Şanlıurfa'da bir çocuğun ölümüyle ilgili iddialara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 183 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından yazılı olarak Anayasa'nın 98. ve
TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. 20.06.2023
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Saliha Sera Kadışi
Urfa'da Menzil Cemaati'ne bağlı kaçak Kuran kursunda "okuyan? 12 yaşındaki Abdulbaki Dakak isimli çocuğun kursun yakınlarındaki ahırda şüpheli şekilde yaşamını yitirmesi tartışılmaya devam ederken Cemaatin çiftliğinde iki çocuğun yaşamını yitirdiği ve olayın üzerinin "kan parası" ödenerek kapatıldığı iddiası kamuoyuna yansımıştır.
Cemaatin çiftlikte kaçak olarak çalıştırdığı Suriyeli bir ailenin iki küçük çocuğu 21 Aralık 2018'de traktöre bağlı yem karma makinesine kapıldığı, 2 yaşındaki Selin ve 3 yaşındaki Mehmed isimli kardeşlerin olay yerinde hayatını kaybettiği iddia edilmektedir
Çocukların ölümünün ardından şüpheliler hakkında "Taksirle iki kişinin ölümüne neden olma" suçundan Konya Ağır Ceza Mahkemesi?nde açılan dava sonucunda çiftliğin resmi sahibi olan Menzil mensubu Rayhan Tülek ile onun işlerini yürüten Mehmet Değiş ve Semerkand Vakfı'nın Konya Şubesi'nin müdürü de olan Bekir Başpınar"ı toplamda 60 bin 700 TL adli para cezasına çarptırdığı ve bu cezanın 20 ile 24 taksite bölündüğü bilinmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Sanıklar TCK 85. te düzenlenen "Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır" hükmüne göre herhangi bir cezaya çaptırılmış mıdır? Anayasa Mahkemesi'nin yaşam hakkı ihlali üzerine verdiği emsal kararlarda; Yaşam hakkı ihlallerinin önlenmesi bakımından ceza davalarında verilen hükmün sanığın eylemine karşılık olarak uygunluğunun ve/veya yeterliliğinin, kamu güvenliğinin idamesi, hukukun üstünlüğünün sağlanması ve hukuka aykırı eylemlere müsamaha gösterildiği görünümünün verilmesinin engellenmesi açısından caydırıcılığın olmasının altı çizilmektedir. İki çocuk için verilen 60 bin 700 TL "caydırıcılık ilkesini" karşılamakta mıdır?
Ölümden sorumlu olduğu şüphesi bulunanlar soruşturulmuş, kovuşturulmuş mudur? Yani devlet yaşam hakkına yönelik pozitif yükümlülüğünü yerine getirmiş etkili bir soruşturma yapmış mıdır? Hukuk devletinin işleyişinde çok önemli olan gelecekteki "benzeri" yaşam hakkı ihlali sorunlarını böylece engelleyebileceğine dair ikna edici ve güvenilir olabilmiş midir? Sorumluların cezasız kalmayacağını yani cezasızlık sorununun önüne geçebileceğini göstermiş midir?
Bugüne dek söz konusu çiftlikte kaç kişi hayatını kaybetmiştir? Hayatını kaybedenlerden kaçı intihar, kaçı şüpheli ölüm kaçı kaza, kaçı taksir veya kasten öldürme olarak değerlendirilmiştir?
Çiftlikte bulunan yöneticilere, kaçak işçi çalıştırma nedeniyle herhangi bir soruşturma açılmış ve bir yaptırım uygulanmış mıdır?
Çiftliğin bulunduğu köy ile çevresindeki köylerde yaşayan yurttaşlar ise cemaati defalarca jandarmaya şikayet ettiklerini ancak bir önlem alınmadığını etmektedir. Söz konusu çiftlikle ilgili bugüne dek kaç şikayet yapılmıştır. Bu şikayetlerle ilgili kaç soruşturma açılmış ve akibeti ne olmuştur?
Öte yandan son 20 yılda Menzil köyünde yaşanan pek çok olayın üzerinin örtüldüğü basında ve kamuoyunda yer alan iddialar arasındadır:
Birgün Gazetesi'nde yer alan İsmail Arı'nın haberine göre;
Menzil şeyhinin ailesinin mezarlarının ve "türbesinin" bulunduğu alana kadınlar için "bayanlar tüneli" inşa edilirken meydana gelen göçükte "Cabir" adlı bir çalışan hayatını kaybetmiş ve ailesi konuşmaması için ikna edilmiştir.
