6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen 11 ildeki tarımsal alan üzerindeki etkilerin belirlenmesi ve yaşanan olumsuz etkilerin çözümü amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Diyarbakır, Adana, Urfa, Osmaniye ve Kilis illerinde etkili olmuş, on binlerce yurttaş yaşamını yitirmişti.

Depremin vurduğu ve büyük can ve mal kayıplarının yaşandığı 10 il, tarımda önemli bir paya sahiptir. 4 milyon hektar tarım alanı bulunan deprem bölgesinde tarımsal üretiminin %15,3'ü gerçekleştiriliyordu. Ziraat Mühendisleri Odası'na göre ülkedeki büyükbaş varlığının %12'si, küçükbaş hayvan varlığının ise %16,3'ü bu bölgedeydi. Hayvansal hasılanın 901 1'i bu bölgeden sağlanıyordu. Tarımsal hasıladaki %15 pay ile deprem bölgesinden elde edilen tarımsal hasıla 85 milyar TI.'yi aşmıştı. Türkiye'nin toplam tarım ve ormancılık ürünleri ihracatının yaklaşık beşte birini depremzede 10 il gerçekleştiriyordu. Bu iller içerisinde ihracatın; Antep "011,8ini, Adana "2,S'ini, Hatay Y2,4"ünü, Malatya ise "ol?ini sağlamaktaydı. Bu 10 ilde yaş sebze-meyve, yer fıstığı, pamuk, buğday, mısır, üzüm, tütün, zeytin ve kayısının üretiminin yapıldığı bilinmektedir.

Depremin yakıcı etkilerinden biri de tarım alanında yaşanmıştır. Depremden etkilenen çiftçiler iktidar tarafından yeterince desteklenmemiştir. Tarım Bakanlığı ve Ziraat Bankası Depremin yıkımını canı, sağlığı, evi, ahırı, ağılı ve hayvanı ve tarım alet ve makineleri üzerinden yaşayan çiftçinin, köylünün borçlarının silinmesi gerekirken borçları silinmemiş, sadece 1 yıl süre ile ertelenmiştir. Çiftçiye verilen sözler ya hiç tutulmamış ya da kısmen yerine getirilmiştir. Hayvancılıkla geçimini sağlayan köylülerin kayıplarının tamamı karşılanmamış, çiftçilerin yok olan mahsullerinin ise hiçbiri karşılanmamıştır. Verilen desteklerin çoğu zaten zorunlu ödemelerden oluşmasına rağmen bu bir lütuf gibi sunulmuştur. Ayrıca; deprem bölgesinde silinmesi gerekirken, 4 ay ertelenen elektrik faturalarının dördüncü ayın sonunda birikmiş olarak gönderilmesi, tarımsal üretime devam edilmesi için özel önlemler alınmaması, tarım kredi ve bankalara olan borçların silinmesi yerine ertelenmesi ve ödeme gününün gelmesi, girdiler üç kat artarken buğday, pamuk ve mısırda üç yıldır fiyatların yerinde sayması, acele kamulaştırma ile tarım alanları ve meraların imara açılması tarımsal üretime darbe vurmuştur.

Depremden önce tarım alanlarının rant ve çıkar uğruna yapılaşmaya izin verilmesi can kayıplarının yüksek olmasının sebeplerinden biri idi. Örneğin Hatay ilinde alüvyonlu toprakların bulunduğu Amik Ovası'nda kurulan Hatay Havaalanı ve Hatay Devlet Hastanesi, ilk anda çökmüş, böyle bir durumda oldukça önemli olan bu iki kurumdaki yıkım can kayıplarının artmasının sebeplerinden biri olmuştur.

Deprem sonrası enkaz kaldırma ve moloz dökümünde kurallara uygun davranılmaması sonucu tarım alanlarına kontrolsüzce dökülen molozlar, asbest tehlikesi ve başka birçok riski beraberinde getirmiştir. Atık ve molozların döküldüğü alanlarda su kaynaklarının, meyve bahçeleri, zeytinliklerin olup olmadığı, tarımsal alan olup olmadıkları dikkate alınmamıştır. Mutlak tarım arazilerine devlet tarafından kira karşılığı konteyner kentler yapılarak, ana yollara yakın tarım arazilerine molozlar dökülerek bu alanların yapılaşmaya açılmasına gerekçe hazırlanmıştır.

Deprem sonucu ortaya çıkan ağır barınma krizi bahane edilerek tarım alanları, ormanlık alanlar, meralar ve zeytinlikler yapılaşmaya açıldı. Temmuz 2023'te TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan torba kanun ile ormanlık alanlar ve zeytinlikler imara açılmış oldu.

Bu bağlamda; 6 Şubat Depremlerinin, deprem bölgesindeki tarımsal alan üzerine etkilerini değerlendirmek, yaşanan olumsuz etkilerin çözümü için yol haritası belirlemek ve tarım arazilerinin imara açılması konusunun her yönü ile araştırılması amacıyla TBMM bünyesinde meclis araştırma komisyonu kurulması gerekmektedir.