Yeti yitimi olan bireylere ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 174 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 160 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 98"inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99*uncu maddelerine uygun olarak, Hazine ve Maliye Bakanlığına iletilmesi ve Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim.
Kayıhan PALA Bursa Milletvekili
Geçerli, güvenilir ve karşılaştırmaya açık bir şekilde elde edilecek ulusal istatistikler öngörülebilir, etkili ve uygulanabilir ulusal politikalar geliştirmek için gereklidir. Engelli (yetiyitimi olan birey) vatandaşlara yönelik politikalar; sosyal ve ekonomik politikalar başta olmak üzere genel yaşam koşullarını da doğrudan etkilemektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2024 yılı Nisan ayı itibari ile Türkiye'de engelli (yetiyitimi olan birey) vatandaşlara dair güncel istatistiki bilgi bulunmamaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 yılından itibaren yayımladığı "Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni"ni kamuoyu ile paylaşmayı bırakmış hatta önceki dönem bültenlere de erişimi kaldırmıştır.
2024 yılında yetiyitimi olan bireylere ait sayısal verilere gereksinim duyulduğunda kamu kurumları ve bu alanda çalışan araştırmacılar yetiyitimi olan bireylerin il bazında dağılımını tahmin eden "2011 Nüfus ve Konut Araştırması" verilerini kullanmaktadır. Bu araştırma 3 Ekim-31 Aralık 2011 tarihleri arasında, örnekleme yöntemiyle seçilmiş, yaklaşık 2,2 milyon haneyle ve tam sayım yöntemiyle kurumsal yerlerde bulunan tüm kişilerle yapılmıştır. 2011 yılında TÜİK tarafından gerçekleştirilen Nüfus ve Konut Araştırması ile Türkiye genelinde hane halklarının yaklaşık *013'ünden bilgi derlenmiştir. Ancak unutulmamalıdır ki, 2011 yılında ülkemizin nüfusu 74 milyon 724 bin iken, 2023 yılı sonunda nüfus 85 milyon 372 bin olârak açıklanmıştır. Geçen 13 yılda ülkemizde sosyo-ekonomik koşullar dramatik bir değişim göstermiş doğal nüfus artışına ek olarak ülkemiz yoğun ve kontrolsüz bir dış göç almıştır.
Yetiyitimi olan bireyler ile ilgili yapılan son araştırmada (2011) raporlamada kullanıldığı şekli ile engellilik; tıbbi yaklaşımdan ziyade fonksiyonlardaki sınırlılıklara (görme, duyma, konuşma, yaşıtlarına göre öğrenme/basit dört işlem yapma, hatırlama/dikkatini toplama alanlarıyla hareket güçlüğü) odaklanmaktadır. Araştırma kapsamında bu alanlardan en az birinde çok zorlandığını veya hiç yapamadığını belirten kişiler en az bir engeli olan nüfus kapsamına alınmıştır.
Dünya Sağlık Örgütü'nün de ortaya koyduğu gibi yetiyitimi olan bireylerin durumu ve yetiyitimi olan bireylerin yaygınlık tahminleri, yetiyitimi olan bireylerin nasıl tanımlandığına bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Tarafı olduğumuz *Yetiyitimi olan Bireylerin Haklarına İlişkin Sözleşme (CRPD- Convention on the Rights of Persons with Disabilities) de yetiyitimi olan birey kavramını gelişen ve değişen bir kavram olarak tanımlamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletlere ait birçok organ; yetiyitimi olan bireylere ilişkin istatistiklerin tespitinde bilimsel, temel ve geçerli kavramsal çatıya olan ihtiyaç üzerine "İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırılması'nı (CF- International Classification of Functioning, Disability, and Health) ortaya koymuştur. Yetiyitimi olan bireylerin yaşadıkları toplumsal dezavantajları görünür kılan, bazı kısıtlılıkların toplumsal etkenlerden kaynaklı olduğu ya da bu etkenlerden etkilendiğini göstermeye yarayan bu biyo-psiko-sosyal yaklaşım tıbbi ve sosyal model arasında en etkili işlerliği sağlamaktadır.
Ülkemizde, yetiyitimi olan bireyler hakkında yapılan tüm çalışmaların 2011 verilerini referans aldığı göz önüne alındığında; mevcut durumda yetiyitimi olan bireylerin yaşam deneyimleri, ihtiyaçları ve yetiyitimi durumu hakkında oldukça sınırlı ve güncel olmayan veriler üzerinden çalışmalar yürütülmektedir. Bu bağlamda;
SORULAR
Birleşmiş Milletler, nüfus konusunda ülkelerarası karşılaştırılabilir istatistikler elde edilmesi amacıyla sonu "0" ile biten yıllara yakın yıllarda ülkelerin "nüfus ve konut sayımı" yapmalarını önermektedir. Buna karşın, 2024 yılında neden halen 2011 Nüfus ve Konut Araştırması verileri kullanılmaktadır?
TÜİK tarafından en son yetiyitimi çalışması hangi yıl yapılmıştır?
Yetiyitimi olan bireylere dair güncel istatistik verileri ne zaman yayımlanacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Bursa Milletvekili Sayın Kayıhan PALA''ya ait 7/11393 esas sayılı yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mu vale.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Bursa Milletvekili Sayın Kayıhan PALAYya Ait 7/11393 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Kayıhan PALA, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Uluslararası alanda Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Birliği (AB), nüfus konusunda ülkeler arası karşılaştırılabilir istatistikler elde edilmesi amacıyla sonu "0" ile biten yıllara yakın yıllarda ülkelerin "nüfus ve konut sayımı" yapmalarını önermekte olup bu kapsamda, TÜİK tarafından AB üye ülkeleriyle uyumlu şekilde "2011 Nüfus ve Konut Araştırması (NKA)" ile "2021 Nüfus ve Konut Sayımı (NKS)" gerçekleştirilmiştir.
Diğer taraftan, BM ve AB tarafından her bir sayım döneminde ülkelerden sayım kapsamında üretilmesi istenen değişkenler temelde "zorunlu" ve "gönüllülük esaslı" olarak listelenmektedir. Bu çerçevede Ülkemizde bir nüfus sayımından ihtiyaç duyulacak bilgilerin oluşturulabilmesi için gerekli değişkenler, BM ve AB'nin ilgili sayım döneminde nüfus sayımları konusundaki önerileri ve ülkemizde uygulanmış önceki nüfus sayımları dikkate alınarak belirlenmektedir. Nitekim Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu tarafından hazırlanan "Avrupa İstatistikçiler Konferansı (CES) 2020 Nüfus ve Konut Sayımı Tavsiyeleri" dokümanı ile Avrupa Komisyonu'nun 2017/543 sayılı AB Yönetmeliği gereğince; nüfus ve konut sayımlarında engelli nüfusa ilişkin değişkenler "zorunlu" değişkenler arasında yer almamaktadır.
Ayrıca, 2011 yılındaki Nüfus ve Konut Araştırması dışında kapsamlı, periyodik ve güncel engelli istatistiklerini içeren en son araştırma, TÜİK tarafından düzenli aralıklarla gerçekleştirilen "Türkiye Sağlık Araştırması(TSA)"dır. 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu ve Resmi İstatistik Programı çerçevesinde, ülke genelinde ilk kez 2008 yılında uygulanan bu araştırma ile; bireylerin genel sağlık sorunlarına ve bu sorunların yarattığı günlük kısıtlamalara, son bir yıl içinde alınan sağlık hizmetlerine, günlük yaşamdaki bedensel faaliyetler ile tütün kullanımı, alkol tüketimi, obezite gibi risk faktörlerine yönelik verilerin derlenmesi amaçlanmaktadır. TSA, 2008 yılından 2016 yılına kadar iki yılda bir, 2019 yılından itibaren ise üç yılda bir uygulanmaktadır. Ayrıca TSA"da, Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından üye ve aday ülkelere önerilen Avrupa Sağlık Araştırması (EHIS) sorularının yanı sıra ulusal ihtiyaçları da karşılamak amacıyla ek sorular bulunmaktadır. Bu kapsamda 2022 yılında gerçekleştirilen Türkiye Sağlık Araştırmasının temel sonuçları;
"https://data.tuik.gov.tr/Bülten/Index?p-Turkiye-Saglik-Arastirmasi-2022-49747" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Öte yandan, önergede bahsi geçen "Engelli ve Yaşlı İstatistikleri Haber Bülteni" Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak yayımlanmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan