3 Ağustos 2014 tarihinde IŞİD tarafından gerçekleştirilen Ezidi katliamının araştırılarak Ezidi halkının sorunları için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

IŞİD'in Şengal'e yönelik saldırıları, Ezidî toplumunun fiziksel varlığını, inancını ve toplumsal yaşamını ortadan kaldırmayı amaçlayan sistematik bir yok etme hareketidir. Binlerce kişi öldürülmüş, yüz binlerce kişi yerinden edilmiş; 6 bini aşkın kadın ve çocuk kaçırılarak köleleştirme, cinsel şiddet, zorla alıkoyma ve zorla din değiştirme suçlarına maruz bırakılmıştır. Şengal Dağı'nda kuşatma altında kalan çok sayıda kişi de açlık, susuzluk ve ağır yaşam koşulları nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

Birleşmiş Milletler, IŞİD'in Ezidilere yönelik eylemlerinin soykırım, insanlığa karşı suç ve savaş suçu oluşturduğunu tespit etmiştir. Soykırımın en ağır boyutlarından birini kadınlara ve kız çocuklarına yönelik sistematik saldırılar oluşturmuştur. Kadınlar ve çocuklar alınıp satılmış, cinsel köleliğe, işkenceye ve zorla din değiştirmeye maruz bırakılmış; erkek çocukların bir bölümü zorla silahlı yapılara dahil edilmiştir. Bu saldırılar, Ezidî toplumunun gelecek kuşaklarını hedef alan kadın kırımı ve çocuklara karşı ağır suçlar niteliğindedir.

Aradan geçen on iki yıla rağmen kayıp Ezidî kadın ve çocukların tamamının akıbeti aydınlatılamamıştır. Toplu mezarların açılması, yaşamını yitirenlerin kimliklerinin belirlenmesi, kayıpların bulunması ve faillerin etkili biçimde yargılanması yönündeki yükümlülükler devam etmektedir. Hayatta kalanların adalete, hakikate, tazmine ve psikososyal desteğe erişmesi de soykırım sonrası onarımın temel parçasıdır.

Türkiye; Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve özellikle kadınlarla çocukların insan ticaretine karşı korunmasını düzenleyen Palermo Protokolü başta olmak üzere ilgili uluslararası sözleşmelerin tarafıdır. Bu yükümlülükler; ciddi suç iddialarını etkili biçimde araştırma, risk altındaki kişileri koruma, faillerin cezasız kalmasını önleme ve uluslararası iş birliği yürütme sorumluluğu doğurmaktadır.

Kaçırılan Ezidî kadın ve çocuklardan bazılarının Türkiye'ye getirildiği, Türkiye'de tutulduğu veya Türkiye üzerinden başka ülkelere götürüldüğü yönünde kamuoyuna yansıyan iddia ve belirli vakalar bulunmaktadır. Bu nedenle sınır geçiş kayıtlarının, kayıp bildirimlerinin, adli dosyaların ve uluslararası kuruluşların kayıtlarının karşılaştırılıp karşılaştırılmadığı; insan ticareti, köleleştirme, cinsel saldırı, çocuğun kaçırılması ve kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma suçları yönünden etkili soruşturma yürütülüp yürütülmediği açıklığa kavuşturulmalıdır.

Türkiye'de IŞID bağlantılı kişiler hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda Ezidîlere karşı işlenen fiillerin yalnızca örgüt üyeliği kapsamında mı ele alındığı; soykırım, insanlığa karşı suçlar ve insan ticareti yönünden ayrıca değerlendirme yapılıp yapılmadığı araştırılmalıdır. Hayatta kalanların adli süreçlere güvenli biçimde katılması, tercüman ve hukuki yardıma erişmesi, kimliklerinin korunması ve uluslararası kurumlarla etkin bilgi paylaşımı sağlanmalıdır.

Şengal saldırılarının ardından Türkiye'ye sığınan Ezidiler hukuki statü, barınma, sağlık, eğitim, çalışma ve psikososyal destek hizmetlerine erişimde önemli sorunlarla karşılaşmıştır. Uluslararası koruma başvurularının nasıl değerlendirildiği, geri gönderme merkezlerindeki uygulamalar ve sınır dışı kararlarında geri gönderme yasağına uyulup uyulmadığı incelenmelidir. Soykırımdan kaçarak güvenli bir yaşam arayan kişilerin yeniden risk altına sokulması telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir.

Türkiye'de yaşayan Ezidî yurttaşlar; köylerine dönüş, mülkiyetlerine erişim, ibadet özgürlüğü, mezarlık ve kutsal mekânların korunması, kültürel miraslarının yaşatılması ve inançlarının kamusal alanda tanınması konularında sorunlar yaşamaktadır. Bu sorunların bireysel başvurulara bırakılması yerine, Ezidi halkının eşit yurttaşlığını ve kolektif haklarını güvence altına alan bütünlüklü bir kamu politikası oluşturulmalıdır.

Tüm bu nedenlerle Şengal Soykırımı'nın Türkiye'ye uzanan boyutlarının, kayıp kadın ve çocukların akıbetinin, Türkiye bağlantılı insan ticareti iddialarının, adli ve idari süreçlerin, kamu kurumlarının sorumluluklarının ve Ezidilerin karşılaştığı hak ihlallerinin bütün yönleriyle araştırılması; adalet, hakikat ve onarımın sağlanması için alınacak hukuki ve idari tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.