Pamukkale Ören Yerinde yapılması planlanan Dijital Müze Projesi'nin akıbetine ilişkin
Kaynak göster
Şeref Arpacı (CHP), 28 Haziran 2024 tarihinde 7/13466 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 146 gün sonra, 21 Kasım 2024).
Şeref Arpacı (CHP, Denizli). “Pamukkale Ören Yerinde yapılması planlanan Dijital Müze Projesi'nin akıbetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/13466, 28 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-13466-pamukkale-oren-yerinde-yapilmasi-planlanan-dijital-muze-projesi-nin-akibetine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/79a50f8e-e7cb-4dd9-a066-01906e21ad2f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 146 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 140 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasanın 98. ve İçtüzüğün 96. maddeleri gereğince arz ederim.
Pamukkale, eşsiz travertenlerinin oluşturduğu beyaz terası ve turkuaz renkli havuzlarıyla dünyanın en tanınmış doğal güzelliklerinden biridir.
Antik Hierapolis kenti üzerinde kurulu olan Pamukkale, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait kalıntıları barındırır ve bizlere tarihi değeri yüksek bir kültürel mirastır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Pamukkale'nin travertenleri ve jeotermal kaynakları, son derece hassas doğal yapılardır. Turizm faaliyetleri ve kontrolsüz kalkınma, bu ekolojik denge üzerinde olumsuz etkiler yaratabilecektir.
Bölgenin UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alması, Pamukkale'nin uluslararası düzeyde korunması gereken bir çevre olduğunu göstermektedir.
Buna rağmen korunması gereken Pamukkale (Hierapolis) Ören Yeri'nde Dijital Müze binasının yapılmak istendiği, bununla ilgili çalışmaların olduğu, Mimarlar Odası tarafından yapılan çalışmayla ilgili yürütmeyi durdurma istekli iptal davası açıldığı bilinmektedir. Tarafıma da yansıyan bu konu üzerine, dijital bir müzeye karşı olunmadığı gibi kent merkezinde veya Pamukkale yolu üzerinde müze alanı olarak ayrılan alana yapılmasının-daha doğru olacağı ifade edilmiştir.
Pamukkale (Hierapolis) Ören yerinde yapılmak istenen Dijital Müze ile ilgili sorularımın tarafınızdan yanıtlanarak kamuoyunun aydınlatılmasını dilerim.
SORULAR
Pamukkale (Hierapolis) Ören Yeri'nde yapılması planlanan proje ne zaman hazırlanmıştır? Projeye Bakanlığınız ve/veya bağlı kuruluşlarınızdan onay verilmiş midir?
Projenin başlangıç ve bitiş tarihleri nelerdir? Projenin bedeli nedir? İhalesi yapılmış mıdır? Yüklenici firma kimdir?
Bakanlığınız tarafından proje hakkında yüklenici firmaya verilen bir hibe/teşvik var mıdır? Varsa bedeli nedir?
Projeyle ilgili Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) başvurusu yapılmış mıdır? Yapılmışsa sonucu nedir? Yapılmamışsa nedeni nedir?
Pamukkale'nin travertenleri ve jeotermal kaynakları, son derece hassas doğal yapılar olmasına rağmen, projenin burada yapılmasına nasıl müsaade edilmiştir? a)
Bölge sakinleri tarafından projeye karşı olmadıkları fakat proje yerinin doğru olmadığı ifade edilmektedir. Bakanlığınıza bu konuda sözlü/yazılı bir talepte bulunulmuş mudur?
Bu talep karşısında verilen yanıt/yapılan işlem nedir?
Projenin kent merkezinde veya Pamukkale yolu üzerinde müze alanı olarak ayrılan alana/başka bir yere yapılması düşünülmekte midir? Bununla ilgili bir fizibilite çalışması yapılmış mıdır?
Projenin kent merkezinde yapılmasıyla ilgili Pamukkale Belediyesi"nden bu konuda bir görüş istenmiş midir?
Projenin kent merkezinde yapılmasıyla birlikte bölge esnafının da ekonomik olarak kalkınmasına katkı sunulacağı düşünülmektedir. Bununla ilgili bir etki analizi yapılmış mıdır?
Bina yapılmak istenen alan 1/25.000 ölçekli nazım imar planında ÖZEL ÇEVRE KORUMA ALANI İÇİNDE YER ALDIĞI BİLİNMEKTEDİR. Özel çevre koruma alanı içinde yer alan bu alan mutlak korunacak alan içinde yer almaktadır. Buna göre 1/25.000 ölçekli nazım imar planı ile yapılmak istenen değişiklikler arasında uygunluk denetimi yapılmış mıdır?
Yer Seçimi açısından Dijital deneyim müzesinin tam ören yerinin ortasında bulunarak ziyaretçi sayısını arttıracağı düşünülmüş olmakla, seçilen yerin emsal teşkil edeceğinden bu ve başka ören yerlerinin geleceğinin tehlikeye girebileceği, ayrıca "demonte" edilebilir bile olsa yapılaşmaya yol açmış olunacağından Hierapolis"in hızlıca "Tehlikede Dünya Miras Alanı" kategorisine girebileceği, yıllar önce harabelere ve travertenlere zarar veren oteller kaldırıldıktan sonra yeniden yapılaşmanın önünün açılacağı düşünülmüş müdür?
Statik açıdan kısmen ya da tamamen toprağa gömülecek betonarme pabuçlar, büyük ağırlıkları ve üzerinde taşıyacağı büyük çelik yapının ağırlığı ile toprağın altında bulunduğu raporlarla belirtilen arkeolojik kalıntılara zarar vermekle kalmayıp onların gün yüzüne çıkarılması, mümkün olmayacağına ve yaklaşık 2.500 m2. yapının kütle ağırlığının altındaki toprak yüzeye sabitlenmeden ayakta durması mümkün olmayacağı, dolayısıyla toprakla bina ilişkisinin, toprak altındaki tüm arkeolojik kalıntılara zarar verebileceği düşünülmüş müdür?
Yapılacak müzenin insan trafiğine neden olacağı ve yapı içinde yer alacak kafeterya, tuvalet, mutfak vb. bölümlerinin üreteceği her tür atık ve kanalizasyonun antik alan ve travertenler içinde çevreye zarar vermeden tahliyesi nasıl sağlanacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Bakanlığımızca durağan müzecilikten uzak daha fazla duyuya hitap eden, yeniden yaşama hissi veren, objelerin ötesine geçen dijital deneyimleri müze ziyaretçilerine yaşatmak adına günümüz içerik, tasarım ve teknolojilerinin mümkün kıldığı en yüksek standartların kullanılacağı; Türk müzeciliğine yeni bir akım getirecek ve Türkiye turizmine büyük katkılar sağlayacak "Dijital Deneyim Müzeleri Projesi"nin yapılabilmesi için Bakanlığımız yetkilendirilmiştir.
Dijital Müze yapımı; mülkiyeti Maliye Hazinesi'ne ait Bakanlığımıza tahsisli Hierapolis Örenyeri Çevre Düzenleme Projesi içinde yer almakta olup Bakanlık Makamı Olur'u ile planlanmış ve Kazı Başkanının olumlu görüşleri alınarak 28.04.2023 tarihli Kurul kararı ile uygun bulunmuştur.
Örenyerlerinde açığa çıkarılan taşınır kültür varlıklarının alana yönelik işlevsel, mekânsal bağlarının kurulabilmesini sağlayan, mahallinde korunması/ değerlendirilmesi/yapı ve eserlerin tanıtımlarına ilişkin ihtiyaç duyulan kapalı ve açık sergi mekanları, varsa kazı heyetinin bilimsel görüşleri, raporları doğrultusunda, yerleşmelerin bütünlüğünü bozmayan alanlarda Kurulun izni ile yapılabilmektedir.
Proje ve müdahale kararlarında, Pamukkale'nin tüm doğal oluşumları ile kültür varlıklarının korunması esas alınmış olup yeni yapılaşmanın önünün açılması söz konusu değildir.
Dijital Müze Projesindeki tüm müdahale kararları, bilimsel esaslar dikkate alınarak oluşturulmuştur. Uygulamalar, alınan kararlar çerçevesinde Kazı Başkanı ve ilgili Müze Müdürlüğü ile Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünün gözetim ve denetiminde gerçekleştirilecektir. Muhtemel herhangi bir kültür varlığının açığa çıkması durumunda, kültür varlıklarının korunmasını içeren yeni düzenlemeler ile revize projelerin oluşturulması mümkündür.
Pamukkale Hierapolis Antik Kenti'ne yapılması planlanan müze, çelik konstrüksiyon niteliğinde bir ünitedir. Diğer ifade ile müze olarak kullanılacak ünite betonarme bir yapı değildir. Yine bu ünite için herhangi bir temel kazısı yapılması da söz konusu olmadığı gibi müze olarak kullanılacak ünite, her zaman demonte edilerek taşınabilir nitelikte bir yapı olacaktır. Yapılması planlanan müzenin travertenlere zarar vereceği hususu da izahtan vareste olup herhangi bir şekilde kanalizasyon ve atık suyun da taşınmaz kültür varlıkları ile doğal oluşum travertenlere zarar vermesi de söz konusu değildir.
Dijital Deneyim Müzesi, ülkemizin sahip olduğu kültür imkânlarının modern teknolojinin vermiş olduğu imkânlardan faydalanılarak yükseltilmesi, ülkemiz kültür ve turizm kapasitesinin geliştirilmesinde önemli bir vizyon projesidir.
Söz konusu proje için ön yapılabilirlik etüd raporları ile birlikte "Dijital Deneyim Müzeleri Projesi"nin, kamuya doğrudan veya dolaylı yükümlülük getirmemesi benimsenmiştir.
Yapılan görevlendirme kapsamında, görevli şirket tamamen kendi öz kaynağı ve kamu garantisi olmadan kendi sağlayacağı finansman ile projeyi gerçekleştirmeyi ve işletmeyi üstlenmiştir. Kamunun ne yapım aşamasında ne de işletme aşamasında görevli şirkete herhangi bir garantisi ya da mali teşviki bulunmamaktadır. Dolayısıyla, finansmanın sağlanması noktasında da kamunun herhangi bir garantisi olamayacaktır. Bu doğrultuda görevlendirilen şirket, proje ve uygulama çalışmalarını Bakanlığımız denetiminde yürütmektedir.
Pamukkale Hierapolis Örenyeri çevre düzenleme projesi kapsamında yapılması planlanan Dijital Deneyim Müzesi'ne yönelik proje çalışmaları ise devam etmektedir. İlk olarak yapılması planlanan müze ile amaçlanan zaten Pamukkale Hierapolis Antik Kenti'ne kültürel ve turistik ziyaretçi sayısını artırmak, ziyaret memnuniyetlerini en üst düzeye çıkarmak ve ziyaretçilerin travertenler dışında dünyanın en önemli değerlerinden birisi olan Hierapolis Antik Kenti'ni daha fazla tanımalarını sağlamaktır.
Hierapolis çevre düzenleme çalışmaları kapsamında ziyaretçi güzergahı, ziyaretçi karşılama merkezi proje çalışmaları ile birlikte değerlendirilen Dijital Deneyim Müzesi'nin ziyaretçi planı dikkate alınarak tüm alternatifler en ince ayrıntılarına göre düşünülerek yapılması planlanmıştır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan