20 Haziran 2024 tarihinde Diyarbakır'ın Çınar ilçesi ile Mardin'in Mazıdağı ilçesi arasındaki arazide meydana gelen yangına ilişkin
Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 25 Haziran 2024 tarihinde 7/13636 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 90 gün sonra, 23 Eylül 2024).
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “20 Haziran 2024 tarihinde Diyarbakır'ın Çınar ilçesi ile Mardin'in Mazıdağı ilçesi arasındaki arazide meydana gelen yangına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/13636, 25 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-13636-20-haziran-2024-tarihinde-diyarbakir-in-cinar-ilcesi-ile-mardin-in-mazidagi-ilcesi-arasind (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/22be1b1d-6726-4170-a251-019054502680
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 90 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 73 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Serhat Eren Diyarbakır Milletvekili
20 Haziran 2024 tarihinde Diyarbakır'ın Çınar ile Mardin'in Mazıdağı ilçeleri arasındaki alanda başlayan büyük yangında 15 yurttaşımız yaşamını yitirmiş, yüzlerce yurttaşımız ise yaralanmıştır. Yine yangın nedeniyle hayvanlar zarar görmüş birçok ev yanmış ve maddi zararlar meydana gelmiştir. Yangının başladığı andan itibaren yurttaşlarımız kendi imkanlarıyla yangını söndürmeye çalışmış, ilgili birimlere haber vermiş ancak müdahalenin çok geç ve yetersiz olmasından kaynaklı yangın söndürülememiş ve can kayıpları yaşanmıştır. Yaşanan bu büyük felaketin ardından sorumluluk hissedip istifa eden tek bir kamu görevlisi bulunmazken, iktidar ve iktidarın medya organları birbiriyle çelişen açıklamalar yaparak yangının anız ve örtü yangını olarak çıktığını ve rüzgârın da etkisiyle yayıldığını belirtmiştir. Diyarbakır Valiliği ve Sağlık Bakanlığı yaptıkları açıklamada yangının "anız yakılmasından" kaynaklı olduğunu belirtirken olay yerinde incelemelerde bulunan İçişleri Bakanı Yardımcısı Münir Karaloğlu "yangın şu sebeptendir dediğimiz bir tespitimiz yok" açıklamasında bulundu.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yangının ilk çıktığı ana şahit olan yurttaşlar yangının Tobini köyü yakınlarında elektrik tellerinde meydana gelen kıvılcımların saçılmasıyla yangının başladığın ve kısa sürede diğer köylere doğru yayılarak Göksu Barajı'na kadar devam ettiğini ifade etmektedirler. Yangının çıkışına tanıklık eden köylüler "Erken müdahale olsaydı bu kadar insan ölmezdi" dediler. Yine yangının çıkışına tanık olan köylüler, yangının anız yakımı kaynaklı olduğu yönündeki açıklamaların gerçeği yansıtmadığını belirtiler. Yangın felaketinde halası ağır yaralanan bir yurttaş ise yangının kesik elektriğin gelmesiyle başladığını belirterek, "Büyük bir rüzgâr geliyordu. Her tarafı duman kaplamıştı. Yangını söndürmek için olay yerine gittiğimizde insanların bir kısmı yanmıştı. Yaralılarımızı hastaneye kaldırdık. Birçok hayvan yangının içinde yanıyordu. Kendi imkânlarımızla yangını sündürmeye çalıştık" dedi. Yetkililerin yangının anız yakmasından kaynaklandığına iddia ettiğine işaret eden yurttaş "Bu tamamen yalandır. 