20 Haziran 2024 tarihinde Diyarbakır'ın Çınar ilçesi ile Mardin'in Mazıdağı ilçesi arasındaki arazide meydana gelen yangına ilişkin
Kaynak göster
Nejla Demir (DEM Parti), 24 Haziran 2024 tarihinde 7/13315 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 28 gün sonra, 22 Temmuz 2024).
Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı). “20 Haziran 2024 tarihinde Diyarbakır'ın Çınar ilçesi ile Mardin'in Mazıdağı ilçesi arasındaki arazide meydana gelen yangına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/13315, 24 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-13315-20-haziran-2024-tarihinde-diyarbakir-in-cinar-ilcesi-ile-mardin-in-mazidagi-ilcesi-arasind (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/387a9205-0dff-4b5f-b19d-01904e1212a8
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 28 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 21 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Nejla Demir
Kürtlerin yaşadığı coğrafya, tarih boyunca ekolojik çeşitlilik ve insanların doğayla olan derin ilişkileriyle bilinir. Ancak, son yıllarda meydana gelen orman yangınları ve buna bağlı ekolojik tahribatlar, sadece doğal yaşamı değil, aynı zamanda bölgesel ekonomik ve kültürel varlıkları da yok etmektedir. Yangınların ekolojik olduğu kadar toplumsal ve ekonomik sonuçları da vardır. Köylerin ekonomisi büyük ölçüde hayvancılığa dayandığı için, hayvanları beslemekte zorlanan köylüler göçe zorlanmakta bölge kentleri insansızlaşmaktadır. Bu durum, köyden kente göç dalgalarına yol açmakta ve bölgenin toplumsal dokusuna zarar vermektedir. Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. DEDAŞ'ın yaptığı elektrik kesintileri, tarım arazilerinin sulanması ve hayvanların su ihtiyacını karşılamak için hayati olan suyun köylülere ulaşmasını engellemekte, dolayısıyla tarım ve hayvancılık faaliyetlerini yapılamaz hale getirmektedir. Bu durum, köylülerin topraklarını terk etmelerine ve ekonomik olarak güç durumlara düşmelerine yol açmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Diyarbakır'ın Çınar ilçesi Köksalan Mahallesi'nde 20 Haziran gecesi başlayıp, rüzgârın etkisi ve havadan müdahalenin gecikmesi ile Mardin'in Mazıdağı ilçesi Yücebağ ve Yetkinler mahallelerine sıçrayan yangında 15 yurttaşımız hayatını kaybetti. Orman Genel Müdürlüğü, geçtiğimiz günlerde orman yangınlarıyla mücadelede Türkiye'nin tarihindeki en büyük hava filosunu kurduklarını belirtmişti. 105 helikopter, 26 uçak ve 14 İHA ile ormanları koruma altına aldıklarını ifade etmişti. Ancak, bölgede yaşanan yangın faciasına havadan müdahalenin gecikmesi, can kaybına neden olmuş ve ihmallerin olduğunu açığa çıkarmıştır.
Dün, Bakanlığınız, Diyarbakır Çınar ve Mardin Mazıdağı'ndaki yangınların ardından çiftçilerin kayıp ve hasarlarına ilişkin tespit çalışmalarının tamamlandığını açıkladı. Diyarbakır Çınar'da, Köksalan, Bağacık, Yazçiçeği ve Ağaçsever Mahallelerinde 7.900 dekar tarım alanının yandığını, bu alanın 6.789 dekanının anız, 1.111 dekanının ise hasadı yapılmamış buğday olduğunu belirtti. Ayrıca | traktör ve 14 sulama tesisinin yandığını, 924 küçükbaş hayvanın telef olduğunu ve ağır yaralı 83 küçükbaş hayvanın Et ve Süt Kurumu'na kesime gönderildiğini, 190 hayvanın ise tedavi edildiğini ifade etti. Mardin Mazıdağı'nda Yetkinler, Yücebağ ve Kelek Mezrasında 7.000 dekar tarım alanının yandığını, bunun 4.000 dekanının hasadı yapılmamış buğday, 3.000 dekanının ise anızdan oluştuğunu belirtti.
Bölge halkı, yangının hızla büyümesinde kuvvetli rüzgârın ve hükümetin geç müdahalesinin etkili olduğunu belirtiyorlar. Yangın akşam saatlerinde başlamış, ancak devlet kurumları sabah saatlerinde bölgeye ulaşabilmiştir. Yurttaşlarımız, yangının eski ve bakımsız enerji iletim hatlarından kaynaklandığını, DEDAŞ'ın 30 yıldır gerekli bakım ve onarımı yapmadığını, sıkça yaşanan elektrik kesintileri ve tellerin çarpışması nedeniyle yangının çıktığını ifade ediyorlar.
Yangından etkilenen bölgenin acilen afet bölgesi ilan edilmesi, zarar gören halkın hasarlarının karşılanması, doğa ve çevrenin uğradığı yıkımın giderilmesi için gerekli çalışmaların yapılması, sorumluların cezalandırılması ve yangınların tekrarlanmaması için olağanüstü tedbirlerin alınması gerekmektedir.
Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. (DEDAŞ), Diyarbakır Çınar ve Mardin Mazıdağı'ndaki yangının ilk tanıklarından olan ve yangının elektrik tellerinden kaynaklandığını söyleyen bir yurttaşımız hakkında suç duyurusunda bulundu. Yurttaş, yaptığı açıklamada, yangının elektrik tellerinin birbirine çarpması sonucu çıkan kıvılcımların otları tutuşturmasıyla başladığını belirtti.
Elektrik Mühendisleri Odası Diyarbakır Şubesi, yangın bölgesinde anız bulunmadığını ve elektrik hatlarının geçtiği güzergahlarda yangına karşı hiçbir önlem alınmadığını belirtti. Diyarbakır Başsavcılığı'nın başlattığı soruşturmanın ön raporunda da yangının elektrik kaynaklı olduğu tespit edildi. Köylülerin ve görgü tanıklarının ifadeleri ile elde edilen deliller doğrultusunda hazırlanan bu ön rapor, yangının çıkış nedenine ışık tutarken, detaylı raporun ilgili kurumların dinlenmesinin ardından önümüzdeki günlerde tamamlanacağı bildirildi.
Yangınların neden olduğu zararın boyutlarının açığa çıkarılması ve zarar gören coğrafyanın "Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi" olarak ilan edilmesi amacıyla Bakanlığınızın ivedilikle harekete geçmesi elzemdir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Kürtlerin yaşadığı coğrafyada son yıllardaki orman yangınlarının artmasının temel nedenleri nelerdir? Yangınlarla mücadele stratejinizi gözden geçirmeyi düşünüyor musunuz?
Orman Genel Müdürlüğü, geçtiğimiz günlerde orman yangınlarıyla mücadelede Türkiye'nin tarihindeki en büyük hava filosunu kurduklarını belirtmişti. 105 helikopter, 26 uçak ve 14 İHA envanterde olduğu halde yangına havadan müdahalenin yapılmamasının gerekçesi nedir?
Orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesi için yeterince bütçe ayrılıyor mu? Son 23 yılda yanan ormanlar kaç hektardır?
Ormancılık personeli ve yangınla mücadele ekiplerinin kapasitesi ve eğitimi yeterli midir? Bu konuda ne gibi çalışmalar yapılıyor?
Yangın bölgelerinde halkla iletişim ve koordinasyon nasıl sağlanıyor? Yangınlarla ilgili bilgi ve uyarıların halkla etkin bir şekilde paylaşılması için ne gibi adımlar atılıyor?
Yangınların tekrarlanmasını önlemek için hangi uzun vadeli çözümler planlanıyor? Bu planların uygulamaya konması için ne gibi adımlar atılacak?
Diyarbakır Çınar ve Mardin Mazıdağı'ndaki yangınların nedeni tam olarak nedir? Yangınların (oelektrik (o hatlarından (O kaynaklandığına Odair iddiaları (nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bu yangınlarda yaşanan can kayıplarının önlenmesi için ne gibi önlemler alınabilirdi? Yangın söndürme çalışmalarında gecikme yaşandı mı? Gecikmenin nedeni nedir?
Yangınlarda zarar gören yurttaşların acil ihtiyaçları nasıl karşılanmaktadır? Bu yardımların kapsamı ve süresi nedir?
Bakanlığınız, yangından etkilenen bölgenin "Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi" ilan edilmesi için herhangi bir girişimde bulunacak mıdır?
Yangınların tekrarlanmaması için bölgedeki elektrik hatlarında gerekli onarımlar ve önlemler alındı mı? DEDAŞ ilgili bölgede ne zamandan beri gerekli bakımları yapmamaktadır? Bu konuda ne gibi çalışmalar yapılıyor?
İklim değişikliğinin orman yangınları riskini nasıl etkilediği konusunda ne gibi çalışmalar yapılıyor? Bu riski azaltmak için neler yapılması gerekiyor?
Orman yangınlarının ekolojik etkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu etkilerin giderilmesi için ne gibi çalışmalar yapılacak?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizin her bölgesinde çıkan orman yangınlarında hava aracı çalışması ihtiyacı olduğu durumlarda, yangın söndürme çalışmalarına katılmak üzere yeterince hava aracı sevki yapılmaktadır.
Önerge konusu yangının haber alınması ile yangının yaşandığı mıntıka ve yakın çevrede bulunan idaremiz kontrolündeki tüm hava ve kara yangın söndürme unsurlarımız yangına sevk edilmiş olup yangının söndürülmesine kadar çalışmalar sürdürülmüştür. Yangına havadan müdahalede gün doğumu ile birlikte başlamıştır.
İl ve yıl bazında orman yangınlarının çıkış sebepleri, orman yangınlarından etkilenen alanlara ilişkin istatistiki veriler Orman Genel Müdürlüğümüzün kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
2024 yılında ülke genelinde 105 adet helikopter, 26 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (İHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.
Ayrıca; 184 "ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.686 arazöz, 2.655 ilk müdahale aracı bulunmaktadır.
Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.500 yangın işçisi, 4.000 teknik personel, 5.500 orman muhafaza memuru ve 122 bini aşkın gönüllü bulunmaktadır.
Yangın söndürme organizasyonunda görev alan tüm personelimiz orman ve kırsal alan yangınlarını söndürme konusunda eğitim ve sertifikaya sahiptir. Ayrıca sık sık işbaşı ve hatırlatma eğitimleri ile personellerimiz eğitimli ve güncel tutulmaktadırlar.
Orman yangını riskini azaltmak amacıyla; e 2020 yılında dünyada 2'nci Avrupa'da ilk ülke olarak; İHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaya başlanmıştır. e Karar destek sistemi ve yangın davranış modeli ile yangın riski tespiti ve yangın yönetiminde aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır. e İnsansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir.
Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır. e Halkın ormanlar konusunda duyarlılığın artırılmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. e Yangın önleme tesisleri yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır.
Yangın bölgelerinde halk ile iletişim ağırlıklı olarak mülki amirler koordinasyonunda Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından sağlanmaktadır.
Ülkemizde çıkan orman yangınları 9690'lara varan oranda insan kaynaklı olarak meydana gelmektedir. Toplum bilinci oluşturulması kapsamında 22.739 çoban, avcı ve arıcıya, 631.177 öğrenciye, 251.469 vatandaşımıza, 18.541 askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimi verilmiştir. Ayrıca kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmıştır
Diyarbakır Çınar ve Mardin Mazıdağı'ndaki yangınların çıkış nedenlerinin tespitine yönelik adli tahkikat ilgili birimlerce sürdürülmektedir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Meydana gelen yangın afeti 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu çerçevesinde teminat kapsamında olup 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin uğradığı zararlar, TARSİM Eksperleri tarafından yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Orman yangınlarının ekolojik etkilerinin azaltılması noktasında, insan kaynaklı yangın sayılarının azaltılmasına yönelik faaliyetlerin artırılması, çıkan yangınlara kısa sürede müdahale edilerek olumsuz etkilenen alanın asgari düzeyde tutulması adına, ilk müdahale ekiplerinin sayılarının artırılması çalışmaları yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan