Kamu ve özel sektörün dış borçlanma eğiliminin borç sürdürülebilirliği ve makroekonomik dengeler üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Kamu ve özel sektörün dış borçlanma eğiliminin finansman yapısı, borç sürdürülebilirliği ve makroekonomik dengeler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi; döviz cinsinden borç stokunda meydana gelen artışın kur riski ve finansal istikrar açısından doğurabileceği kırılganlıkların tespit edilmesi ve kamu yararını koruyacak gerekli politika tedbirlerinin belirlenmesi amacıyla, Anayasanın 98. ve İç Tüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince ekte sunulan gerekçe çerçevesinde Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
Türkiye'nin dış borçlanma araçlarından biri olan eurobond ihraçlarında gözlenen artış, ekonominin finansman yapısına ilişkin önemli bir tabloyu ortaya koymaktadır. 2026 yılının ilk çeyreğinde hem kamu hem de özel sektör tarafından gerçekleştirilen yüksek tutarlı eurobond ihraçları, Türkiye ekonomisinin dış finansmana olan bağımlılığını açık biçimde gözler önüne sermektedir. Bu tablo, bir yandan uluslararası piyasalara erişimin sürdüğünü gösterirken, diğer yandan borçlanma maliyetleri ve risk primi üzerinden değerlendirilmesi gereken yapısal sorunlara işaret etmektedir.
Türkiye'nin risk priminde son dönemde gözlenen kısmi gerilemeye rağmen, eurobond faizlerinin hâlâ yüksek seviyelerde seyretmesi; ülkenin uluslararası finansman maliyetlerinin küresel gelişmelere ve risk algısına son derece duyarlı olduğunu göstermektedir. Özellikle özel sektörün yoğun biçimde dış borçlanmaya yönelmesi, finansman ihtiyacının iç kaynaklarla karşılanamadığını ve şirket bilançolarının dış kaynaklara bağımlı hâle geldiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, finansman yapısının giderek daha kırılgan bir zemine kaydığına ve dış şoklara karşı dayanıklılığın zayıfladığına işaret etmektedir.
Metnin tamamını göster (5 paragraf daha)Metni kısalt
Eurobond ihraçlarının artması, kısa vadede finansman ihtiyacının karşılanmasını sağlasa da, uzun vadede döviz cinsinden borç stokunun büyümesine, kur riskinin artmasına ve kamu ile özel sektörün borç sürdürülebilirliği açısından daha kırılgan bir yapıya sürüklenmesine neden olabilecek riskler barındırmaktadır. Özellikle küresel faiz oranlarında yaşanabilecek olası artışlar veya risk algısında meydana gelebilecek bozulmalar, Türkiye'nin borçlanma maliyetlerini hızla yükseltebilecek ve finansal istikrar üzerinde ciddi baskılar oluşturabilecektir. Bu çerçevede, dış borçlanmanın maliyeti yalnızca bugünü değil, gelecek dönem bütçelerini ve ekonomik dengeleri de doğrudan etkileyecek niteliktedir.
Bugün gelinen noktada temel soru açıktır: Türkiye neden giderek artan ölçüde dış borçlanmaya ihtiyaç duymaktadır? Eurobond ihraçlarındaki artışın arkasındaki temel ekonomik nedenler nelerdir? Bu borçlanma yapısı sürdürülebilir midir? Kamu ve özel sektörün döviz cinsinden borçlanma eğilimi, Türkiye ekonomisinin genel kırılganlığını artırmakta mıdır? İç tasarrufların yetersizliği, yatırım-finansman dengesi ve para politikası tercihleri bu süreci nasıl etkilemektedir?
Dış borçlanma dinamiklerinin ve eurobond ihraçlarının ekonomi üzerindeki etkilerinin bütüncül bir şekilde değerlendirilmemesi hâlinde, karşı karşıya kalınacak tablo yalnızca artan borç yükü değil; aynı zamanda kur şoklarına açık, finansman maliyetleri yüksek ve dış gelişmelere bağımlı bir ekonomik yapı olacaktır. Bu durum, makroekonomik istikrarın zedelenmesine, özel sektör bilançolarının bozulmasına ve kamu maliyesi üzerinde ilave yüklerin oluşmasına neden olabilecek riskler barındırmaktadır.
Öte yandan, dış borçlanma yoluyla sağlanan finansmanın hangi alanlarda kullanıldığı, üretken yatırımlara mı yoksa kısa vadeli finansman ihtiyaçlarına mı yönlendirildiği de ayrıca değerlendirilmesi gereken kritik bir husustur. Zira üretken yatırımlara dönüşmeyen borçlanma, ekonomik büyümeye katkı sunmak yerine geleceğe ertelenmiş bir yük olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu çerçevede, Türkiye'de son dönemde artan eurobond ihraçlarının nedenlerinin; kamu ve özel sektör borçlanma yapısı üzerindeki etkilerinin, finansal istikrar ve makroekonomik dengeler açısından doğurabileceği risklerin tüm yönleriyle araştırılması; ortaya çıkabilecek ekonomik kırılganlıkların tespit edilerek gerekli politika önlemlerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.