4,5 köy neredeyse tamamen yanmış. Bu iddialarla insanları birbirine düşünmesinler. Yangın elektrikten kaynaklandı. Kimse anız yakmadı" diye belirtti. Yangına ilişkin Elektrik Mühendisleri Odası Amed Şubesi ise yangın bölgesinde anız olmadığını ve hatların geçtiği güzergahlarda yangına karşı bir önlem alınmadığını açıkladı. Elektrik Mühendisleri Odası Amed Şubesi yangına yönelik yaptığı incelemelerde, "Yangının çıktığı yerin ekili olduğu, anızın olmadığı görülmüştür. İletim hatlarında birçok noktada eklerin ve liflenmelerin olduğu tespit edilmiştir. Direkteki OG (yüksek gerilim hatlarının, transformatörlerin kondansatörlerin ve anahtarlama cihazlarının aşırı akımlardan korunması için kullanılırlar) sigortalarının yerinde olmadığı, bunun yerine iletkenlerle bypass edildiği ve bu bağlantıların gevşeklikten dolayı arka sebebiyet verebileceği tespiti yapılmıştır. Birçok direkte kırık izolatörlerin olduğu bu durumun atlamalara sebebiyet verebileceği teknik açıdan bir veridir. OG (Orta Gerilim) hatlarda ekili tarım alanlarında ağaç direkleri mevcudiyeti görüldü. Bu ağaç direklerin kullanılması uygun : görülmemektedir. Hatların geçtiği güzergahlarda direklerin etrafında yangına karşı bir önlem alınmadığı gözlemlenmiştir. (Direk diplerindeki otların mevcudiyeti vs.) Direk diplerinde süs betonu olmadığı, otların direk dibinde biçilmediği tespiti yapılmıştır. OG hatlarının dibindeki ağaçların atlamaya sebebiyet verebileceği gözlemlenmiştir. İzolatörlerdeki gevşek ve sıkı bağların tekniğine uygun yapılmadığı gözlemlenmiştir. Şebekelerin bakım onarımı yapılmadığı teknik işletme sorumluluğu hizmetlerden yararlanılmadığı gözlemlenmiştir. Parafudr olmayışı aşırı gerilimlerin oluşmasına dolayısıyla ark oluşumuna sebebiyet vermektedir. (Hat başlarında hat sonlarında ve Trafo girişlerinde mutlaka parafudr kullanılmalıdır)" tespitlerinde bulunmuştur. Ayrıca kamuoyuna yansıyan bilgilere göre 8 Haziran 2023 tarihinde aynı bölgede çıkan yangında tarlaları zarar gören köylülerin şikayetleri sonrasında hazırlanan bilirkişi raporuna göre DEDAŞ yüzde 70 sorumlu çıkmıştır.
Yaşanan bu büyük felaketin gerçek sebebi henüz ortaya çıkarılmadan, bilirkişi ve uzmanlar tarafından keşif yapılmadan, yürütülen soruşturma tamamlanmadan yetkililer tarafından yapılan çelişkili açıklamalar kamuoyunda ciddi eleştiri konusu olmuştur. Son olarak Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, X sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, yangında 7 bin 900 dekar tarım alanının yanfığı, bunun 6 bin 789 dekarında anız, bin 111 dekarında ise hasadı yapılmamış buğday ekili olduğu, 1 traktör ve 14 sulama tesisinin yandığını, 924 küçükbaş hayvanın telef olduğunu belirtmiştir.
Bu bağlamda;
I- Yangının çıkış sebebi kesin olarak belirlenmiş midir? Belirlenmiş ise yangının kesin çıkış sebebi nedir?
SORULAR
İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Diyarbakır Valiliği'nin yaptıkları açıklamaların birbiriyle çelişmesinin nedeni nedir?
Yangına müdahalede neden gecikme yaşanmıştır? Bu gecikmeden sorumlu olan yetkililer hakkında herhangi bir işlem başlatılmış mıdır?
Olay yerinde delil niteliğindeki bulgular kaybolmadan bağımsız kişilerce keşif yapılması ve başta DEDAŞ yetkilileri olmak üzere önlem almayan ve yangını söndürme sorumluluğunu yerine getirmeyen tüm kamu görevlileri tespit edilmesi için bakanlık olarak bir girişiminiz olacak mıdır?
Yangına dair bakanlığınıza ilk bilgi ne zaman ulaşmıştır? Bu bilginin ulaşmasından ne kadarlık bir süre sonrasında bakanlığınıza bağlı birimler yangın bölgesine ulaşmıştır?
Yangına tanık olan köylüler, yangının elektrik hatlarında çıkan kıvılcımlarla başladığını
, ifade etmektedirler. Soruşturma kapsamında köylüler dinlenmiş midir? Ya da dinlenecekler midir?
