Bursa'nın Gemlik ilçesindeki bir şirkette işçilerin sendikal haklarını kullandıkları için işten çıkarıldıkları iddiasına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzük 'ün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Kezban KONUKÇU İstanbul Milletvekili

Türkiye'de iktidarın sermaye yanlısı neoliberal uygulamaları ile patronların yasalara, uluslararası sözleşmelere aykırı, işçilerin, emekçilerin en temel haklarını yok sayan, hak arama yollarını tıkayan saldırıları artarken işçiler de direnmeye, haklarını almak için mücadele etmeye devam etmektedirler.

Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bugün birçok işyerinde hak gasplarına karşı mücadelenin bir örneği de Bursa'nın Gemlik ilçesinde faaliyet gösteren ve bölgenin en hızlı ve verimli limanı olmakla övünen, liman kapasitesini artırma projeleri ile gündemde yer tutan ve 2023 yılını 684 milyon dolar ciro ile kapattıklarını açıklayan Borusan Lojistik A.Ş.'de yaşanmaktadır.

2024 Mart ayının başlarında Bursa'nın Gemlik ilçesinde faaliyet gösteren Borusan Lojistik A.Ş.'de çalışan liman işçileri Liman İş Sendikası ile sendikalaşma sürecine girmiş, sendika çoğunluğu yakalamak üzere iken Borusan Lojistik 20 Mart 2024 tarihinde 4 işçiyi sendikalaştıkları için iş akitlerini sonlandırmıştır. Yaşatılan haksızlık üzerine diğer işçiler de arkadaşlarına destek olmak amacıyla çalışmama haklarını kullanarak eylemlerine başlamışlardır. İşçilerin çalışmama haklarını kullanarak iş durdurmaları üzerine ise Borusan patronu hukuksuz bir şekilde diğer işçileri de işten çıkarmakla tehdit etmiştir. Eylemlerin devam etmesi üzerine işveren; işten atılan dört işçinin işe geri alınacağı, sendikal işçilere baskı yapılmayacağı, yapılan grev ya da eylemden dolayı hiçbir işçinin sorumlu tutulmayacağı, direniş boyunca çalışılmayan sürelerin ücretlerinin ödeneceği, ücret ve SGK ödemelerinde

. kesinti yapılmayacağı ve yasal prosedürlerin başlatılacağı yönündeki anlaşma işçilerin örgütlü bulundukları Liman İş Sendikası tarafından kamuoyu ile paylaşılmıştır. Ancak yapılan bu anlaşmanın üzerinden kısa bir süre geçtikten sonra işçilerin sendikadan istifa etmemeleri üzerine Borusan yönetimi İş Kanunu'nun 25/11. maddesine denk gelen ve patronların silahına dönüşen yüz kızartıcı suçtan 24'ü net olmak üzere kesin olmamakla birlikte 30 işçinin anayasal hakkını kullandıkları için iş akdini feshetmiş, 122 işçi hakkında Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunmuştur.

Türkiye'nin de onaylayarak kabul ettiği Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmeleri işçilerin sendikal hak, özgürlük ve iş güvencelerini teminat altına alırken Anayasanın 51. Maddesi de bütün işçilere ekonomik, sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek amacıyla kimseden izin almaksızın sendikalara üye olma özgürlüğünü tanımaktadır. İşçilerin sendikal faaliyette bulunmalarından dolayı işten çıkarılamayacakları veya farklı işleme tabi tutulamayacakları ise 6356 sayılı Kanun ile de açıkça belirtilmiştir. Ayrıca; TCK. m.118/2'de "Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi halinde," bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunacağı yer almaktadır.

Bu bağlamda;

I- Bursa'nın Gemlik ilçesinde faaliyet gösteren Borusan Lojistik A.Ş.'de çalışan liman işçilerinin başlatmış oldukları eylemler bilginiz dahilinde midir?

SORULAR

1. Borusan Lojistik A.Ş.'de Liman İş Sendikasınca yetki alınmasından sonra işten çıkartmaların başladığı Bakanlığınız bilgisi dahilinde midir?

2. Bursa'nın Gemlik ilçesinde faaliyet gösteren Borusan Lojistik A.Ş.'de kısa bir süre önce Liman İş Sendikası ile anlaşmaya varılmasına rağmen, 24-30 arasında işçinin anayasadan doğan haklarını kullanarak sendikaya üye olmaları ve sendikadan istifa etmemeleri nedeniyle İş Kanunu'nun 25/1. Maddesine istinaden iş akitlerinin sonlandırılarak otazminat alacaklarının gasp edildiği, işveren tarafından 122 işçi hakkında da Bursa Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğu bilginiz dahilinde midir?

3. Bakanlığınızca liman çalışanlarının sendikal haklarını kullanmalarına yönelik olarak kanuna, anayasaya ve uluslararası sözleşmelere aykırı davranan, işçileri işten atmakla tehdit eden Borusan Lojistik A.Ş. patronlarının bu ihlallerine karşı herhangi bir yaptırım uygulanmış mıdır?

4. Bakanlığınızca işçi hakkı ihlallerinin yaşandığı Borusan Lojistik A.Ş.'nin müfettiş denetimi en son hangi tarihte yapılmıştır? Bu denetimlerde işyerine yönelik raporlanan ihlaller neler olmuştur ve işverene hangi yaptırımlar uygulanmıştır?

5. Son 5 yıl içerisinde sendikalı oldukları gerekçesiyle İş Kanunu'nun 25/11. Maddesine istinaden işçileri işten atan işyeri sayısı kaçtır? Bunların kaçı hakkında işlem başlatılmıştır?

6. Bakanlığınızca Kod 29'un yerine getirilen Kod 42 ila Kod 49 arasındaki kodları tazminat ödememek, sendikasızlaştırmak gibi art niyetli amaçlarla hukuksuz ve keyfi olarak kullanan patronlara yönelik herhangi bir yaptırım uygulanmakta mıdır?

7. Sayısız sendikalaşmanın engellendiğinin kanıtlandığı dava sonucu olmasına rağmen sendikalaşmayı engellemeyi oyasaklayan yasa ve yaptırımların patronlara uygulanmamasının nedeni nedir?

8. Bakanlığınızca Anayasa ile güvence altına alınmış olan işçilerin, emekçilerin örgütlenmesi ve iş hayatında haklarının kısıtlanmaması için sendika hakkı ve sendika özgürlüğünün korunması, toplu iş sözleşme hakkının kullanılmasının sağlanması, grev hakkının güvence altına alınması ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış olan hak ihlallerinin önlenmesine yönelik yasalarda ve uygulamada düzenlemeler yapılması planlanmakta mıdır?