlayacak önerilerin oluşturulması amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması elzemdir.