Bölgede benzer yangınların tekrar yaşanmaması için elektrik iletim hatları ve diğer ilgili altyapı çalışmalarında ne tür önlemler alınacaktır?
Yangın bölgesinde zarar gören yurttaşlarımızın zararlarının tazmini için ne tür adımlar atılacaktır?
Yangının başlamasından itibaren bölgede etkin bir koordinasyon sağlanmış mıdır? Sağlanmış ise hangi kurumlar hangi faaliyetlerde bulunmuştur?
Daha önce aynı bölgede çıkan yangınlarda DEDAŞ'ın yüzde 70 sorumlu olduğu bilirkişi raporları ile belirlenmiştir. Bu doğrultuda DEDAŞ hakkında ne tür yaptırımlar uygulanmıştır?
Bakanlığınız ve bakanlığınıza bağlı birimlerde kaç adet yangın söndürme uçağı ve helikopter bulunmaktadır? Bu yangında kaç adet yangın söndürme uçağı ve helikopter kullanılmıştır?
Bakanlığınızın bölgede yangın söndürme personeli bulunmaktadır? O gün bölgede kaç kişi görevlendirilmiştir?
Bölgede yaşanan elektrik kesintileri ve DEDAŞ'a yönelik şikayetler ve başvurular incelenecek midir?
Yangının yaşandığı bölgenin afet bölgesi olarak ilan edilmesi için bir girişiminiz olacak
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
2024 yılında ülke genelinde 105 adet helikopter, 27 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (İHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır. 18'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.686 arazöz, 2.655 ilk müdahale aracı, 831 iş makinesi bulunmaktadır.
Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.500 yangın işçisi, 4.000 teknik personel, 5.500 orman muhafaza memuru ve 130 bine yaklaşan gönüllü bulunmaktadır.
20 Haziran 2024 tarihinde Diyarbakır ili Çınar ilçesinde meydana gelen yangın, ziraat alanında anız yakılmasından meydana gelmiş ve sonradan ormanlık alana sıçramıştır.
Yangın söndürme çalışmalarına; Mardin, Diyarbakır ve Batman illerinde konuşlu 12 adet ilk müdahale aracı, 7 adet arazöz ve 62 personel ve 1 adet helikopter katılım sağlamıştır. Yangının haber alınması ile birlikte hızla yangın söndürme unsurlarımız yangına sevk edilmiş olup yangına ekiplerimizin ilk müdahalesi yangın haberinin alınmasından 15 dakika sonra gerçekleşmiştir.
Dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre gece görüşlü helikopterlerin proaktif dağılımı yapılmaktadır. Bu dağılıma göre gece görüşlü helikopterler görev yaptığı bölgelerde ihtiyaç halinde etkin ve verimli olarak kullanılmıştır.
Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanında (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerinde) toplam 251 yangın işçisi bulunmaktadır.
Orman alanlarının, enerji nakil hatlarından (ENH) kaynaklı yangınlardan etkin bir şekilde korunabilmesi için;
Orman içinden geçen enerji nakil hatlarının bakımlarının en kısa sürede yapılması ve eskimiş olanların yenilenmesi, e Ormaniçinden geçen hatlarda ahşap direk kullanılmaması ve mümkünse bu hatların orman alanından geçen kısımlarının bir plan dâhilinde yer altına alınması, e" Trafoların bakımının düzenli olarak yapılması, trafo kapasitelerinin çekilen maksimum enerji ile uyumlu hale getirilmesi, se Trafo merkezlerinde olası patlamalara karşı hazır söndürme sistemlerinin bulundurulması, e Enerji nakil hatlarının altında bulunan ve yangına neden olabilecek yanıcı materyallerin temizlenmesi gibi çalışmaların tamamlanması için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile koordineli bir çalışma yürütülmektedir.
Ayrıca, izin verilen alanlarda izin sahiplerinden kesin izin taahhüt senedi alınmakta olup alınan bu senedinin 12'nci maddesinde "İzin sahibi, kendisine teslim edilen orman alanında ve bitişiğindeki ormanların korunmasına, orman yangınlarına karşı gerekli önlemleri almaya ve orman idaresinin direktiflerine uymaya mecburdur. Bu konudaki kusur ve ihmalinden dolayı muhtemel idare zararından orman idaresine karşı sorumlu olacaktır. İdarenin talebi halinde izin sahibi, her türlü makine ve emrinde çalışan işçi ile orman yangınlarının söndürülmesine yardımcı olacaktır." hükmü kapsamında gerekli önlemler alınmaktadır.
İzin süresince de belirlenen bu kriterlere uyulup uyulmadığı hususlarında gerekli kontroller yapılmaktadır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Valilik bünyesinde oluşturulan il yangınla mücadele komisyonu tarafından her yıl alınan kararlar neticesinde dağıtım hatları için TEDAŞ'ın, iletim hatları için TEİAŞ'ın yapacağı çalışmalar belirlenerek koordinasyon sağlanmakta ve izin verilen enerji nakil hatlarının alt bakımları yangın sezonu öncesinde yaptırılmaktadır.
"Orman Kanunu'nun 17'nci Maddesinin Üçüncü Fıkrasının Uygulanması Hakkında Yönetmelik" kapsamında, izin sahaları bölge müdürlüğü ekiplerince yatırımı devam eden hatlarda her yıl kontrol edilmekte, yatırımı biten hatlar sonu O ve 5 ile biten yıllarda bir kez denetlenmektedir. Ayrıca, iletim hattı izini verilen sahalar orman işletme müdürlüğü teknik elemanları ve toplu koruma ekiplerince aylık ve haftalık periyodik olarak kontrol edilmektedir.
İlgili kurumların yeni iletim hattı proje güzergâhları belirlerken idaremize proje geliştirme aşamasında görüş sorulmaktadır. Görüş alınan alanlarda ilgili birimlerimiz gerekli inceleme ve tespitleri yapmakta, riskli alanlarda güzergâh değişikliği talep etmektedir. İletim hatlarının yangına hassas ağaç türlerinden oluşan blok ormanlık alanlardan geçirilmemesine, zaruret halinde mümkün mertebe boşluklu yapıdaki ormanlık alanlara kaydırılması konusuna azami dikkat edilmektedir.
Orman yangınlarıyla mücadelede; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon yerleşim alanındaki en büyük mülki idari amir başkanlığında her yıl yangın komisyon toplantıları yapılmakta ve kurumların yapacakları iş ve işlemler belirlenmektedir.
Ülkemizde meydana gelen ve tarım alanlarını etkileyen doğal afetlerle ilgili 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. Meydana gelen afetler nedeniyle oluşan zararlar tarım sigortası kapsamında bulunanlar için, TARSİM eksperleri tarafından yapılan hasar tespit çalışmaları sonucunda TARSİM tarafından karşılanmaktadır.
Bu kapsamda, Devlet Destekli Küçükbaş Hayvan Hayat Sigortası branşı kapsamında 1,5 milyon TL tazminat ödemesi yapılmıştır.
Tarım sigortası yaptırmayan çiftçilerimizin ise İl Afet Acil Destek Ödeneği kapsamında zararlarının tazmini imkânı bulunmaktadır.
Söz konusu yangın nedeniyle 35 milyon TL İl Afet Acil Destek Ödeneği tahsis edilmiştir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Karar'ın 4'üncü maddesi "Doğal afetler nedeniyle kredilerin ertelenmesi/taksitlendirilmesi" başlığında; "Kararlar kapsamında kullandırılan krediler, krediye konu ürünlerin/varlıkların 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında meydana gelebilecek doğal afetlerden etkilendiğinin tespit edilmesi halinde aşağıdaki usul ve esaslar kapsamında kalmak kaydıyla, Banka ve TKK'nın kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/ taksit tarihinden itibaren ertelenebilir ya da taksitlendirilebilir." hükmü yer almaktadır.
Doğal afetler nedeniyle zarar gören tarımsal alanlar "İl Hasar Tespit Komisyonunca" tespit edilerek karara bağlanmış ise; belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edilebilir.
İbrahim YUMAKLIBakan