Türkiye'den yurtdışına gerçekleştirilen beyin göçünün nedenlerinin tespit edilerek alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

TÜİK'in 2024 Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri'ne göre, Türkiye'de lisans eğitimini tamamlayan yükseköğretim mezunlarının yüzde 2'si mezuniyet sonrasında yurt dışında uzun süreli ikamet etmektedir. Bu oran erkeklerde yüzde 2,4, kadınlarda yüzde 1,6 olarak gerçekleşmiştir. Vakıf üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı yüzde 4,3 iken devlet üniversitesi mezunlarında yüzde 1,7 olmuştur.

Beyin göçünün özellikle yüksek teknoloji ve nitelikli insan gücüne ihtiyaç duyulan alanlarda yoğunlaşması ayrıca dikkat çekmektedir. 2024 yılında en yüksek beyin göçü oranı yüzde 6,7 ile bilişim ve iletişim teknolojileri alanında görülürken, bunu yüzde 4,4 ile mühendislik, imalat ve inşaat alanları ve yüzde 2,7 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik alanları izlemiştir. Lisans programları içerisinde ise moleküler biyoloji ve genetik mezunlarında beyin göçü oranı yüzde 15,0, işletme mühendisliğinde yüzde 10,8, elektronik mühendisliğinde yüzde 9,6, matematik mühendisliğinde yüzde 9,5 ve biyomühendislikte yüzde 9,4 olarak gerçekleşmiştir.

Yükseköğretim mezunlarının yurt dışında tercih ettiği ülkeler de Türkiye'nin özellikle yüksek nitelikli insan gücünü hangi ülkelere kaybettiğini göstermektedir. 2024 yılında yurt dışına göç eden lisans mezunlarının yüzde 19,6'sı Amerika Birleşik Devletleri'ni, yüzde 19,4'ü Almanya'yı, yüzde 11,3'ü Birleşik Krallık'ı, yüzde 7'si Hollanda'yı ve yüzde 5,2'si Kanada'yı tercih etmiştir.

Gençlerin yurt dışında yaşama isteğine ilişkin araştırmalar da bu tablon ay Yal gerçekleşmiş göç rakamlarından ibaret olmadığını göstermektedir. le gerçekleş ver

Gençlik Araştırması'nda gençlerin yüzde 63'ü, tercih imkânı verilmesi halinde ba: a bir kille Çiş ) UD na ale, yaşamak istediğini belirtmiştir. Yurt dışında yaşamak isteyen gençlerin yüzde 47,8'i yaşam koşullarını yükseltmeyi, yüzde 20,7'si başka ülkelerde daha fazla özgürlük bulunmasını, yüzde 16,8'i Türkiye'de kendini güvende hissetmemesini, yüzde 14,7'si ise Türkiye'de iş bulamamasını veya başka bir ülkede daha kolay iş bulacağını gerekçe göstermiştir.

Dolayısıyla Türkiye açısından mesele yalnızca yurt dışına göç eden kişi sayısındaki değişimden ibaret değildir. Özellikle genç, eğitimli ve nitelikli nüfusun yurt dışında yaşamayı tercih etmesi; Türkiye'nin yetişmiş insan kaynağının azalması, kamu kaynaklarıyla gerçekleştirilen eğitim yatırımlarının ülke ekonomisine yeterince yansımaması, bilimsel ve teknolojik kapasitenin zayıflaması, nitelikli iş gücü açığının büyümesi ve uzun vadede üretim ve rekabet gücünün olumsuz etkilenmesi gibi sonuçlar doğurabilecek bir gelişmedir.

Türkiye'nin ekonomik ve sosyal gelişimini sürdürebilmesi, gençlerin eğitimlerini ve yeteneklerini kendi ülkelerinde değerlendirebilecekleri çalışma ve yaşam koşullarının oluşturulmasına bağlıdır. Bu nedenle nitelikli ve vasıflı insan gücünün yurt dışına göçünün nedenlerinin bütün yönleriyle araştırılması; ekonomik koşullar, ücretler, çalışma hayatı, eğitim-istihdam ilişkisi, kariyer olanakları, bilimsel ve akademik çalışma ortamı, özgürlükler, hukuk güvenliği ve yaşam koşullarının bu süreç üzerindeki etkilerinin ortaya konulması gerekmektedir.

Her yıl eğitimli ve nitelikli gençlerimizin yurt dışına yönelmesine neden olan koşulların tespit edilmesi, bu göçün Türkiye'nin ekonomisi, çalışma hayatı, bilim ve teknoloji kapasitesi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi ve nitelikli insan gücünün Türkiye'de kalmasını veya yurt dışında bulunan nitelikli vatandaşlarımızın yeniden Türkiye'ye dönmesini teşvik edecek politikaların ortaya konulması amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması yerinde olacaktır.

[PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]