Özel sektörde çalışan gıda mühendislerinin karşılaştıkları sorunların tespit edilmesi ve kamu sektöründeki istihdam ihtiyacının giderilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Gıda Mühendisleri; gıda üretimi, işleme, paketleme, dağıtımı süreçlerinde aktif olarak çalışan, bu konularda lisans eğitimi almış, ayrıca bilgi birikimleriyle gıda güvenliğinin sağlanması için denetim yapma yetkinliğine sahip profesyonellerdir. Gıda güvenliğinin korunmasında büyük rol oynayan söz konusu personel, çalışma hayatında bazı problemlerle karşılaşmaktadır. Bu problemler arasında, işverenler tarafından oluşturulan baskılar öne çıkmaktadır.

Ülkemizde Ekim 2023 itibari ile sayısı 722.934 olan gıda işletmesi bulunmakta ve bu işletmelerin denetimi kamu tarafından yürütülmektedir. Bununla birlikte, geçtiğimiz yıl 7.500 gıda denetim görevlisi ile bir işletmeye yıllık ortalama 1.88 denetim yapılabildiği bilinmektedir. Birçok işletmenin yılda bir kez denetlenebildiği, hiç denetlenemeyen işletmelerin de olduğu anlaşılmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı'nda görev yapan gıda mühendisi sayısının son derece yetersiz olması, güvenli gıda arzı için resmi denetimlerin hızlı ve etkin bir biçimde yürütülememesine neden olmaktadır. Alandaki denetim eksikliği ve buna bağlı olarak günden güne artan gıda zehirlenmeleri ve sağlık riskleri ve sayılabilecek gıda kaynaklı diğer birçok risk bu ihtiyacı iyice açığa çıkartmakta, "Halkın Sağlık Güvencesi" olarak gıda mühendislerinin istihdam edilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu kadar açık ihtiyaç varken, gıda mühendislerinin Kamu Personeli Seçme Sınavı"ndan aldıkları yüksek puanlara ve yetkili makamların vaatlerine rağmen atamaları da yapılmamaktadır. 2023 yılının sonunda yapılan alımlarda en düşük sayı yine gıda mühendislerine ayrılmıştır. Bu bakımdan, Tarım ve Orman Bakanlığı kadrosundaki resmi denetçi eksikliğinin nitelik ve nicelik olarak giderilmesi ve meslekler arasındaki orantısızlığın yok edilmesi elzemdir.

Diğer taraftan, özel sektördeki gıda işletmelerinde gıda mühendisi istihdamında yaşanan sorunlar ve yetersizlikler de en az kamudaki sorunlar kadar çözüme muhtaçtır. Halkımıza gıdaların tarladan/çiftlikten sofraya kadar güvenli olarak ulaştırılmasından birçok meslek grubu sorumludur. Gıdaların güvenliğini sağlamak için; tarlada ziraat mühendisinin, çiftlikte veteriner hekimin, gıda üretiminde ise gıda mühendisinin var olması ve üretimde gerekli denetimi yapabilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, güncel mevzuat uyarınca, otuz beygir gücün üstünde ve on kişiden fazla işçi çalıştıran gıda işletmelerinde tam zamanlı olarak teknik personel çalıştırma zorunluluğunun, tüm gıda işletmelerini kapsayacak şekilde genişletilmesi önem arz etmektedir. Nitekim herhangi bir teknik personel gözetimi olmadan, sadece işletme sahibinin insafına bırakılan gıda üretiminin, kamu sağlığımız açısından kabul edilemez bir durum olduğu açıktır. Bu düzenlemeyle, bilinçsiz bir şekilde üretilen gıdaların üretim sürecinde kullanılan katkı maddeleri ve teknolojilerin insan sağlığı üzerinde oluşturacağı için risklere karşı da önlem alınmış olacaktır.

Ayrıca bugün yaşanan gıda kaynaklı zehirlenmelerin ve oluşan sağlık risklerinin büyük çoğunluğunun küçük işletme kaynaklı olduğu bilinmektedir. Gıda işletmelerinin sayıca 9080*ini oluşturan küçük işletmelerde de yetkilendirilmiş gıda danışmanlarının bulunması sağlanmalıdır. Bu bakımdan, küçük işletmelerde kamu bütçesinden kaynak ayrılarak gıda mühendisi bulunmasının sağlanması önem arz etmektedir. Bu konuda yapılacak çalışmalar sağlık harcamalarına ayrılan kaynakları azaltacak ve tasarruf olarak karşımıza çıkacaktır. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın küçük işletmelerde teknik personel bulundurmasını sağlayacak yetkilendirilmiş gıda danışmanlığı sistemini getirmesi, ülkemizde gıda güvenliğini sağlamaya yönelik büyük ve önemli bir adım olacaktır. Bu uygulama, hem gıda mühendisi istihdamına hem de ülkemizin gıda güvenliği sistemine büyük bir fayda sağlayacaktır.

Kısacası, ülkemizde faaliyet gösteren gıda mühendislerinin özel sektörde yaşadıkları sorunların belirlenmesi ve kamudaki istihdam ihtiyacının giderilmesi için gerekli adımların tespit edilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması önem arz etmektedir.

• İHASAN TAS OVA

4.14