Bolaman Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi'nin akıbetine ilişkin

Bolaman Havzası Rehabilitasyon Projesi (BHRP), Orman Genel Müdürlüğümüzün koordinasyonunda, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüz (DSİ), Tarım Reformu Genel Müdürlüğümüz (TRGM) ile Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından 2019 yılında hazırlık çalışmalarına başlanmıştır. İlgili kurumların bu havzada yapabileceği çalışmalar alt projeler olarak toplanmış ve BHRP taslağı oluşturulmuştur. 2020 yılında fizibilite raporu hazırlanarak Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına (CSBB) sunulmuş, raporun kabulünün ardından Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından finansman için çalışmalar yapılmıştır. Daha sonra Dünya Bankası, Türkiye Dayanıklı Peyzaj Entegrasyonu Projesi (TULIP) kapsamında Bolaman Havzası Rehabilitasyon Projesi'ne kreditör olmayı kabul etmiştir. Yapılan müzakere ve hazırlık çalışmalarının sonucunda Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 2021 yılı Aralık ayında projenin onaylandığı tüm kurumlara tebliği edilmiş ve proje çalışmalarına 2022 yılında başlanmıştır.

Projede yapılması önerilen alt projeler detaylarına https://www.ogm.gov.tr/tulip internet adresinde "Proje Yönetim Çerçevesi" sekmesi altındaki "Proje Uygulama Kılavuzu" kitapçığının 201. sayfasından itibaren detaylı olarak yazılmıştır.

Bolaman Havzası Rehabilitasyon Projesi, Dünya Bankası'nın kreditörü olduğu bir dış kaynaklı projedir. Dünya Bankası kaynaklı projelerde saha çalışmaları başlamadan önce her bir alt proje için çevre ve sosyal risk taramaları yapılarak risk dereceleri belirlenmektedir. Belirlenen bu risk derecelerine göre çevre-sosyal yönetim planları, paydaş katılım planları ve yeniden yerleşim planları onaylanmaktadır.

Projenin 2022-2023 yılında Ordu ili proje destek birimi için danışmanlık alımı gerçekleştirilmiş, her bir proje için çevre-sosyal yönetim planları, paydaş katılım planları ve yeniden yerleşim planları hazırlanarak mikro havza planlamaları yapılmıştır.

2022-2023 yıllarında alt projelerin ihaleleri gerçekleştirilmiş ve 2024 yılında yatırım programlarının gerçekleştirilmesi için ihaleler devam etmektedir. Ayrıca Kabataş-Aybastı/Aybastı-Gölköy yollarının Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 20.700.000 Euro tutarında sözleşme imzalanmıştır ve işin bitirilmesi hedeflenmiştir.

Bolaman Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi için toplam tahsis edilen bütçe 57.203.094

Euro'dur. 2022 yılında 105.457 Euro harcama yapılmıştır. Bu kapsamda, Kabataş ilçesi Asar Tepe mesire yeri yapımı ve danışmanlık-hizmet alımı ödemeleri gerçekleştirilmiştir.

2023 yılında ise 1.339.094 Euro harcama yapılarak alt proje faaliyetleri gerçekleştirilmiştir.

Projenin 2024 yılı uygulamaları ise yıllık çalışma plan ve bütçe cetveline göre devam etmektedir.

Bu zamana kadar fiziksel olarak *"025'lik ilerleme kaydedilirken finansal anlamda başlangıcından bugüne kadar 902.52 oranında harcama yapılmıştır.

Projenin hedeflenen bitim tarihi olan 2027 yılı sonuna kadar bütün bütçenin kullanılması ve projenin başarılı bir şekilde tamamlanması hedeflenmektedir.

Proje uygulayıcı kurumları (OGM-DSİ-TRGM-KGMJ) yıllık çalışma planları doğrultusunda çalışmalarını sürdürmektedir.

Bolaman Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi kapsamında proje başından bu yana aşağıda yer alan faaliyetler ihale edilmiş olup; bu kapsamda çalışmalar tamamlanmıştır. Strateji Geliştirme Başkanlığı

Kabataş ilçesi Asar Tepe mesire yeri tesislerin yapılması (1 adet) Kadınların Destekçisi Köy Fırınları Projesi (1 adet)-Ordu ili Gölköy ilçesi Karahasan

Mahallesi Kadınların Destekçisi Köy Fırınları Projesi (1 Adet)-Ordu ili Aybastı ilçesi Zaferimilli

Mahallesi

Trüf yetiştiriciliği serası-(1 adet) Ordu ili Altınordu ilçesi Fidanlık kampüsü

Entegre Havza Plan/Proje Yapımı-(4 adet)

İzleme Değerlendirme (mevcut durum anketi)

Şikayet kutusu mal alım 1şi-(37 adet)

Uzman hizmet alımı-Ordu Proje Destek Ofisi için (5 adet danışman (çevre uzmanı, sosyal uzman, satın alma uzmanı, finansal yönetim uzmanı, izleme değerlendirme uzmanı)

Temizlik hizmet alım işi (2 kişi)

Araç kiralama işi (1 adet)

Donanım alımı ( bilgisayar, fotokopi makinesi)

Moden kivi yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması (10 dekar alanda kivi bahçesi kurulumu, 3 adet ot biçme makinesi, 3 adet akülü budama makası)-Ordu ili Fatsa ilçesi Trabzon hurması üretiminin yaygınlaştırılması (2 adet ot biçme makinesi) Ordu ili Fatsa ilçesi

Süt sığırcılığının geliştirilmesi (36 gebe simental düve, 6 adet süt sağım makinesi, 1 adet süt soğutma tankı)-Ordu ili Aybastı, Gölköy, Gürgentepe, Korgan, Çatalpınar, Kabataş ilçeleri

Koyun yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması (300 koyun, 18 koç alımı)-Ordu ili Fatsa, Aybastı ve Kabataş ilçeleri

Arı hastalık ve zararlılarıyla mücadele çalışmaları-Ordu ili Fatsa, Aybastı, Çatalpınar, Çamaş, Kabataş, Gölköy, Gürgentepe, ilçeleri

Gerçekleştirilen bu işler için 2023 yılı sonuna kadar 1.445.189 Euro harcama yapılmıştır.

DSİ sorumluluğunda Çekerek Havzası'nda 18 adet iş, Bolaman Havzası'nda ise toplam 11 adet iş olmak üzere toplamda 29 iş bulunmaktadır.

Dünya Bankası ile gerçekleştirilen müzakereler sonucunda;

Maliyet artışları, 2024 yılı itibarıyla Bolaman Havzası'ndaki işlerin planlama raporlarının hazırlanması sürecinin devam etmesi, proje yapımlarının ihale edilerek yaptırılması için en az iki yıl süresinin geçeceği ve buna bağlı olarak Dünya Bankası prosedürleri doğrultusunda istenen çevresel ve sosyal dokümanların henüz başlayamaması, projenin hazır olan işler için en az İ,5 yıl çevresel ve sosyal dokümanlarına ihtiyaç duyulması, projenin belirlenen zaman çerçevesinde yetişemeyeceği,

İçme suyu göletleri ve taşkın koruma yapımı için gerekli kamulaştırma çalışmalarının, belediye meclis kararlarının ve protokollerin henüz sağlanmamış olması gibi nedenlerden dolayı Dünya Bankası uzmanlarının teknik değerlendirmeleri sonucu kredi sağlanamayacağına karar vermiştir. Proje süresinin uzamasından dolayı olumsuz proje derecelendirme kriterleri kategorisine düşeceği yaklaşımından sonra Bolaman Havzasındaki 11 adet iş TULIP kredi kapsamından çıkartılacaktır.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Diğer taraftan "Bolaman Irmağı Tersip Bentleri Yapımı İşi (35 adet tensip bendi)" aciliyet arz ettiğinden 13.05.2024 tarihinde ihale edilmiş olup iç kaynak finansmanını kullanarak yapılacaktır.

Ayrıca TULIP Projesi kapsamında bulunan tüm işler yatırım programında yer almakta olup ilerleyen süreçte teknik ve idari kriterlere uygun olarak iç kaynak finansman imkanları ile gerçekleştirilecektir.

Proje kapsamında izleme ve değerlendirme çalışmaları Dünya Bankası Koordinasyon Birimi tarafından onaylanan metodolojiye göre yürütülmektedir. Yıllık olarak faydalanıcılar ile anketler düzenlenip memnuniyet düzeyi ölçülmektedir. Bolaman Havzasında 2023 yılındaki faydalanıcılar ile saha araştırmaları devam etmekte olup raporlama en kısa sürede yapılacaktır.

Gelir miktarlarının raporlanması, izleme ve değerlendirme metodolojisinde detaylandırılmış olup fayda ve maliyet analizi 2025 yılında yapılacaktır.

Proje kapsamında, 2023 yılı sonuna kadar 1.445.189 Euro harcama yapılmıştır. Ayrıca, KGM Kabataş- Aybastı / Aybastı-Gölköy rehabilitasyon yol ihalesi imzalanmış olup 20.700.000 Euro harcama yapılması kesinleşmiştir. Proje sonuna kadar diğer kurumların alt projeleri için ise toplamda 35.750.905 Euro harcama hedeflenmektedir.

Bolaman Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi için tahsis edilen toplam bütçe miktarı ise 57.203.094 Euro'dur.

Proje kapsamında yapılacak işler için ulusal ve uluslararası kuruluşlara herhangi bir başvuru yapılmamaktadır. Sadece yıllık yatırım programındaki alt projeleri gerçekleştirmek için kurumlar tarafından ihale süreçleri yürütülmektedir.

Proje 25.11.2021 tarihinde başlamış olup 31.05.2028 tarihinde tamamlanacaktır. Proje tamamlama tarihinden 6 ay önce uygulama faaliyetlerinin bitirilmesi hedeflenmektedir. Son 6 aylık dönemde proje tamamlama ve etki izleme çalışmaları yürütülecektir.

İbrahim YUMAKLIBakan