"e Köye gelen çok sayıda çocuk kaybolmuş ve bir kısmı bulunamamıştır. Ailesi tarafından zorla Menzil'e getirilen çocuklar arasında köyden kaçmak isterken kaybolanlar da bulunmaktadır. e Köyde eski top sahası olarak adlandırılan alanda bulunan yanmış cesetle ilgili herhangi bir resmi soruşturma yapılmadığı ortadan kaybolan cesedin "hastaneye götürüldü" denilerek olayın üzerinin örtüldüğü
İstanbul'dan ailesinin zoruyla Menzil'e getirilen 14 yaşında bir çocuğun ilaç içerek intihar girişiminde bulunduğu daha sonra midesinin yıkandığı,
Ankara'dan Menzil'e gelen bir gencin, cami içerisinde Gavs'ın kafasına kitap fırlatması nedeniyle camide bulunan cemaat mensupları tarafından linç edilmek istendiği camiden darbedilerek çıkarılan çocuğun akıbetinin bilinmediği,
Köyüniçerisinde "Menzil Lahmacun" olarak bilinen dükkânın önünde yol çalışmasında görevli olan, "Seracı Hüseyin ve Mehmet aileleri" olarak bilinen aileye mensup 20-25 yaşındaki bir genç göçük altında kalarak hayatını kaybettiği,
Menzil şeyhinin kardeşi Ahmet Elhüseyni'nin inşaatında çalışan Mustafa Y. isimli şahıs, elektrik akımına kapılarak ağır yaralandığı, ayrıca köyde Pekmezhane olarak adlandırılan ve pekmez üretiminin yapıldığı tesiste çalışan kimyager ve gıda mühendisi de trafodan elektrik bağladıkları esnada yüksek gerilim nedeniyle ağır yaralandığı,
Menzil çiftliğinin inşaatında çalışan Abdullah isimli bir işçi matkap darbesi ile gözünü kaybettiği,
İstanbul'dan Menzil köyüne giden 18-20 yaşlarında bir genç, Menzil camiinden arkadaşının boğazını kestiği,
Menzil köyünde "gençlik merkezi ve medrese" olarak adlandırılan ve çocukları tutulduğu alanda sık sık toplu zehirlenme vakaları yaşandığı, se Menzil köyünden ayrılmak isteyen çocuklar ve gençlerin silahla tehdit edildiği,
İddialarından herhangi biri ile ilgili herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1245389 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, İstanbul Milletvekili Saliha Sera Kadıgil tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/1138 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Soru önergesi cevabı (1 adet)
Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-287-1925/4301 Konu : Yazılı soru önergesi fee / (1 p023
Sayın Saliha Sera KADIGİL İstanbul Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/1138 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- A) Anayasanın;
1. "Yargı yetkisi" kenar başlıklı 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağı,
2. "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinde, hâkimlerin görevlerinde bağımsız oldukları; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı; görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili soru sorulamayacağı, görüşme yapılamayacağı veya herhangi bir beyanda bulunulamayacağı,
B) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun;
1. "Soruşturmanın gizliliği" kenar başlıklı 157. maddesinde, Kanunun başka türlü hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemlerinin gizli olduğu,
2. "Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" kenar başlıklı 160. maddesinin birinci fıkrasında, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı,
3. "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" kenar başlıklı 161. maddesinin birinci fıkrasında, Cumhuriyet savcısının, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabileceği,
4. "Kamu davasını açma görevi" kenar başlıklı 170. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise, kamu davasını açma görevinin, Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirileceği; soruşturma evresi sonunda toplanan delillerin, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturması halinde, Cumhuriyet savcısı tarafından iddianame düzenleneceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Sözü edilen bu düzenlemeler çerçevesinde, işlendiği iddia edilen bir suçla ilgili delillerin takdiri ve olayın vasıflandırılması da dâhil olmak üzere, soruşturma yürütülmesi, koruma tedbirlerine başvurulması ve sonucuna göre kamu davası açılmasında tüm yetki ve Mevzuat Genel Müdürlüğü sorumluluk yargı mercilerine aittir. Bununla birlikte, açılan davalara ilişkin yapılan yargılamalar Anayasanın 9. ve 138. maddelerindeki yetki ve teminata dayalı olarak görev yapan bağımsız ve tarafsız mahkemelerce sürdürülüp sonuçlandırılmaktadır.
II- Anayasanın "Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları" kenar başlıklı 98. maddesinin beşinci fıkrasında, "yazılı soru"nun, yazılı olarak en geç onbeş gün içinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibaret olduğu, aynı maddenin son fıkrasında da yazılı soru ile ilgili önergelerin verilme şekli, içeriği ve kapsamı ile araştırma usullerinin Meclis İçtüzüğü ile düzenleneceğinin öngörüldüğü,
Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün, "Yazılı soru" kenar başlıklı 96. maddesinin birinci fikrasında "yazılı soru"nun kısa, gerekçesiz ve kişisel görüş ileri sürülmeksizin, kişilik ve özel yaşama ilişkin konuları içermeyen bir önerge ile yazılı olarak cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibaret olduğu, "Sorulamayacak konular" kenar başlıklı 97. maddesinde de, başka bir kaynaktan kolayca öğrenilmesi mümkün olan konular ile tek amacı istişare sağlamaktan ibaret konularla ilgili soruların sorulamayacağının hükme bağlandığı,
Malumlarıdır.
Anayasanın ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün belirtilen bu hükümleri çerçevesinde, kişisel görüş ileri sürülmek suretiyle düşünce öğrenmeyi amaçlayan sair hususlara cevap verilmesine yasal imkân görülememiştir.
HI Şanlıurfa ve Konya Cumhuriyet Başsavcılıklarıyla yapılan yazışmalara verilen cevaplarda;
A) Soru önergesinde adı geçen kişinin ölümüyle ilgili Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan soruşturmanın devam ettiği,
B) Soru önergesinde bahsi geçen ve 21/12/2018 tarihinde gerçekleşen olayla ilgili üç kişi hakkında açılan kamu davası neticesinde verilen mahkumiyet kararının istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği,
Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Yılmaz TUNÇBakan