EKPSS ile atama bekleyen engelli öğretmen adaylarının yaşadıkları sorunların tüm yönleriyle tespit edilerek gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Öğretmen ihtiyacının devam ettiği bir dönemde, Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) ile atama bekleyen engelli öğretmen adaylarının kamu istihdamına erişiminde yaşanan sorunların, engelli öğretmen istihdamına ilişkin planlamaların, Milli Eğitim Akademisi uygulamasının engelli öğretmen adaylarına etkilerinin, kapsayıcı eğitim politikalarının ve bu alanda alınması gereken idari ile yasal tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.

GEREKÇE

Eğitim, toplumsal eşitliğin güçlenmesini sağlayan en temel kamusal hizmetlerden biridir. Bu hizmetin niteliği yalnızca okul sayısı, fiziki altyapı ya da öğretmen sayısıyla ölçülemez. Eğitim sistemi, toplumun bütün kesimlerinin eşit katılımını sağlayabildiği ölçüde güçlenir. Engelli öğretmenlerin eğitim sisteminde daha fazla yer alması, hem kamu istihdamında fırsat eşitliğinin gelişmesine hem de kapsayıcı eğitimin güçlenmesine katkı sunmaktadır. Türkiye'de binlerce engelli öğretmen adayı, öğretmenlik için gerekli lisans eğitimini tamamlamış, Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı'nda başarılı olmuş ve kamu hizmetine girmek için gerekli şartları yerine getirmiştir. Buna rağmen yeterli sayıda atama yapılmaması, düzenli bir atama takviminin bulunmaması ve yeni uygulamalara ilişkin belirsizlikler nedeniyle çok sayıda aday uzun süredir atanmayı beklemektedir.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2023 yılında 3 bin 500 engelli öğretmenin ataması gerçekleştirilmiş, ilk yerleştirmede herhangi bir kuruma yerleşemeyen adayların tamamının daha sonra atandığı açıklanmış, ayrıca tercih başvurusu yapamayan 234 engelli öğretmen adayı için ilave atama gerçekleştirilmiştir. Buna karşılık 2025 yılında yapılan engelli öğretmen atamasında kontenjan 1.381 kişiyle sınırlandırılmıştır. İki yıl içerisinde engelli öğretmen kontenjanında yaklaşık yüzde 61 oranında azalma yaşanmasına karşın bu değişikliğin gerekçesi kamuoyuyla ayrıntılı biçimde paylaşılmamıştır. ÖSYM verilerine göre 2024 yılında gerçekleştirilen EKPSS'ye 115 bin 146 aday başvurmuştur. Bu veri, engelli bireylerin kamu hizmetinde görev alma talebinin büyüklüğünü göstermektedir. Milli Eğitim Bakanlığının engelli öğretmen atama sayıları ise bu talebin oldukça gerisinde kalmaktadır. Atamaların belirli bir takvime bağlanmaması, adayların hangi yıl, hangi sayıda kontenjan açılacağını öngörememesine yol açmaktadır. Bu belirsizlik, mesleki planlama, ekonomik yaşam ve sosyal hayata katılım açısından önemli sorunlar doğurmaktadır.

Engelli öğretmen adayları ile bu alanda faaliyet yürüten sivil toplum kuruluşları; en az 10 bin engelli öğretmen ataması yapılmasını, engelli öğretmen atamalarının düzenli bir takvime bağlanmasını, boş kalan kontenjanların değerlendirilmesini, EKPSS'nin düzenli aralıklarla gerçekleştirilmesini ve Milli Eğitim Akademisi sürecinde erişilebilirlik ile makul uyumlaştırma tedbirlerinin hayata geçirilmesini talep etmektedir. Bu talepler, bireysel beklentilerin ötesinde kamu istihdamı ve eğitim politikalarına ilişkin yapısal ihtiyaçları ortaya koymaktadır. 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu ile kurulan Millî Eğitim Akademisi, öğretmen istihdamında yeni bir dönem başlatmıştır. Ancak akademi sürecinin engelli öğretmen adayları bakımından nasıl işleyeceği, farklı engel grupları için hangi erişilebilirlik standartlarının uygulanacağı, eğitim ve değerlendirme süreçlerinde makul uyumlaştırmanın hangi esaslara göre sağlanacağı konusunda kamuoyuna ayrıntılı bir çerçeve sunulmamıştır. Bu durum, engelli öğretmen adaylarının hak ve yükümlülükleri bakımından yeni soru işaretleri doğurmaktadır. Engelli öğretmen istihdamına ilişkin sorunlar, kontenjan sayılarının ötesinde çok boyutlu bir değerlendirmeyi gerektirmektedir. Öğretmen ihtiyacı, norm kadro planlaması, kamu istihdam politikaları, Millî Eğitim Akademisinin uygulama esasları, erişilebilirlik yükümlülükleri, uluslararası iyi uygulama örnekleri ve engelli öğretmenlerin eğitim sistemine sağlayacağı katkılar birlikte ele alınmalıdır. Bu kapsamda mevcut durumun bütün yönleriyle incelenmesi, ilgili kurumların dinlenmesi, ihtiyaçların tespit edilmesi ve çözüm önerilerinin ortaya konulması amacıyla bir Meclis Araştırması açılması kamu yararı açısından gerekli görülmektedir.