Tarım ve gıda sektöründeki dış ticaret dengesinin ve ithalat artışına neden olan yapısal sorunların tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Tarım sektörü yalnızca ekonomik faaliyet alanı değil, aynı zamanda gıda arz güvenliği, istihdam, kırsal kalkınma ve stratejik bağımsızlık açısından da büyük önem taşımaktadır. Türkiye'nin geniş tarım arazilerine, farklı iklim koşullarına ve önemli bir üretim potansiyeline sahip olmasına rağmen tarım, gıda ve içecek sektöründe dış ticaret dengesinin giderek bozulması, üretim politikalarının yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.

2026 yılının ilk 7 ayında tarım, gıda ve içecek sektöründe ihracat 15,53 milyar dolardan yüzde 5,4 artışla yaklaşık 16,38 milyar dolara yükselirken, ithalat 13,75 milyar dolardan yüzde 19,11 artışla 16,38 milyar dolara ulaşmıştır. Böylece bir önceki yılın aynı döneminde yaklaşık 1,78 milyar dolar olan dış ticaret fazlası ortadan kalkmıştır.

İhracat artışının yüzde 5,4 seviyesinde kalmasına karşın ithalatın yüzde 19,11 oranında artması, tarım ve gıda ürünlerinde dışa bağımlılığın arttığını ortaya koymaktadır. Temmuz ayında da benzer bir tablo görülmüş; ihracat yüzde 12,13 artarken ithalat yüzde 24,63 oranında yükselmiştir. İthalatın ihracattan daha hızlı artması, tarım dış ticaretinde sürdürülebilirlik açısından ciddi biçimde incelenmesi gereken bir durumdur. İthalat kalemleri incelendiğinde Türkiye'nin özellikle yem hammaddeleri, yağlı tohumlar ve hayvansal üretim alanlarında önemli ölçüde dışa bağımlı olduğu görülmektedir. 2026 yılının ilk 7 ayında hayvan yemi ithalatı 4,759 milyar dolara, bitkisel yağ ithalatı 2,342 milyar dolara ulaşmıştır. Aynı dönemde 1,451 milyar dolarlık soya fasulyesi, 1,269 milyar dolarlık dane mısır ve 904,6 milyon dolarlık sığır ithalatı gerçekleştirilmiştir.

Bu tablo, Türkiye'nin yalnızca nihai tarım ve gıda ürünlerinde değil, tarımsal üretimin temel girdilerinde de dışa bağımlı hale geldiğini göstermektedir. Özellikle soya ve mısır gibi yem hammaddelerinin yüksek miktarda ithal edilmesi, hayvancılık sektörünün maliyetlerinin de uluslararası fiyatlara ve dış ticaret koşullarına daha fazla bağımlı hale gelmesine neden olmaktadır. Türkiye'nin tarım ve gıda ürünleri ihracatında önemli kalemleri de bulunmaktadır. İlk 7 ayda yaş meyve ve sebze ihracatı 2,688 milyar dolar, şekerli mamuller ihracatı yaklaşık 1,770 milyar dolar, sert kabuklu meyveler ihracatı ise yaklaşık 1,611 milyar dolar seviyesindedir. Ancak ihracat yapılan bazı ürünlerde dahi üretim sürecinin ithal girdilere bağımlı olması, elde edilen ihracat gelirinin gerçek katma değerinin ve dış ticaret dengesi üzerindeki etkisinin ayrıca değerlendirilmesini gerektirmektedir.

Bu kapsamda tarım ve gıda sektöründeki dış ticaret dengesinin bütün yönleriyle incelenmesi; ithalat artışına neden olan yapısal sorunların belirlenmesi; Türkiye'nin ithal ettiği stratejik tarım ürünlerinde yerli üretim kapasitesinin artırılması; üreticinin girdi maliyetlerinin düşürülmesi; tarımsal üretimin planlı ve sürdürülebilir hale getirilmesi; ihracatçı sektörlerin desteklenmesi; yeni ihracat pazarlarının geliştirilmesi ve tarımda dış ticaret fazlası sağlayacak uzun vadeli politikaların oluşturulması amacıyla Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederiz.

Küba