Beşparmak Dağları'nın tanıtımı için yapılan çalışmalara ve bölgedeki sit alanlarına ilişkin
Kaynak göster
Gamze Akkuş İlgezdi (CHP), 6 Haziran 2024 tarihinde 7/12876 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 160 gün sonra, 13 Kasım 2024).
Gamze Akkuş İlgezdi (CHP, İstanbul). “Beşparmak Dağları'nın tanıtımı için yapılan çalışmalara ve bölgedeki sit alanlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12876, 6 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12876-besparmak-daglari-nin-tanitimi-icin-yapilan-calismalara-ve-bolgedeki-sit-alanlarina-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/edd3ff6a-3b9b-4931-8d19-018fedc6322f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 160 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından
Anayasanın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 04.06.2024
AKKUŞ İLGEZDİ anbul Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Batı Anadolu'da Aydın ve Muğla illeri arasında uzanan antik dönemde Latmoj olarak bilinen Beşparmak Dağları'nın jeolojisini meydana getiren gnays 500 milyon yıl önce oluşmuştur. Sadece jeolojik yapısı değil, endemik ve türü tehlikede olan bitki ve hayvan türleri de oldukça önemli yere sahiptir.
Tarım ve hayvancılıkla uğraşan bölge halkı için üstün kalitede çam fistığı, zeytin ve bal temel geçim kaynağıdır. Aynı zamanda eşsiz doğası ve tarihi kalıntıları sebebiyle bu bölge turistler için cazibe alanıdır.
Ancak Beşparmak dağlarında 1984 yılında başlayan madencilik faaliyetleri son yıllarda hız kazanmıştır. Bu faaliyetler yüzünden Beşparmak Dağları'nda bulunan arkeolojik ve doğal kalıntılar yok olmaktadır. Beşparmak Dağları Aydın Çörlenasar yakınında çok sayıda tarihi sit alanlarında izinsiz taş ocağı faaliyetlerine başlanmıştır. Gnays kayaların içeriğinde bulunan albit, kuvarsit ve feldspat gibi mineralleri elde etmek için açılan çok sayıda taş ocağı bölgeyi tehdit etmektedir.
Bu bağlamda;
I- Bölgeye gelen yıllık turist sayısı nedir? Turizm geliri ne kadardır?
SORULAR
Bölgenin tanıtımı için Bakanlık bir çalışma yürütmekte midir?
Latmos için UNESCO'ya başvuru yapılmış mıdır?
Bölgedeki mevcut sit alanlarının sayısı nedir? Bölgedeki sit alanlarının güvenliği nasıl sağlanmaktadır? Kaçak kazılara karşı nasıl önlemler alınmaktadır?
Tarihi kalıntılara zarar verenler hakkında yıllar itibari ile kaç işlem yapılmıştır?
Tespit edilen tarihi kalıntılar dışında henüz tespit edilemeyenler ve taş ocakları tarafından yok edilmesi muhtemelken kültür varlıkları ile ilgili bir çalışma yapılmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca;
Ülkemizin 1983 yılında taraf olduğu "UNESCO 1972 Kültürel ve Doğal Mirasın Korunması Sözleşmesi" çerçevesinde Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar sonucu 79 alan UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne, 21 alan ise UNESCO Dünya Miras Listesi'ne kaydedilmiştir.
Latmos kültürel/doğal (karma) bir alan olup doğal ögeleri ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının da yetki ve sorumluluk alanındadır. Latmos'un UNESCO Dünya Miras Listesi adaylığı kültürel/doğal çerçevede değerlendirilecektir.
Muğla ili, Milas ilçesi, Herakleia Antik Kenti (Latmos Herakleia) kamu mülkiyetine ait olup İzmir 2 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 20.12.1989 tarihli kararı ile 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilerek koruma altına alınmıştır. Aynı kararla 1. Derece Doğal Sit Alanı olarak tescil edilmiştir.
Bu kapsamda Latmos Bölgesi; Aydın ilinin Söke ve Koçarlı ilçeleri ile Muğla ilinin Milas ilçesi sınırı dahilinde, Bafa Gölü ve çevresi ile Beşparmak Dağları ve çevresinde kalmaktadır. Aydın ilinde kalan kesimde, günümüz itibariyle 55 sit alanının, tescil işlemleri yapılmak suretiyle koruma altına alınması sağlanmıştır. Bölgedeki tespit-tescil çalışmaları Aydın Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünce sürdürülmekte olup tespit çalışması tamamlanan 3 alanda da tescil işlemlerinde son aşamaya gelinmiştir.
Muğla ilinde kalan kesimde, kamu mülkiyetine ait Herakleia Antik Kenti 1989 yılında tescil edilerek koruma altına alınmış, tescil kararlarının ilgili yerlere dağıtımı yapılmış ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınması sağlanmıştır. Ayrıca, sit alanlarının korunması ve kaçak kazıların önlenmesi yönünde 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında Bakanlığımızca gerekli iş ve işlemler yürütülmekte olup bilgilendirmeler yapılmaktadır.
Madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak; idarelerce 2863 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi için Koruma Bölge Kurulu Müdürlüklerine iletilen izin talepleri teknik oOouzmanlar o tarafndan Ookültür o varlığı (o boyutuyla (o incelenerek değerlendirilmektedir. Taşınmaz kültür varlıklarına ilişkin 2863 sayılı Kanun ve ilgili alt mevzuatlar gereğince sit alanları içerisinde herhangi bir madencilik faaliyetine izin verilmemektedir. Dolayısıyla, sit alanlarında herhangi bir kültür varlığı tahribatı söz konusu değildir. Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü arşivlerinde konuyla ilgili muhtelif başvuru ve kurul kararları mevcuttur.
Ayrıca, Latmos ve Herakleia Antik Kentleri kazıları, Cumhurbaşkanı Kararı ile Prof. Dr. Zeliha Gider Büyüközer başkanlığındaki bir ekip tarafından yürütülmektedir. 2024 yılı kazı izni verilmiş olup alanda her türlü güvenlik önlemleri alınarak kazı çalışmaları başlatılmıştır.
Bakanlığımız (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü) ca;
Turizm geliri hesaplaması TÜİK tarafından "Yabancı Ziyaretçi Çıkış Anketi" ile hesaplanabilmektedir. Anket, yoğunluğu olan 22 sınır kapısında yapılmaktadır. Anket çalışmasında Türkiye geneli turizm gelir hesabı için bilgi alınmakta, il bazında gelir hesaplaması o yapılamamaktadır. Bu nedenle, il bazında turizm geliri hesaplanamamaktadır.
Aydın iline sınır kapılarından; 2020 yılında 1.909, 2021 yılında 9.264, 2022 yılında 511.817, 2023 yılında 790.462 yabancı ziyaretçi gelmiştir.
Muğla iline sınır kapılarından gelen yabancı ziyaretçi sayısı ise 2020 yılında 670.013, 2021 yılında 1.027.639, 2022 yılında 2.989.731, 2023 yılında 3.325.492'dir.
Bakanlığımız (Tanıtma Genel Müdürlüğü, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Genel MüdürlüğüY'ca;
2023 yılında yaklaşık 200 milyon tekil ziyaretçi sayısına ulaşmış olan 81 ilin ve 7 bölgenin ayrı ayrı tanıtıldığı, ayrıca tema ve deneyim sayfalarının yer aldığı GoTürkiye platformunda Aydın ili kendi sayfası olan aydin.gotürkiye.com sayfasıyla 10 farklı dilde tanıtılmaktadır. Bu sayfa içerisinde; Aydın Rotaları, 48 Saatte Aydın'da Yapmadan Dönme, Dokun, Gör kısımlarında, ayrıca historicalsites.gotürkiye.com, walking.gotürkiye.com, lakes.gotürkiye.com ve mugla.gotürkiye.com gör sekmesinde Latmos'un tanıtımı yapılmaktadır.
İç turizm çalışmaları kapsamında, dijital PR projesi ile 21-23 Ağustos 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen GezsenAydın sosyal medya ağırlamasında 21 influencer; 05-08 Eylül 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen ağırlamada 7 influencer ağırlanmıştır.
2024 yılı Ocak-Eylül döneminde, Aydın ilinde, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) tarafından yapılan PR çalışmaları kapsamında 6 ayrı etkinlik çerçevesinde 6 ülkeden 10 influencer ve 40 kanaat önderi, 8 basın ve özel proje olmak üzere toplam 64 kişi ağırlanmıştır. Ağırlama yapılan ülkeler arasında İngiltere, Belçika, Almanya, Polonya, Bulgaristan ve Hindistan yer almaktadır. GoAydın internet sitesini ziyaret eden kullanıcı sayısını arttırmak ve ilin tanıtımını gerçekleştirmek amacıyla Google Display Network (GDN) kullanılarak 2022 yılında 85 ülkede reklam çalışmaları yapılmış olup 467 milyon gösterim; 2023 yılında 62 ülkede reklam çalışmaları yapılmış olup 355 milyon gösterim; 2024 yılı Ocak-Eylül döneminde ise 55 ülkede gerçekleştirilen dijital banner kampanyaları ile toplam 232 milyon gösterim elde edilmiştir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan