TMO'nun buğday alımlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 159 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 145 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Nejla Demir
Toprak Mahsulleri Ofisi'ne (TMO) ait siloların iddia edilen doluluğu nedeniyle çiftçilerin buğdayları tamamen alınmadı, bu durum üreticileri buğdaylarını daha düşük fiyatlarla tüccarlara satmaya zorladı. Geçen yıl alım randevusu dahi vermediği belirtilen TMO, çiftçileri mağdur ettiği görüldü. Buğday fiyatları, yeni yılda ton başına 6 bin liradan başlayarak Konya Borsası'nda 12 ile 14 bin lira arasında işlem görmeye başladı.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'nin hububat ambarı olarak bilinen Konya'da Ticaret Borsası, 2024'ü rekorlarla açtı. Ancak, yeni yılın ilk haftasında borsada işlem gören 4 ton beyaz ekmeklik buğday, 12 bin 500 TLden satılarak buğdaydaki fiyat rekorunu kırdı. Piyasa uzmanları, buğdaydaki fiyat artışının önümüzdeki günlerde arz-talep dengesine göre devam edeceği öngörüsünde bulunarak, geçen sezon yüksek verime rağmen yağış dengesizliğinden kaynaklanan kalite sorununun fiyat makasını açtığını belirtti.
Ancak, 2023'te ürün kaldırıldığında buğday silolarının dolu olduğu gerekçesiyle çiftçilerin ürünlerini TMO'ya satamaması, çiftçileri acil paraya ihtiyaç duydukları için buğdaylarını zararına tüccarlara satmaya zorladı. Üreticiler ton başına 5 bin 500 ile 6 bin lira arasında sattıkları buğdaylarını, borsada 14 bin liraya kadar yükselmesiyle kazanan tüccar oldu. Tüccarın karı yüzde 155'i buldu. Silolar ithal buğday ile doldu. TMO'nun siloların ithal buğdaylarla doldurulması ve çiftçilerin bu durumdan zarar görmesi, hükümetin çiftçileri değil, tüccarları desteklediğini açığa çıkarmıştır.
Çiftçilerin yaşadığı sorunlar arasında, TMO'nun geçen yıl alım randevusu vermemesi ve buğday fiyatlarının yetersiz seviyelerde olması öne çıkmaktadır. Siloların ithal buğdaylarla doldurulması, çiftçilerin ürünlerini TMO'ya satamamasına ve zararına tüccarlara satmak zorunda kalmasına sebep olmuştur. Bu durum, çiftçilerin ekonomik olarak zor durumda kalmasına ve hükümetin çiftçi destek politikalarının yetersiz olduğuna dair bir gösterge olarak karşımızda durmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Tarım ve Orman Bakanlığı, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) geçen yıl çiftçilere alım randevusu vermemesi ve iddia edilen doluluk gerekçesiyle çiftçilerin ürünlerini satamamasıyla ilgili olarak bir açıklama yapmayı düşünüyor mudur?
TMO'nun silolarının ithal buğdaylarla doldurulması ve bu durumun çiftçilerin zarar görmesine neden olması hakkında Bakanlık olarak bir değerlendirmeniz var mıdır veya olacak mıdır?
Çiftçilerin buğdaylarını zararına satmak zorunda kaldığı, tüccarların ise büyük karlar elde ettiği bir durumda, Tarım ve Orman Bakanlığı çiftçilere yönelik nasıl bir destek politikası uygulamayı planlıyor?
TMO'nun çiftçilere alım yapmamasının ve siloların ithal buğdaylarla doldurulmasının ekonomik etkilerini değerlendirdiniz mi? Bu durumun çiftçiler üzerindeki sosyoekonomik etkileri nedir?
Geçen yıl yaşanan alım randevusu vermemek ve doluluk gerekçesiyle çiftçilerin ürünlerini alamamak gibi sorunlar, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın çiftçi politikalarını gözden geçirmesine neden olacak mıdır?
TMO'nun alım politikaları ve depolama yöntemleriyle ilgili olarak gelecekte çiftçilerin mağdur olmaması adına almayı planladığınız önlemler nelerdir?
Çiftçilerin ekonomik olarak sıkıntı yaşadığı bu dönemde, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın çiftçilere yönelik ek destekleri veya teşvikleri değerlendirmeyi düşündüğü bir politika var mıdır?
Tarım ve Orman Bakanlığı, çiftçilerin taleplerini ve yaşadığı sorunları tüm hatlarıyla anlamak ve bu sorunlara çözüm üretmek amacıyla çiftçi temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarıyla bir diyalog mekanizması oluşturmayı planlıyor mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır.
TMO alım fiyatları, tüm parametreler dikkate alınarak belirlenen bir eşik fiyattır. Açıklanan ürün alım fiyatları, üretimin sürdürülebilirliği ve tüketiciye yansıması dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir.
2023 yılı hububat sezonunda Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü (TMO) alımları hasadın başladığı ilk andan itibaren ülke genelinde yoğun bir şekilde başlamış, üreticiler tarafından arz edilen son ürün alınana kadar devam etmiştir. Açıklanan fiyatlar üreticiler tarafından memnuniyetle karşılanmış, ürünlerini piyasadan ziyade TMO'ya satmayı tercih etmişlerdir. Piyasada başka fazla alıcının olmaması nedeniyle üreticiler tarafından TMO'ya yoğun bir talep oluşmuştur. TMO alım randevu sisteminde günlük randevu alınmaktadır. Randevu tarihinde ürününü getiren üreticilerin işlemleri, işyerine geliş sıralarına göre yapılmaktadır. Randevu gününde TMO'ya ürünlerini getiren üreticilerin ürünleri, teknik aksaklıklar olması dışında (elektrik kesintisi, teknik arıza vb.) aynı gün teslim alınmaktadır.
2022 yılında 510 olan TMO alım noktası sayısı 2023 yılında 614'e yükseltmiş, iş yerlerinin günlük alım kapasitelerini azami seviyeye çıkarmış, gerektiğinde aynı yerde birden fazla alım noktası açmıştır. TMO ürün alımlarını; üretici mağduriyetinin önüne geçmek, alımların planlı bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve tüm üreticilere eşit hizmet vermek amacıyla kendi alım noktaları yanında TMO ile protokol imzalayan lisanslı depolardan da faydalanmıştır. Söz konusu lisanslı depoların boş kapasiteleri TMO randevu sistemine entegre edilerek öncelikli olarak üreticilerin yararlanmasına imkan sağlanmıştır.
Lisanslı depolar ve TMO alım noktalarındaki depoların dolması durumunda, alıma ve depolamaya elverişli (kantar, elektrik, internet vb.) en yakın mevkide alım noktası kurularak üreticiler yönlendirilmiştir.
TMO'nun randevu sisteminde 2024 döneminde teknolojik yenilikler yapılmış, sistem yeni baştan tasarlanmış ve daha kullanıcı dostu bir ara yüzle devreye alınmıştır.
Üreticilerimiz Obu kapsamda randevularını internet oüzerinden WWw.tmo.gov.tr, randevu.tmo.gov.tr web adreslerinden veya TMO işyerlerinden alabilmektedir.
TMO geçmiş yıllarda olduğu gibi bu yıl da üreticilerimizin alın terinin karşılanması ve üretimin sürdürülebilirliğini sağlayacak tüm tedbirleri alacaktır.
İbrahim YUMAKLIBakan