BM tarafından kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin bazı maddelerine ülkemizin çekince koymasına ilişkin
Kaynak göster
Vezir Coşkun Parlak (DEM Parti), 5 Nisan 2024 tarihinde 7/10968 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Dışişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 27 gün sonra, 2 Mayıs 2024).
Vezir Coşkun Parlak (DEM Parti, Hakkari). “BM tarafından kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin bazı maddelerine ülkemizin çekince koymasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/10968, 5 Nisan 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-10968-bm-tarafindan-kabul-edilen-cocuk-haklarina-dair-sozlesme-nin-bazi-maddelerine-ulkemizin-ce (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ac79579f-eec2-455a-b117-018ee1810e23
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 27 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 15 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Dışişleri Bakanı Hakan FİDAN tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını talep ederim.
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989'da tarihinde kabul edilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin de imzaladığı Sözleşmenin girişinde şu ifadeler yer almaktadır: "Birleşmiş Milletlerin, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi"nde ve Uluslararası İnsan Hakları Sözleşmelerinde herkesin, bu metinlerde yer alan hak ve özgürlüklerden ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da başka görüş, ulusal ya da toplumsal köken, mülkiyet, doğuştan veya başka durumdan kaynaklanan ayırımlar dahil, hiçbir ayırım gözetilmeksizin yararlanma hakkına sahip olduklarını benimsediklerini ve ilân ettiklerini kabul eder". Sözleşmeye göre çocukların hak ve özgürlükleri hiçbir ayrım olmadan kabul edilmelidir. Fakat Türkiye Cumhuriyeti çocukların anadillerini kullanmalarını güvence altına alan 17., 29. Ve 30. Maddelere çekince koymuştur.
Sözleşmenin 17. Maddesinde, kitle iletişim araçlarını azınlık grubu veya bir yerli ahaliye mensup çocukların dil gereksinimlerine özel önem göstermeleri konusunda teşvik edilmesi; 29. maddesinde, çocuğun ana—babasına, kültürel kimliğine, dil ve değerlerine, çocuğun yaşadığı veya geldiği menşe ülkenin ulusal değerlerine ve kendisininkinden farklı uygarlıklara saygısının geliştirilmesi; 30. maddesinde ise çoğunluğun dışındaki halklara mensup çocukların kendi kültüründen yararlanma, kendi dinine inanma ve uygulama ve kendi dilini kullanma hakları düzenlenmektedir. Yani Türkiye Cumhuriyeti çocukların kültür ve dil haklarıyla ilgili maddelere çekince koymuştur.
Adres: TBMM Halkla İlişkiler Binası 6.Kat.B602
Bu bilgiler doğrultusunda,
SORULAR
Türkiye Cumhuriyeti'nin Sözleşmenin 17. 29, Ve 30. Maddelerine çekince koymasının hukuki ve siyasal nedenleri nelerdir?
Yeryüzünde doğan her bir insan, içinde doğduğu toplumun ve ailesinin anadilini öğrenerek büyür. Bir çocuğun anadilini öğrenme ve o dille iletişim kurma hakkı bir devletin hukuk düzenine ne gibi bir zarar verebilir?
Türkiye Cumhuriyeti'nin dil ve kültür haklarının kullanılmasından dolayı çekince koyduğu başka uluslararası sözleşme var mıdır, varsa hangileridir?
Sözleşmenin imzalandığı dönemin siyasi koşullarıyla günümüzün koşulları birbirinden farklıdır. Çekince konan maddelerden bu çekincenin kaldırılmasına dair bir çalışmanız olacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Hakan Fidan, Dışişleri Bakanı ·
Hakkari Milletvekili Sayın Vezir Coşkun Parlak'ın 7/10968 sayılı soru öner yanıtı ilişikte sunulmaktadır.
Saygılarımla arzederim.
FİDAN Bakanı Ankara / Türkiye
YÖNELTTİĞİ 7/10968 SAYILI YAZILI SORU ÖNERGESİNE YANIT
Uluslararası hukukta bir sözleşmeyi onaylarken çekince koymak devletlerin egemenlik hakları kapsamında yer almaktadır. Bu çerçevede, devletler, ilgili sözleşme cevaz verdiği takdirde, "taraf oldukları uluslararası sözleşmelerin, ulusal mevzuatları ile uluslararası yükümlülüklerine uyumunu sağlamak için sözleşmenin gerekli gördükleri hükümlerine çekince koyabilmektedir.
Ülkemiz, 1990 yılında BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'ni imzalarken, Sözleşme'ye taraf diğer birçok ülke gibi, uluslararası hukuk ve Sözleşme'nin sağladığı yetkiye dayanarak, Sözleşme'nin ilgili maddelerine, Anayasamız ve Lozan Antlaşması hükümleri kapsamında çekince koymuştur. Ülkemizin sözkonusu hükümlere ilişkin çekincesi, anılan maddelerin Anayasamızın lafzı ve ruhu ile Lozan Antlaşması'nın hükümlerine uygun olarak yorumlanacağı ve uygulanacağını kayda geçirmektedir.
Ülkemizce BM insan hakları sözleşmelerine (oOkonulan çekince Ve beyanlara adreslerinden ulaşılabilmektedir.
Bakanlığımızca uluslararası insan hakları hukuku sözleşmelerinin hazırlık, imza ve onay süreçleri takip edilmekte olup, anılan sözleşmelerin iç hukuka aktarılmasıyla birlikte uygulanması, ilgili icracı Bakanlık/kurumlarımızca izlenmektedir. Bu çerçevede, BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin uygulanmasının takibi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımızın eşgüdümünde yürütülmektedir.