Sokak hayvanlarını koruma ile ilgili mevzuatın geliştirilmesine yönelik çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Ayten Kordu (DEM Parti), 5 Nisan 2024 tarihinde 7/11024 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 171 gün sonra, 23 Eylül 2024).
Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Sokak hayvanlarını koruma ile ilgili mevzuatın geliştirilmesine yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/11024, 5 Nisan 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11024-sokak-hayvanlarini-koruma-ile-ilgili-mevzuatin-gelistirilmesine-yonelik-calismalara-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/38897fdb-26c0-4837-83a9-018ee0a5dd99
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 171 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 159 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak
Dünya üzerinde milyonlarca sokak hayvanı bir yandan açlıkla, barınmayla ve iklim koşullarıyla mücadele ederken, diğer yandan da ne yazık ki şiddet ve istismara maruz kalmaktadır. Oysa bu dünyanın sadece insanlara ait olmadığını, bizlerle aynı havayı soluyan başta sokak hayvanları olmak üzere bütün canlıların yaşama haklarının güvence altına alınması ve yapısal sorunların kalıcı bir şekilde çözülmesi hususunda tüm kesimlerin üzerlerine düşen görevlerini samimiyetle yerine getirmeleri gerekmektedir. Üzülerek ifade etmek gerekir ki; Yürürlükte olan 5199 sayılı Hayvanları Koruma Yasası yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle daha etkin koruma sağlayacak yasal düzenlemelere gidilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla 5199 sayılı yasanın hayvanların yaşam hakkını esas alacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Bu anlamda hayvanlar, mal statüsünden çıkarılarak yaşam hakları teminat altına alınmalı; kötü muameleye maruz kaldıklarında etkin cezalar verilmesi yönünde yasal düzenlemelere kavuşturulmalıdırlar. Deney malzemesi olarak kullanılmaları yasaklanmalı, fiziken ve ruhen büyük yaralar aldıkları eğlence amaçlı sergilenmelerin de önüne geçilmelidir. Özellikle Sokak hayvanlarının tedavi ve barınma hizmetlerinin uygulandığı kamu ve özel kurum ve kuruluşların etkin denetime tabi tutulması gerekmektedir. Bununla birlikte özellikle evcil hayvanların sokağa terk edilmesine engel olmak, hayvanlara uygulanan şiddetin önüne geçmek ayrıca yeterli bakım-besleme ve veteriner hekimlik hizmetlerinin sağlanabilmesine yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesi ile sokakta yaşayan hayvanların yeterince zor olan hayat mücadelelerine olumlu katkı sunulabilecektir. Bu nedenle TBMM'nin 5199 sayılı Hayvan Hakları Kanunu gündemine alarak başta sokak hayvanları olmak üzere evrensel bir anlayışla doğayı, ekolojiyi ve canlıları esas alacak şekilde hayvan hakları ile ilgili yapısal sorunların çözülmesi için hayvan refahı koşulları dikkate alınarak yasal düzenlemeyi ivedilikle hayata geçirmelidir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Sokak hayvanlarının korunmasına yönelik mevcut yapısal sorunların çözülmesine yönelik yasal bir düzenleme ile ilgili bir planlamanız var mıdır?
Türkiye genelinde hayvanları için yeterli olanaklara sahip ruhsatlı kamu ve özel olmak üzere kaç bakımevi bulunmaktadır? Ruhsatsız ve yeterli olanaklara sahip olmayan kaç bakımevi bulunmaktadır?
Bakımevi kurmayan belediyelerle ilgili herhangi bir yaptırım uygulanmış mıdır? Gerekli yasal sorumluluklarını yerine getirmeyen belediyeler ve kurumlarla ilgili nasıl bir yaptırım uygulanmaktadır?
Bakımevi olmayan belediyeler aşılama ve bakım süreçlerini nerede ve nasıl yapılmaktadır?
Başta sokak hayvanları olmak üzere hayvan refahı koşullarının etkin bir şekilde sağlanması amacıyla Türkiye genelinde kaç veteriner hekim istihdam edilmektedir?
Alanında yetkin sivil toplum örgütleri ve tüm paydaşlar süreçlere ve çözümlere dahil edilmekte midir?
Bakımevleri kurulması için yeterli bütçe ayrılmış mıdır?
Barınaklarda olmayan sokak hayvan popülasyonu için herhangi bir kısırlaştırma planlamanız var mı?
Son 5 yılda sokak hayvanlarına yönelik kaç işkence vakası yaşanmıştır? İşkence yapanlardan kaçına yönelik cezai işlem yapılmıştır?
Dersim'de her geçen gün sayısı artan sokak hayvanlarına ilişkin bir çalışmanın var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Hayvanlara verilen değer kapsamında onların refahını gözeten ilk yasal düzenleme olan 5199 sayılı "Hayvanları Koruma Kanunu" 2004 yılında kabul edilmiştir. Yaşanan ve gelişen süreç içerisinde 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda değişiklik öngören 7527 sayılı "Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 02.08.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Kanun değişikliği ile; e İnsan, hayvan ve çevre sağlığının bütüncül olarak gözetilmesi amaçlanmıştır. e Sahipli ve sahipsiz hayvan tanımları netleştirilmiş, sahipsiz köpeklerin belediyelerce hayvan bakımevlerine alınarak rehabilite edilmesi ve sahiplendirilmesi öngörülmüştür. Amaç; başıboş hayvanların hayvan bakımevlerine alınması ve rehabilite edilerek sahiplendirilmesi ile hem hayvanlara daha iyi yaşam şartlarının sağlanması; hem de başıboş köpeklerin sokaklarda kontrolsüz üremesi ve insan-hayvan çatışmasının engellenmesidir. e Sahipli ve sahipsiz tüm hayvanların kayıt altına alınmasına yönelik hükümlere yer verilmiştir. Böylece tüm hayvanların takibi sağlanarak sahipli hayvanların sokağa terk edilmelerinin önüne geçilmesi amaçlanmış ve bu maksatla hayvanını sokağa terk edenlere uygulanacak idari yaptırım hayvan başına 60.000 TLye yükseltilmiştir. e Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan hayvan bakımevlerine götürülecektir. Bakanlığımız veri sistemine kaydedilen ve rehabilite edilen bu köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılacaktır. e Kanun değişikliğinde, köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen, bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı bulunanlara Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Ülkemizin 2003 yılında kabul ettiği Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi kapsamında belirtilen sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınması işlemleri için yerel yönetimler yetkilendirilmiştir. Bu düzenlemeler ile insan, hayvan ve çevre sağlığının korunması amaçlanmıştır. e Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler 31.12.2028 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirmekle yükümlü kılınmıştır. e Yerel yönetimlerin hayvan bakımevleri kurmak da dahil sahipsiz hayvanlara ilişkin iş ve işlemlerini yürütmelerinde gerekli kaynağı ayırmaları ve bu kaynağı belirtilen amaçla kullanmaları için hükümler yer almıştır.
Bakanlığımızca yayımlanan 2013/8 ve 2013/16 sayılı "Geçici Hayvan Bakımevi Yapımı İle İlgili Ödenek Tahsisi Hakkında" Genelgeler kapsamında hayvan bakımevi yapımı için 63 ilde 118 yerel yönetime mali destek sağlanmıştır.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 19'uncu maddesi ve Bakanlığımızca yayımlanan 2017/3 sayılı "Sokak Hayvanlarının Kısırlaştırılması ile İlgili Ödenek Tahsisi" Genelgesi kapsamında sahipsiz hayvanları kısırlaştırarak mikroçip, kulak küpesi numarası ve fotoğrafı ile Bakanlığımız veri tabanına (HAYBİS) kaydeden yerel yönetimlere 2023 yılında 28.952.100 TL mali destek sağlanmıştır.
2024 yılında sahipsiz hayvanların kısırlaştırılmasının desteklenmesi maksadıyla 45 milyon TL ödenek ayrılmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan