Bakanlık tarafından yurtdışına eğitim amacıyla gönderilen öğrencilerin döviz borçlarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin
Kaynak göster
Özgür Karabat (CHP), 3 Temmuz 2023 tarihinde 7/1202 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 38 gün sonra, 10 Ağustos 2023).
Özgür Karabat (CHP, İstanbul). “Bakanlık tarafından yurtdışına eğitim amacıyla gönderilen öğrencilerin döviz borçlarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1202, 3 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1202-bakanlik-tarafindan-yurtdisina-egitim-amaciyla-gonderilen-ogrencilerin-doviz-borclarinin-y (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2d515b11-6b74-4411-8215-01891fb0adaf
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 38 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 31 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın TC. Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla
İstanbul Milletvekili arz ederim.
Seçimin ardından ekonomi alanında hükümetin attığı adımlar, döviz kurundaki yükselişin önüne geçememiş, TL'deki değer kaybı Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyelerine ulaşmıştır. 1416 sayılı Kanun kapsamında öğrenim görmek üzere Bakanlığınız Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından yurtdışına gönderilen bursiyerler artan döviz kurları nedeniyle ciddi bir mağduriyet yaşamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Öğrencilerin döviz üzerinden borçlandırılmasının yarattığı ağır mağduriyetlerin çözümü için sabit kur uygulanması hususunda geçtiğimiz yasama döneminde öğrencilerimizden tarafımıza pek çok talep ulaşmış, ancak bu konuda müspet bir adım atılmamıştır.
Bahse konu olan öğrencilerimiz bir dernek altında örgütlenerek sorunlarına çareler üretmek adına seslerini duyurmaya çalışmaktadır. Temel olarak da dövize endeksli tazminat borçlandırmasının bursiyerler üzerinde yarattığı yıkıcı maddi ve manevi sorunların çözümünü beklemektedir.
Bilindiği üzere döviz kurlarında katlanan artış ve Türk lirasındaki tarihi düşüş, başta bursiyerlerimiz olmak üzere, onların ailelerini ve kefillerini ciddi mağduriyet altında bırakmakta, mağdurların sayısı da giderek artmaktadır. Milyonlarca liralık borçlarla karşı karşıya kalan ve kimisi depremzede konumundaki bursiyelerler acil çözüm beklemektedir.
YLSY'nin bir borç programına dönüşmesinin ve yaşanan psikolojik ve maddi çöküntülerin önüne geçmek için 2006 yılında çıkartılan 5535 sayılı kanunda yapılan düzenlemeye benzer bir şekilde kur sabitlemesini de içeren bir yapılandırmanın çıkartılması ivedilikle gerekmektedir.
Buna göre;
SORULAR
2010 yılından bu yana 1416 sayılı Kanun kapsamında öğrenim görmek üzere Bakanlığınız Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından yurtdışına gönderilen bursiyer sayısı kaçtır? Bunların yıllara göre dağılımı nasıldır?
Döviz borçlusu olan ve yurtdışına burslu olarak gönderilen öğrencilerin mağduriyetleri giderilecek midir? Bu konuda Bakanlığınız bünyesinde bir çalışma bulunmakta mıdır?
1416 sayılı Kanun kapsamında öğrenim görmek üzere Bakanlığınız Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından yurtdışına gönderilip halihazırda borçlu olan öğrenci sayısı kaçtır? Bunların borçlarının toplamı döviz cinsinden belirtilmek üzere ne kadardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 10.07.2023 tarihli ve Z-43452547-120.07.04-1244612 sayılı yazınız.
c) 10.07.2023 tarihli ve Z-43452547-120.07.04-1245389 sayılı yazınız.
ç) 10.07.2023 tarihli ve Z-43452547-120.07.04-1244886 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen Adana Milletvekili Ayhan BARUT'un 77868, Hatay Milletvekili Servet MULLAOĞLU'nun 7/975, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANAL'ın 7/1091 ve İstanbul Milletvekili Özgür KARABATYın 7/1202 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur.
Milli Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (5 Sayfa)
Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr
Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla Bakanlığımız tarafından her yıl yurt dışına resmi burslu statüde öğrenci gönderilmektedir. Bu kapsamda yurt dışına gönderilecek öğrenciler, ilgili mevzuat gereğince ve kendi özgür iradeleri ile imzaladıkları taahhütname hükümleri uyarınca öğrenim görmekte; mevzuat ve taahhütname hükümlerine uymak zorundadırlar. Yurt dışına gönderilen öğrencilerin, öğrenimlerini başarıyla tamamlayarak yurda dönüp adına öğrenim gördükleri kurumlara katkı sunmaları beklenmektedir. Bakanlığımız öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla tamamlamaları için öğrenim süreçleri boyunca gerekli desteği vermektedir. Ancak, Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 38'inci maddesi uyarınca öğrencilerden öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamayanlar, öğrenimlerinden vazgeçenler, öğrenimlerini tamamladıktan sonra iki ay içinde görev talep etmeyenler, atandığı ya da durumuna uygun teklif edilen göreve yasal süresi içinde başlamayanlar, yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümlerine uymayanlar, mecburi hizmetlerini tamamlamadan görevlerinden istifa edenler veya devlet memurluğundan ihraç edilenler, mevzuata aykırı hareketlerden dolayı öğrencilikle ilişiği kesilenler hakkında tazminat takibatına geçilmektedir.
Kamu kaynakları kullanılarak yurt dışına gönderilen burslu öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla ve gönderiliş amaçlarına uygun olarak tamamladıktan sonra yurda dönüp ülkemize hizmet etmeleri esastır. Aksi durumlar için uygulanacak usul ve esaslar ise kanun koyucu tarafından belirlenmiş olup kamu zararına mahal verilmemesi ve Hazine alacağının korunması için taahhütlerini ihlal eden öğrencilere yönelik ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen süreçlerin başlatılması yasal zorunluluktur.
1416 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesi ile 657 sayılı Kanunun Ek-34üncü maddesi gereğince, tazminatlı duruma düşen öğrenciler, kendileri için döviz olarak yapılmış olan her türlü masrafı aynı döviz cins ve miktarı üzerinden ödemekle yükümlüdür. Döviz borcu, ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilen efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası ile ödenir. Ayrıca borç azami 5 yıla kadar da taksitlendirilebilmektedir.
Burs programı karşılıklı bir burs olup öğrencilerin öğrenimlerini tamamladıktan sonra yurda dönmeleri ve adına öğrenim gördükleri kurumlara ve en nihayetinde ülkemize katkı sunmaları beklenmektedir. Bakanlığımız tazminatlı durumda olan öğrenciler mağdur edilmeden ve hakları korunarak mevzuat hükümleri çerçevesinde çalışmalarını sürdürmektedir. Tazminatlı duruma düşen öğrencilerin mağduriyetlerini gidermek ve ödemelerinde kolaylık sağlamak üzere öğrenciler lehine çeşitli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Öte yandan 1416 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesinde 2016 yılında yapılan değişikle "Yurt dışına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması durumu, eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Bu kişilerden tahsil masrafı istenmez ve bu kişiler mecburi hizmetle yükümlü tutulmaz." hükmü eklenmiş olup hastalık hallerinde olası mağduriyetlerin yaşanmaması için gerekli kolaylık sağlanmıştır. Strateji Geliştirme Başkanlığı
Ayrıca, 2021 yılında 1416 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikle faiz hesabının başlangıç tarihinde sarf tarihinin esas alınmasından vazgeçilerek öğrencilerin lehine olacak şekilde taahhüdün ihlal ettiği tarihin faiz başlangıç tarihi olarak esas alınması uygulamasına geçilmiştir. Bunun yanında, Covid-19 salgını sırasında tazminatlı durumda olan öğrencilerin mağdur olmamaları için salgın boyunca ödeme planları ve ödemeleri ertelenmiştir.
Sonuç olarak, hem ilgili mevzuatta hem idari uygulamalarda yurt dışında öğrenim gören burslu öğrencilerimizin öğrenimlerini başarıyla tamamlamaları için yeterli destek ve kolaylıklar bulunmaktadır. Özellikle belirtmek gerekir ki tazminatlı durumda olan öğrencilerden gönderiliş amacına uygun nihai öğrenim derecesi ile yurda dönenler, para borçlarına karşılık görev alabilmektedirler. Bu uygulamayla, hem kamu yararının korunması hem de öğrencilerin mağdur olmaması amaçlanmıştır.