Engelli kadın ve kız çocuklarının sorunlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2019 yılı verilerine göre, dünya genelinde kadınların 9635'i fiziksel ya da cinsel şiddette maruz kalmakta diğer bir deyişle her 3 kadından 1'i hayatında en az bir kez şiddete uğramaktadır. Şiddet tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de kadınların ve özellikle engelli kadınların yaşamlarını olumsuz yönde etkilemektedir. Türkiye'de Ulusal Engelli Veri Sistemi'ne kayıtlı 2,5 milyonu aşkın nüfusun yaklaşık yarısını engelli kadınlar oluşturmaktadır. Engelli kadınlara yönelik saldırılar arasında cinsel saldırılar öne çıkmaktadır. 2011 yılında Birleşmiş Milletler Kadına Yönelik Şiddet Özel Raportörü, kadına yönelik şiddetin etkilerini arttıran çoklu ayrımcılık biçimlerine odaklanarak engelli kadınların da şiddete uğradığının altını çizmiştir. Sınırlı çalışmalardan elde edilen verilere göre, engelli kadın ve kız çocuklarının engelsiz kadın ve kız çocuklarından 10 kat daha fazla şiddetle karşılaşabileceğini ortaya koymaktadır. Engelli kadınlar taciz, tecavüz, ihmal ve istismarın cinsel, duygusal ve fiziksel biçimlerine toplumun diğer fertlerine göre daha yoğun maruz kalmaktadır.

Engelli kadınlar genel olarak uğradıkları cinsel şiddeti bildirememektedirler. Bakım verene bağımlı olmaları kimi zaman kendini koruyacak fiziksel yeterliklerinin olmaması, cinsel saldırıda bulunanları kimi zaman açıklayamamaları, kendilerini ifade etmede güçlük çekmeleri gibi nedenlerle özellikle cinsel şiddet gizli kalmaktadır. Yapılan çalışmalarda engelli kadınlar arasında özellikle gelişimsel sorunlar yaşayanların (%75) ve fiziksel engellilerin (%55) daha çok cinsel şiddete maruz kaldıkları bildirilmektedir.

Engelli kadınlar, tüm kadınların yaşadığı aynı şiddet türlerinin çoğunu deneyimlese de cinsiyet ve engellilik kesiştiğinde, şiddetin kendine özgü farklı biçimleri, nedenleri ve sonuçları olabilmektedir. Engelli kadınlara yönelik şiddetin bu karmaşık yapısının doğru bir şekilde anlaşılması ve ele alınabilmesi için bu durumun derinlemesine araştırılması gerekmektedir. Ancak "engellilik? konusunda yapılan araştırmalarda, genellikle engelli kadınların toplumsal yaşama katılımları, eğitim, istihdam, sağlık gibi en temel insan haklarına erişmek konusunda çoklu ayrımcılığa uğradıklarına dair verilere ve tespitlere yer verilirken, engelli kadınlara yönelik şiddetin izlenip raporlanmadığı gözlenmiştir.

Etnik ve inanç kimliklerinin ilave olduğu durumlarda ise ayrımcılığın şiddeti artmakta ve çoklu ayrımcılığa dönüşmektedir. Çifte ayrımcılık ve sosyal baskı; eğitim, iş, ekonomik statü, sağlık, aile, sosyal ve kültürel alanların tamamında ortaya çıkarak, engelli kadınların bağımsız bir birey olarak yaşama haklarını gasp etmektedir.

Öte yandan, kadına yönelik şiddet üzerine yapılan raporlamalarda da engelli kadınlara yönelik şiddete çoğu zaman yer verilmediği ve mücadele için oluşturulan rehberlerin engelli kadın perspektifini yansıtmadığı ortaya çıkmıştır. Bu durum göz önüne alındığında, engelli kadınlara yönelik şiddet verilerinin özel olarak izlenmesi ve rapor haline getirilmesi bir gerekliliktir.

Birleşmiş Milletlerin (BM) Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmesi, Türkiye tarafından 18 Aralık 2008 tarihinde onaylanmıştır. Engelli kadın ve kız çocuklarının gerek evde gerekse ev dışında genellikle şiddet, yaralanma veya taciz, ihmal veya ihmalci davranış, kötü muamele veya istismar edilme riski ile daha fazla karşı karşıya bulunduğunun taraf devletlerce dikkate alınması gerektiği sözleşmenin giriş bölümünde belirtilmiştir.

Türkiye'de engelli kadınlara ve kız çocuklarına yönelik gerçekleştirilen taciz, cinsel istismar, fiziksel-cinsel saldırıların araştırılması ve önlenmesine yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi, gerekli politikaların planlanıp hayata geçirilmesi için bir meclis araştırma komisyonu kurulmasını arz ederim.