Kadın cinayetlerinin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Saliha Sera Kadıgil (TİP), 6 Mart 2024 tarihinde 7/10273 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 114 gün sonra, 28 Haziran 2024).
Saliha Sera Kadıgil (TİP, İstanbul). “Kadın cinayetlerinin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/10273, 6 Mart 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-10273-kadin-cinayetlerinin-onlenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0a8c47cb-1c53-4e81-8ebf-018e17ab0113
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 114 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 106 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakan, (Mahinur Özdemir Göktaş tarafından yazılı olarak Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Saliha Sera Kadıgil
İstanbul,Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (23 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2023 yılında erkekler tarafından en az 315 kadın öldürülürken 248 kadın ise şüpheli bir şekilde ölü bulundu. Kadınların yüzde 944 1'i evli olduğu erkek tarafından, yüzde 65'i, yani 205 kadın kendini en çok güvende hissetmesi gereken yer olan evlerinde öldürülmüştür. Her gün en az 5 kadının öldürüldüğü Türkiye'de geçtiğimiz günlerde ise yaklaşık 24 saat içinde İzmir, Bursa,
Sakarya, Erzurum, Denizli ve İstanbul'da 8 kadın, boşanmaya çalıştıkları ya da boşandıkları erkekler tarafından öldürülmüştür.
İstanbul Pendik'te yaşayan Sevilay Karlı, 5 ay önce boşandığı Ümit Karlı tarafından öldürüldü.
Sakarya'nın Akyazı ilçesinde Hatun Ekrem Aslan'ı boşanma aşamasında olduğu Ali Rıza Aslan öldürdü.
İstanbul Çekmeköy'de Emine Ülkü Araz evli olduğu Hakan Araz tarafından öldürüldü. İzmir'de Özlem Çankaya ayrı yaşadığı Ahmet Çankaya tarafından öldürüldü.
Bursa'da Tuğba Ateşci geçen yıl boşandığı Murat Demir tarafından öldürüldü. Adıyaman Samsat'ta Tuğba A. evli olduğu Kasım A. tarafından öldürüldü. Erzurum'da Elif Saydam cezaevinden firar eden, evli olduğu Şafak Saydam tarafından öldürüldü.
Denizli'de Nasım Gol Karımı evli olduğu Mohammed Esmail Habibi tarafından öldürüldü.
Öldürülen kadınlar arasında yer alan Elif Saydam'ın boşanmaya çalıştığı, 30 sabıka kaydı olan ve 19 Şubat'ta bulunduğu açık cezaevinden firar eden Şafak Saydam tarafından öldürülmesi, bir süre kadın sığınma evinde kalan Emine Ülkü Araz'ın tehditler üzerine evine dönmek zorunda kalması, Emine'nin polis şiddet hattına ihbarda bulunmasının ardından ekiplerin eve geldiği sırada öldürülmesi, kadınların hayatını korumakta etkin bir yol izlenemediğini ve aile içi şiddet önleme mekanizmalarının doğru işletilmediğini bir kez daha ortaya çıkarmıştır.
Güvenlik nedeniyle üç sığınma evi değiştiren Emine Araz'a, katil Hakan Araz'ın son sığınma evinde bir personel aracılığıyla ulaştığı, personelin Emine'nin ilk evliliğinden olan çocuğunun okuldan çıkış anına dair bir fotoğrafını göstererek "Hakan Araz'ın selamı var" şeklinde bir tehdit mesajı ilettiğini ve bunun üzerine Emine'nin sığınma evinden ayrıldığı iddiası yaşananların vehametini arttırmaktadır.
Bu bağlamda;
Tuğba Ateşci, Hatun Aslan, Özlem Çankaya, Elif Saydam, Sevilay Karlı, Emine Ülkü Araz, Tuğba A., Nasım Gol Karımı'nın koruma tedbirleri ile ilgili bugüne dek kaç başvurusu vardır?
30 sabıka kaydı bulunan Şafak Saydam'ın cezaevinden firar etmesinin ardından potansiyel kurban Elif Saydam'a bilgi verilmiş midir? Elif Saydam?ın hayatını korumak için herhangi bir tedbir alınmış mıdır?
Emine Ülkü Araz'ın yerinin sığınma evi personeli tarafından, katile deşifre edildiği iddiasına yönelik Bakanlığınız soruşturma başlatmış mıdır? Başlatmadıysa can güvenliği tehlikede olan kadınların yerinin bizzat can güvenliğini korumakla görevli personel tarafından ifşa edildiği iddiasının soruşturulmamasının gerekçesi nedir?
Soruşturma başlatıldıysa sonucu kamuoyuna açıklanacak mıdır?
Bugüne dek sığınma evinde kalan kaç kadının yeri deşifre olmuştur? Sığınma evlerinin yerlerinin ve kalan mağdurların kimliklerinin deşifre olmaması için Bakanlığınızın aldığı önlemler ve uyguladığı cezai yaptırımlar nelerdir?
Emine Ülkü Araz'ın polise şiddet ihbarında bulunmasından ne kadar süre sonra güvenlik güçleri olay mahaline ulaşmıştır? Rehin alınan Emine'yi kurtarma operasyonunun başarılı olmamasına yol açan etmenler nelerdir? Başarısız operasyonla ilgili herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır?
Cumhurbaşkanı Kararı ile İstanbul Sözleşmesinden çıkılan 21 Mart 2021 tarihinden bugüne kaç kadın öldürülmüştür? Öldürülen kaç kadın hakkında koruma ve tedbir kararı vardır?
Göreve geldiğiniz tarihten bu yana kaç kadın koruma kararına rağmen öldürülmüştür? Koruma kararına rağmen öldürülen kadınlarla ilgili, görev ihmali ve sorumluluğu bulunan ya da koruma tedbirlerini etkin ve zamanında uygulamayan herhangi bir devlet görevlisi hakkında herhangi bir soruşturma talebiniz olmuş mudur?
Şüpheli şekilde hayatını kaybeden kaç kadının dosyasında etkin soruşturma yapılmıştır? Kaç kadının soruşturma dosyası davaya dönüşmüş ve Bakanlığınız kaçına müdahil olmuştur?
Bakanlığınız döneminde koruma tedbirlerini ihlal eden kaç kişiye tazyik hapsi, kaçına elektronik kelepçe uygulanmıştır?
Bakanlığınız döneminde kaç sığınmacı kadın erkek şiddeti nedeniyle öldürülmüştür? Neredeyse erkekler tarafından öldürülen kadın sayısına ulaşan şüpheli kadın ölümleri sayısına ilişkin Bakanlığınızın bir çalışması var mıdır? Soruşturmaların etkin yürütülmesi için Bakanlığınız dosyalara müdahil olmuş mudur? Bakanlığınız döneminde kaç şüpheli kadın ölümü aydınlığa kavuşturulmuştur?
Eylül 2023 tarihinde Esenyurt'ta evli olduğu erkek tarafından çocuklarının gözü önünde bıçaklayarak öldüren Peri Dağlar'ın cinayetten 8 gün önce şiddet ihbarında bulunduğu karakola götürüldükten sonra ise herhangi bir şikayetinin olmadığını ifade ettiği bilgisi kamuoyuna yansımıştır. Konuyla ilgili tarafınıza yöneltilen soru önergesine gelen yanıtta da Dağlar'ın "6284 sayılı kanun kapsamında 2021 yılında alınmış 1 ay süreli, 2022 yılında alınmış 10 gün süreli ve Nisan 2023'te alman 15 gün süreli tedbir kararları olduğu" resmi olarak doğrulanmıştır. Şiddetin süreklilik gösterdiği fakat kadının şikayetçi olmadığı koşullarda, kadının hangi sebeple şikayetçi olmadığı, tehdit ya da korku sebebiyle mi şikayetini geri çektiği vb. sebeplerin değerlendirmesinin gerektiği çok açık bir şekilde ortadadır. Bakanlığınızın şiddete uğrayıp şikayetlerini geri çeken kadınlara ilişkin mevcut tehdit olasılıklarını değerlendirip önlemler aldığı bir mekanizması mevcut mudur?
Yapılan çalışmalar şiddete uğrayan kadınların yüzde 90'a yakın bir kesiminin şiddeti bildirmediğini göstermektedir. Şiddet mağduru kadınların devlet kurumlarına erişimde yaşadıkları çekinceleri giderecek , şiddet önleyici mekanizmalara erişimlerini kolaylaştıracak, şiddet faillerine yönelik cezasızlığının önün geçecek bir çalışmanız var mıdır?
SORULAR
"Medeni kanunu sil baştan" yazacağını söyleyen Adalet Bakanlığı'nın boşanmalarda "Aile arabuluculuğu" projesi dışında, Bakanlığınızın kadınların ölüm tehdidi almadan veya öldürülmeden boşanabilmelerini sağlamak için yürüttüğü bir çalışma var mıdır? Sadece geçen yılki verilerden hareketle; kadınların yüzde 41'inin evli olduğu erkek tarafından, yüzde 65'inin en güvenli hissetmeleri gereken evlerinde öldürülmesine dair değerlendirmeniz nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Saliha Sera KADIGİL tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/10273 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
İstanbul Milletvekili Sayın Saliha Sera KADIGİL"e Ait 7/10273 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlık olarak; kadına yönelik şiddetle mücadele alanında kadınlara yönelik koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici sosyal hizmet faaliyetlerini yürütme ve koordine etme görevlerimiz çerçevesinde, doğru müdahalenin bireyin durumuna ve ihtiyaçlarına uygun yapılandırılmış kurumsal yapı ve programlar ile sağlanabileceği bilinci ile faaliyetlerimizi sürdürmekteyiz.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çağrı Merkezlerinden Alo 183 Şiddetle Mücadele Hattı aracılığı ile aile, kadın, çocuk, engelli, yaşlı, şehit yakınları ile gaziler ve gazi yakınlarına yönelik hizmetlere ilişkin çağrılar değerlendirilerek rehberlik ve danışmanlık hizmeti sunulmaktadır. Ayrıca ihmal, istismar ve şiddet vakaları veya töre ve namus cinayetlerinin önlenmesi için tedbir mahiyetindeki ihbarlar da alınmakta, durumun aciliyeti göz önünde bulundurularak vakanın bulunduğu ilde görevli Acil Müdahale Ekip Sorumlusuna ve/veya kolluk kuvvetlerine bildirilmektedir. Acil Müdahale Ekibi vakayı değerlendirmekte, gerekli durumlarda emniyet veya jandarma birimleri ile koordinasyon sağlayarak, en kısa zamanda müdahale edilmesi sağlanmaktadır.
2019-2023 yılları arası Alo 183 Hattına gelen toplam 1.357.309 çağrıdan 82.960 adedi kadına yönelik şiddet talebidir. Bu müracaatların şiddet türüne göre dağılımına bakıldığında; fiziksel istismar aile içi ilk sırada yer almakta bunu duygusal istismar aile içi ve sokakta yaşama konuları izlemektedir.
Öte yandan; kadın konukevinden hizmet almak isteyen kadınlar Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezine (ŞÖNİM) veya kolluk birimlerine başvurabilmektedirler. ŞÖNİM"de ilk görüşmesi yapılan kadın aynı ilde veya başka bir ildeki kadın konukevine nakil edilerek konukevinden hizmet alabilmektedir. Bu kapsamda konukevi hizmeti almak isteyen tüm şiddet mağduru kadınlar konukevi hizmeti almaktadır. 2023 yılında Bakanlığımız, Belediyeler, Göç İdaresi Başkanlığı ve bir STK"ya bağlı kadın konukevlerinden 46.651 kadın ve beraberindeki 29.712 çocuk olmak üzere toplam 76.363 kişi hizmet almıştır.
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un "Harçlar ve masraflardan, vergilerden muafiyet ve davaya katılma" başlıklı 20 inci maddesinin ikinci fıkrasında; "Bakanlık, gerekli görmesi hâlinde kadın, çocuk ve aile bireylerine yönelik olarak uygulanan şiddet veya şiddet tehlikesi dolayısıyla açılan idari, cezai, hukuki her tür davaya ve çekişmesiz yargıya katılabilir." hükmüne istinaden Bakanlığımız açılmış davalara katılmaktadır.
Bakanlığımız tarafından, Cumhuriyet Başsavcılıklarınca yürütülen soruşturma dosyalarına, 6284 sayılı Kanun kapsamında davaya müdahillik hususunun değerlendirilebilmesi için soruşturma sonucunun Bakanlığımıza tebliğ edilmesi talepli dilekçe sunulmaktadır. Soruşturma sonucunun tebliği halinde, soruşturma sonucunda dava açılmış ve iddianame düzenlenmişse Bakanlığımızca davaya müdahillik hususu değerlendirilmekte, soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi halinde Bakanlığımızca bu karara itiraz hususu değerlendirilmektedir.
Adli süreçlere ilişkin yargılama aşamaları sonuna kadar titizlikle takip edilmekte olup 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve 6284 sayılı Kanun kapsamında mağdurlara yönelik derhal koruyucu ve önleyici tedbirler alınmakta, mağdurlar hakkında sosyal inceleme yapılarak gerekli destek sağlanması için ilgili birimlere bilgi verilmektedir.
Bunun yanı sıra, Bakanlığımıza gerek mahkemeler tarafından gerekse vatandaşlar tarafından 6284 sayılı Kanun kapsamındaki ihbar edilen olaylar ve Bakanlığımızın ilgili birimleri tarafından basın yayın organları haberleri üzerinde yapılan tarama sonucu 6284 sayılı Kanun kapsamına giren basın haberleri, hukuki sürecin başlatılması ile takibinin ve gerekli mesleki çalışmaların yapılması için derhal İl Müdürlüklerimize bildirilmektedir.
Ayrıca, e Kadına yönelik şiddetle mücadelede temel yasal düzenlemelerden olan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK), 2005 yılında yürürlüğe girmiştir. Kadına yönelik şiddet eylemlerinin en ciddi sonuçlarından biri olan kadın cinayeti TCK'nın 81'inci maddesine göre "...müebbet hapis cezası ile cezalandırılır."
Eylemin üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı işlenmesi nitelikli hal olarak düzenlemiş ve ceza ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası olarak belirlenmiştir. e Kasten öldürme suçunun, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren nitelikli hallerinin düzenlendiği maddeye "töre saikiyle" ifadesi eklenerek töre cinayetleri faillerinin en yüksek ceza ile cezalandırılması kabul edilmiştir. e Haksız tahrik maddesi düzenlenerek bu maddeye göre haksız tahrikin ancak haksız bir fiil sonucunda meydana gelmesi durumunda uygulanmasına imkan veren bir düzenleme yapılmış; cinsel saldırıya uğrayan kadını namus gerekçesiyle öldüren aile bireyleri ve akrabalar ve diğer akrabaların haksız tahrik indiriminden yararlanamayacağı, her haksız fiilin de haksız tahrik oluşturmayacağı madde gerekçesinde açıklanmıştır.
• 08.07.2021 tarihinde kabul edilen Kanun ile Ceza Kanununda kasten öldürme, kasten yaralama, eziyet ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarının boşanılan eşe karşı işlenmesi nitelikli hâl olarak düzenlenmiş ve bu suretle cezai müeyyideleri artırılmıştır.
• 27 Mayıs 2022 tarihinde yapılan yasal değişiklikle de daha önce başka suçların içerisinde değerlendirilen ısrarlı takip eylemleri ayrı bir suç olarak tanımlanmış; kasten öldürme, kasten yaralama, işkence, eziyet ve tehdit suçlarının "kadına karşı işlenmesi" cezada artırım nedeni olarak düzenlenmiştir. Aynı zamanda söz konusu değişiklikle kadın cinayetlerinde toplumda "kravat indirimi" olarak bilinen uygulamanın önüne geçilmiştir. e Vekili bulunmaması halinde avukat yardımından yararlanacak kişiler arasında ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarından mağdur olan kişiler de dahil edilerek kadınların adalete erişimleri güçlendirilmiştir.
• 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen gizlilik kararlarının Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü Veri Tabanına elektronik ortamda aktarılması amacıyla Bakanlığımız ile İçişleri Bakanlığı arasında veri entegrasyon protokolü imzalanmıştır. e Kadınların adalete erişimlerini kolaylaştırmak için Adalet Bakanlığı ve Türkiye Barolar Birliği iş birliğinde barolarda özel merkezler kurulmuştur. e Kurduğumuz Daimi Hukuk Komisyonu ile hukuki düzenlemeler değerlendirilmektedir.
Yasal düzenlemelerle, kadına yönelik şiddet fiili içeren suçlardan mağdur olan bireylere sağlanan adli yardımın kapsamı genişletilmiştir.
• 6284 sayılı Kanun kapsamında karar vermeye yetkili aile mahkemesi hâkimleri ile Aile ve Kadına Karşı Şiddet Suçları Soruşturma Bürosu savcılarına yönelik eğitim ve farkındalık çalışmaları yürütülmektedir. e İnfaz kurumlarında tahliye olan tutuklu ve hükümlülerin kolluk birimlerine anlık bildirimi amacıyla Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı arasında veri entegrasyonu sağlanmıştır.
• 25 Kasım 2023 tarihli Resmi Gazete'de "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele" konulu 2023/16 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi yayımlanmıştır. Söz konusu Genelgenin amacı, kadına yönelik şiddetle üst düzeyde, kararlı mücadelenin vurgulanması ve kamu sektörüne, eş güdüm içinde alması gereken tedbirlerin hatırlatılmasıdır.
• 2023/16 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile kamu sektörünün kurumsal sorumluluklarının altı çizilmiş, Bakanımız başkanlığında, merkezi düzeyde "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Koordinasyon Kurulu" teşekkül ettirilmiştir. Üniversiteler bünyesindeki Kadın ve/veya Aile Çalışmaları Merkez Müdürleri ile ilgili sivil toplum kuruluşu temsilcileri Kurulun üyesi olarak belirlenmiştir. Kurul çalışmalarına konuyla ilgili meslek kuruluşları, uluslararası kuruluşlar ve özel sektör temsilcileri davet edilmektedir. e Diğer taraftan, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun kapsamında; Sağlık Bakanlığı, Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı ile gerçekleştirilen veri entegrasyon çalışmaları ile mağdura daha hızlı ulaşılıp, takip ve izleme sürecinin etkinliği artırılmıştır.
İlki 2008 yılında, ikincisi ise 2014 yılında gerçekleştirilen "Türkiye'de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması" nın 3 üncüsünün hazırlık çalışmalarına başlanmış olup 2024 yılında yürütülecek araştırma sonucunda elde edilen veriler 2025 yılında kamuoyuyla paylaşılacaktır.
Kadına yönelik şiddet eylemlerinin soruşturulması ve kovuşturulması süreçleri ile 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbire hükmedilmesi süreçleri yargı mercilerince yürütülmektedir. Şiddet vakaları, dava süreçleri ve sonuçları konusundaki temel veriler Adalet Bakanlığı UYAP sistemi, İçişleri Bakanlığı POZ-NET ve Jandarma Genel Komutanlığının veri sistemi üzerinden toplanmaktadır.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan