Bakanlık ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında imzalanan ÇEDES Protokolüne ilişkin
Kaynak göster
Aliye Timisi Ersever (CHP), 15 Haziran 2023 tarihinde 7/1297 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 70 gün sonra, 24 Ağustos 2023).
Aliye Timisi Ersever (CHP, Ankara). “Bakanlık ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında imzalanan ÇEDES Protokolüne ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1297, 15 Haziran 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1297-bakanlik-ile-diyanet-isleri-baskanligi-arasinda-imzalanan-cedes-protokolune-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5d9f1b48-46ad-4a03-89e5-0188d2e08d86
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 70 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 45 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİ fından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Aliye İSİ ERSEVER Ankara Milletvekili
Eğitim sistemi, devlet politikası olarak ele alınması ve siyaset üstü tutulması gereken bir alandır. Bireysel ve toplumsal gelişmenin temel dinamiğini oluşturan eğitim, bütün sektör ve alanları doğrudan etkiler ve biçimlendirir. Toplumsal ilerleme ve kalkınmaya yön verir.
Gerekçenin tamamını göster (9 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu nedenledir ki Kurtuluş Savaşı devam ederken 16 Temmuz 1921'de, Ankara'da "Maarif Kongresi" (Milli Eğitim Kongresi) toplanmıştır. Atatürk cephedeki şartların ağırlığına rağmen, bu Kongrenin ertelenmesine razi olmamıştır. Çağdaş Türkiye; laik, bilimsel eğitimin temelleri üzerinde yükselmiştir. Eğitim alanında yapılan devrimler tarımdan sanayiye, kültürden sanata, eğitimden sağlığa her alanda örnek gösterilen ülkeler arasında yer almamızı sağlamıştır. İktidarlar değişse de eğitimle ilgili politikalar uzun yıllar devam ettirilmiştir.
Yeni bir yüzyılın eşiğinde eğitim ve bilim dünyaya yön verirken ülkemizde eğitimle ilgili sorunlar katlanarak devam etmektedir. AKP hükümetleri döneminde, eğitimin bir devlet politikası olmaktan çıkartıldığı, siyasallaştırıldığı, laik ve bilimsel eğitimden hızla uzaklaşıldığı iddiaları toplumun her kesimi tarafından dile getirilmektedir.
Eğitim sistemi adeta bir yapboz tahtası haline getirilirken verileri; eğitimde fırsat eşitliğinin ortadan kalktığını, okullaşma oranının düştüğünü, milli gelirden eğitime ayrılan payın azaldığını ortaya koymaktadır.
Son yıllarda Milli Eğitim Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı, dini vakıf ve dernekler arasında çok sayıda iş birliği protokolü imzalanmıştır. Bu projeler üzerinden eğitimi dinselleşme süreci hızlandırılmış, doğrudan laik eğitimi ve laik yaşam tarzını hedef alan uygulamalar hayata geçirilmiştir. Bu uygulamalardan biride 3 Kasım 2021'de Milli Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında imzalanan protokolle başlatılan "Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum (ÇEDES) Projesidir. Proje 2022 yılında pilot olarak uygulanırken, 2023'te tüm okullarda başlatılmıştır.
Bilimsel düşünceden uzak, tek tip bireyler yetiştirmeyi hedefleyen projede, diyanet personeli, manevi danışmanlık adı altında rehberlik hizmeti vermektedir. Manevi danışmanlar; vaiz/vaize, din hizmetleri uzmanı, Kur'an Kursu öğreticisi ve din görevlilerinden oluşmaktadır. Projenin bugüne kadar diğer vakıflarla imzalanan protokollerden farkı ise süre sınırının bulunmaması ve tüm yıla yayılmasıdır.
Projenin uygulama usul ve esaslarında "Kulüp faaliyetlerinin, dersleri aksatmayacak şekilde hafta içi okul ders saatleri dışında veya hafta sonu düzenlenmesine özen gösterilir" denmesine karşın Okul Müdürlüklerinin Yükümlükleri bölümünde ise "Temsilci öğretmenlerin, değerler kulübü çalışmalarını kolaylıkla yürütebilmesi için ders programlarında gerekli düzenlemeleri yapar" ibaresi yer almaktadır. Diğer bir ifade ile projeyi yürüten temsilci öğretmenlere ders programlarını ÇEDES'e göre ayarlama yetkisi verilmektedir. Bu yetki, eğitim öğretimi aksatacak ve projeyi bütün derslerin önüne koyacak kadar tehlikeli bir durumdur.
Projeye ilişkin bir başka iddia ise ÇEDES projesi ile Milli Eğitim Bakanlığının, eğitim hizmetinin yürütülmesini, gözetilmesini ve denetlenmesi sorumluluğunu yasaya aykırı olarak Diyanet İşleri Başkanlığı ve Gençlik ve Spor Bakanlığı ile paylaşmasıdır.
Bilindiği gibi Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 56. maddesine göre; "Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı sorumludur."
Bu bağlamda;
SORULAR
ÇEDES projesi Anayasanın 42 ve 128. Maddelerine, Milli Eğitim Temel Kanununa aykırı değil midir? Böyle bir aykırılık söz konusu ise bu projeyi uygulamaya koyanlar hakkında idari ve adli soruşturma açılacak mıdır?
ÇEDES projesi ile Milli Eğitim Bakanlığı eliyle yapılması gereken eğitim hizmetlerinin yürütülmesi ve denetlemesi görev ve yetkisi, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Diyanet işleri Başkanlığına devredilmiş olmuyor mu? Hukuka aykırılığı görülen ve vatandaşlarımızın büyük tepkisine neden olan bu projeye ne zaman son verilecektir?
12.06.2023 tarihi itibariyle ÇEDES projesi kaç okulda uygulamaya konulmuştur? Okulların il ve ilçelere göre dağılımı nedir? Okul türlerine göre dağılımı nedir? Projeye kadar kaç öğrenciyi kapsamaktadır? Bu öğrencilerin illere ve okul türlerine göre dağılımı nedir?
Bu okullarda "Manevi Danışman" olarak kaç kişi görevlendirilmiştir? Bu kişilerin bağlı bulundukları kurum, eğitim durumları, unvan ve görevlerine göre dağılımları nedir? Görev aldıkları illere göre dağılımları nedir?
Bu görevlilerden kaçının pedagojik formasyonu vardır? Eğitim fakültesinden mezun olanların sayısı nedir?
Manevi Danışmalara maaş, ek ders, yolluk, harcırah benzeri bir ödeme yapılmakta mıdır? Yapılıyorsa bu ödemeler hangi esaslara göre belirlenmiştir ve kaynağı nedir?
Görevlendirilen personelin vermesi planlanan hizmetler okullarda görev yapan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi alanında uzman öğretmenler tarafından verilmiyor mu? Veriliyorsa manevi danışmanlara neden ihtiyaç duyulmuştur?
Özellikle soyut düşünce çağına girmemiş, henüz sayıları bile boncuklarla tane tane öğretebildiğimiz küçük çocuklara "cennet-cehennem" gibi soyut kavramlara anlatmak travmatik etkileri beraberinde getirmeyecek midir?
Milli Eğitim Bakanlığının bu projelerden arta kalan zamanlarda; eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak, okulların fiziki koşullarını iyileştirmek, ikili ve taşımalı eğitime son vermek, öğretmenlerin özlük hakları iyileştirmek içinde bir çalışması olacak mıdır?
Manevi Danışmanları ders içeriğinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk, laiklik, cumhuriyet değerleri, bilimsel eğitim gibi konular yer alacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 13.07.2023 tarihli ve Z-43452547-120.07.04-1246033 sayılı yazınız.
e) 13.07.2023 tarihli ve Z-43452547-120.07.04-1247429 sayılı yazınız.
ç) 15.07.2023 tarihli ve Z-43452547-120.07.04-1248701 sayılı yazınız.
d) 21.07.2023 tarihli ve Z-43452547-120.07.04-1253775 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazıyla iletilen Kırşehir Milletvekili Metin İLHAN'ın 7/1090, Ankara Milletvekili Aliye TİMİSİ ERSEVER'in 7/1297, Tekirdağ Milletvekili İlhami Özcan AYGUN'un 7/1442, Edirne Milletvekili Ahmet Baran YAZGAN"ın 7/1586 ve İstanbul Milletvekili Ali GÖKÇEK'in 7/1923 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Bilgilerinize arz ederim. suf TEKİN Milli Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (7 Sayfa)
Elektronik Ağ : www.meb.gov.tr
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nda vurgulandığı üzere öğrencilerimizin milli, mânevi, ahlâki, insâni, kültürel değerlerimizi benimseyen, koruyan, geliştiren ve geleceğin becerileriyle donanmış, bilime sevdalı, kültüre meraklı ve duyarlı, bedensel ve sosyal bakımdan dengeli bireyler olarak yetiştirilmesi amaçlanmaktadır.
Bu amaçla okul dışı değerler eğitimi çalışmalarında kurumlar arası iş birliğine gidilmiş Bakanlığımız ile Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı arasında protokol imzalanmıştır.
Protokol, Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği ile Mili Eğitim Bakanlığı Sosyal Etkinlik İzinleri Yönergesi doğrultusunda uygulanmaktadır. Görev ve yetki devri ile ilgili bir durum söz konusu değildir.
Okul dışı etkinlikler, veli izin belgesi ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Proje paydaşı devlet kurumlarının uzmanlarının yalnızca okul dışı değerler kulübü çalışmalarına destek vermelerine yönelik iş birliği yapılmıştır.
ÇEDES Projesi; Temel Eğitim, Ortaöğretim ve Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüklerine bağlı okullarda tüm il ve ilçelerde gönüllülük esasıyla veli izin belgesi ile oluşan değerler kulübü öğrencilerini kapsamaktadır.
ÇEDES Projesi Protokolü kapsamında okullara manevi danışman görevlendirmesi yapılmamıştır.
Manevi danışmanlar, Diyanet İşleri Başkanlığının ilgili mevzuatına uygun olarak Diyanet İşleri (Başkanlığınca belirlenmektedir. Manevi danışmanlık sisteminin Bakanlığımızla bir ilgisi bulunmamaktadır.
ÇEDES Projesi branş farkı gözetmeksizin okullarımızın kendi öğretmenleri tarafından yürütülmektedir. Projenin dışardan başka bir görevli tarafından yapılmasını engellemek amacıyla ÇEDES Kurumlar Arası İş Birliği Protokolü'nün yükümlülükler kısmında: "Temsilci öğretmenlerin, okul idaresi tarafından okullardaki öğretmenler arasından belirlenmesini sağlar." ifadesi yer almaktadır.
ÇEDES Projesi öğretim programında yer alan kök değerlerin veli izniyle üç resmi kurumun görevlilerinin destek verdiği okul dışı kulüp çalışmalarıdır.
ÇEDES Projesi kapsamında Ankara'da Değerler Kulübü öğrencileri Anıtkabir ziyaretleri gerçekleştirmiştir. ÇEDES Projesi eğitim programlarımızca kabul görmüş evrensel değerleri ve milli değerlerimizi yaparak yaşayarak öğrenmeye odaklı bir kulüp . faaliyetidir.
Bakanlığımız tarafından ÇEDES Projesine özel bir bütçe ayrılmamıştır.