Yemek ve alışveriş platformlarındaki komisyon oranlarına yönelik düzenleme yapılarak küçük esnaf ve yerel işletmelerin korunması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Son yıllarda dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte yemek ve alışveriş platformları hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Vatandaşımız için kolaylık, hız ve erişim sağlayan bu sistemleri elbette reddetmiyoruz. Ancak bugün gelinen noktada bu yapının adil işlemediğini, küçük esnafi korumak yerine giderek daha fazla baskı altına aldığını açıkça ifade etmek zorundayız.
Bugün birçok yemek ve e-ticaret platformu, esnaftan kategori ve sektöre göre başlangıçta V015 ile %25 arasında değişen taban komisyonlar talep etmektedir. Bu oran bile küçük işletmeler için ciddi bir yük anlamına gelirken; gönderi başına kesilen sabit hizmet bedelleri, kargo/teslimat maliyetleri, reklam ve görünürlük ücretleri ile algorittmik sıralama bedelleri eklendiğinde küçük esnafın sırtındaki gerçek maliyet yükü %40-450 seviyelerine kadar tırmanmaktadır. Bir esnaf, kazandığı her 100 liranın 40'ını, 50'sini platformlara ve yan giderlere kaptırırken nasıl ayakta kalacaktır? Bugün Anadolu'nun dört bir yanında lokantacı, bakkal, manav ve küçük üretici, dijital sistemin içinde görünür olabilmek için adeta bir "komisyon sarmalına" mahkum edilmiştir. Platformlar artık sadece aracılık yapan yapılar olmaktan çıkmış; piyasayı belirleyen, fiyatları yönlendiren ve esnaf üzerinde tek taraflı şartlar dayatan devasa birer güce dönüşmüştür.
Nitekim bu adaletsizliğe karşı 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla Ticaret Bakanlığı tarafından kritik bir yasal düzenleme yürürlüğe konulmuştur. Bu yeni mevzuatla birlikte yemek sipariş platformlarının restoranlara uyguladığı gizli maliyetler yasaklanmış, sipariş iletimi ve ödeme altyapısı gibi temel hizmetler için ilave ücret alınmasının önüne geçilmiştir. En önemlisi, esnafın rızası dışında zorunlu kampanya, indirim veya reklam faaliyetlerine katılım dayatması tamamen kaldırılmış ve kampanyaya katılmayan esnafa ceza veya algoritma kısıtlaması uygulanması resmen suç sayılmıştır.
Atılân bu adımlar çok değerlidir ancak mücadele bitmemiştir. Komisyon oranlarına net bir üst sınır getirilmesi yönündeki talepler kararlılıkla sürdürülmelidir. Platformların algoritmaları tamamen şeffaf hale getirilmeli, esnafın görünürlüğü paranın gücüyle değil, adil rekabet ve hizmet kalitesiyle belirlenmelidir. Yemek ve alışveriş platformları, "güçlü olanın kazandığı" tekelleşmiş bir yapıdan kurtarılmalı; esnafımızın emeğitiin sömürülmediği, herkesin eşit şartlarda yarıştığı gerçek bir adalet zeminine oturtulmalIır. Bu noktada Anayasamızın 98'nci Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 gereğince Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ederim. 23.10.
[PDF s. 2: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
AYNI KONUDA
Aynı konuda verilen diğer önergeler
TBMM, aynı konudaki araştırma önergelerini birleştirerek görüşebilir; tek bir araştırma komisyonu kurulabilir.