İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
MECLİS’TE BUGÜN
MECLİS ARAŞTIRMASI ÖNERGESİ · 10/4820 GÜNDEME GİRECEK

Türkiye'de turizm gelirleri ile giderleri arasındaki dengenin tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Son güncelleme: Kaynak: TBMM

İlk imza: Hüseyin Yıldız Aydın · CHP ve 19 milletvekili ·

Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki gerekçeler doğrultusunda, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca, Türkiye'de turizm gelirleri ile turizm giderleri arasındaki dengenin bozulmasının nedenlerinin, yüksek enflasyonun iç turizm üzerindeki etkilerinin, vatandaşların yurt dışı tatil tercihlerine yönelmesinin ekonomik sonuçlarının ve turizm sektörünün sürdürülebilirliğini güçlendirecek politika önerilerinin belirlenmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

GEREKÇE

Turizm sektörü, Türkiye ekonomisinin döviz kazandıran en önemli alanlarından biri olmasının yanında, cari açığın finansmanına, istihdama ve bölgesel kalkınmaya önemli katkılar sağlamaktadır. Ancak son yıllarda turizm gelirlerinde görülen artışa rağmen, turizm giderlerinin çok daha hızlı yükselmesi, sektörün ekonomiye sağladığı net katkının zayıflamaya başladığını göstermektedir.

Metnin tamamını göster (16 paragraf daha)Metni kısalt

Pandemi sonrası dönemde, 2021-2025 yılları arasında Türkiye'nin turizm gelirleri yüzde 112,6 artarak 30,3 milyar dolardan 64,4 milyar dolara yükselmiştir. Aynı dönemde ise Türk vatandaşlarının yurt dışı seyahat harcamaları yüzde 335,8 artış göstererek 2,2 milyar dolardan 9,6 milyar dolara ulaşmıştır. Başka bir ifadeyle, turizm giderleri gelirlerden yaklaşık üç kat daha hızlı büyümüştür.

Bu olumsuz tablo, 2026 yılının ikinci çeyreğinde daha da belirginleşmiştir. Turizm gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,73 azalarak 15 milyar 655 milyon dolara gerilerken, turizm giderleri yüzde 7,35 artışla 2 milyar 962 milyon dolara yükselmiş ve tüm zamanların en yüksek çeyreklik turizm gideri gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda net turizm geliri 13,33 milyar dolardan 12,69 milyar dolara düşmüştür.

Dikkat çekici bir diğer gösterge ise turizm gelirlerinin ne kadarının yeniden yurt dışına çıktığını ortaya koymaktadır. 2021 yılında turizmden kazanılan her 100 doların yalnızca 7,27 doları vatandaşların yurt dışı harcamalarına giderken, bu oran 2025 yılında yaklaşık 15 dolara, 2026 yılının ikinci çeyreğinde ise 18,93 dolara yükselmiştir. Başka bir ifadeyle, turizmden elde edilen her 100 doların yaklaşık 19 doları yeniden yurt dışına çıkmaktadır.

Bu gelişmeler, yalnızca turizm istatistikleri açısından değil, makroekonomik dengeler bakımından da önemli bir uyarı niteliği taşımaktadır. Turizmin cari açığın finansmanına sağladığı katkı zayıflamakta, net döviz kazancı artmak yerine durağanlaşmaktadır.

Sektör temsilcileri ve ekonomik göstergeler, bu tablonun temel nedenlerinden birinin yüksek enflasyon olduğunu ortaya koymaktadır. Konaklama, yeme-içme, ulaşım ve diğer turizm hizmetlerindeki fiyat artışları nedeniyle Türkiye'de tatil yapmak birçok vatandaş açısından yurt dışında tatil yapmaktan daha pahalı hâle gelmiştir. Komşu ülkeler, ada destinasyonları ve vizesiz ya da kolay vize alınabilen ülkeler, Türk vatandaşları açısından daha cazip seçenekler hâline gelmiştir.

Nitekim yurt dışına çıkan vatandaş sayısı da bu eğilimi doğrulamaktadır. 2022 yılında 7,27 milyon olan yurt dışına çıkan vatandaş sayısı, 2025 yılında 11,9 milyonun üzerine çıkarak tarihi rekor kırmıştır. 2026 yılının ikinci çeyreğinde ise bu sayı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,5 artışla 3,43 milyon kişiye ulaşmıştır.

Buna karşılık, Türkiye'ye gelen yabancı ziyaretçi sayısındaki artışın ivmesi zayıflamış, 2026 yılının ikinci çeyreğinde ziyaretçi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,1 azalarak 15,58 milyon kişiye gerilemiştir.

Kişi başına yapılan harcamalar da dikkat çekici bir değişime işaret etmektedir. 2026 yılının ikinci çeyreğinde Türkiye'ye gelen yabancı ziyaretçinin kişi başına ortalama harcaması 1.005 dolar olurken, yurt dışına çıkan Türk vatandaşlarının kişi başına ortalama harcaması 863 dolara yükselmiştir. Böylece vatandaşların yurt dışındaki kişi başı harcaması, yabancı turistlerin Türkiye'deki harcamasının yüzde 85,9'una ulaşmıştır.

Gelinen noktada, Türkiye'nin turizmde yalnızca ziyaretçi sayısına odaklanmasının yeterli olmadığı açıktır. Turizm gelirlerinin niteliği, net döviz kazancı, iç turizmin sürdürülebilirliği, yüksek enflasyonun sektör üzerindeki etkileri ve vatandaşların değişen tatil tercihleri bütüncül biçimde değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda;

Turizm giderlerinin gelirlerden çok daha hızlı artmasının nedenlerinin,

İç turizm maliyetlerinin uluslararası rakip ülkelere göre neden yükseldiğinin, Yüksek enflasyonun turizm sektörü üzerindeki etkilerinin,

Vatandaşların yurt dışı tatiline yönelmesinin ekonomik ve sosyal sonuçlarının, Net turizm gelirindeki yavaşlamanın cari dengeye etkilerinin,

Turizm sektörünün uluslararası rekabet gücünü artıracak ve vatandaşların yurt içinde tatil yapmasını teşvik edecek politika önerilerinin bilimsel ve objektif şekilde araştırılması, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve sürdürülebilir turizm politikalarının oluşturulması bakımından büyük önem taşımaktadır.

Bu nedenlerle, Türkiye'de turizm gelirleri ile turizm giderleri arasındaki dengenin bozulmasının nedenlerinin tüm yönleriyle araştırılması, gerekli tedbirlerin belirlenmesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin konuya ilişkin politika önerileri geliştirmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Meclis Araştırması Komisyonu kurulması gerekli görülmektedir.

[PDF s. 4: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]

Metin TBMM’deki PDF’ten otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir

ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR

İmzacılar

20 İMZA
CHP 20

İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.

Bu sayfayı paylaş

X WhatsApp Telegram Facebook