Dicle Nehri üzerinde yapılması planlanan baraj ve HES projesine ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti), 3 Ekim 2024 tarihinde 7/18180 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 187 gün sonra, 8 Nisan 2025).
Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti, Şırnak). “Dicle Nehri üzerinde yapılması planlanan baraj ve HES projesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/18180, 3 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18180-dicle-nehri-uzerinde-yapilmasi-planlanan-baraj-ve-hes-projesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b4ce96bd-bbd5-44db-9399-01925641c9bd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 187 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın TBMM İçtüzüğü'nün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca Kültür ve
Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.(03.10.2024)
Mehmet Zeki İRMEZ Şırnak Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (9 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Botan Bölgesi olarak tanımlanan, Şırnak ve ilçelerinin bulunduğu coğrafya yıllardır kamu otoritesini elinde bulunduran, gelmiş geçmiş tüm iktidarlar tarafından bir "tehdit" olarak algılanmış doğası zaptu rapt altına alınmaya çalışılmıştır.
Devreye konan çevre yıkımı politikası sonucu termik santraller, güvenlik barajları inşa edilmiş, petrol arama faaliyetleri sonucu Cudi ve Gabar Dağı delik deşik edilmiş, kum ve kömür ocaklarıyla doğal yaşam tehlikeye sokularak çevreye onarılamaz zararlar verilmiştir.
Son olarak yıllardır dile getirilen, ayrıntılarının kamuoyu ile paylaşılmadığı Dicle Nehri üzerine kurulacak olan Cizre Barajı ve Hidroelektrik Santrali (HES) projesinin hayata geçirilmesi için çeşitli adımlar atılmıştır. Söz konusu barajın Şırnak Merkez'e bağlı Kasrik Beldesi ile. Cizre ilçesinin bağlı Kurtuluş Köyü arasında inşa edileceği tarafımıza ulaşan bilgiler arasındadır. Devlet Su İşleri"nin (DSİ) inşaat alanı içinde bulunan 255 parseli acele kamulaştırıldığı, barajın yapılacağı köylerde bulunan yurttaşlara şifahen köylerini ve evlerini terk etmeleri gerektiğinin bildirildiği de ortaya çıkmıştır.
Yapılması planlanan Cizre Barajı'nın sınırları içinde kalacağı belirtilen Kasrik Boğazı, 04 Mart 2020 Tarihli ve 31058 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde "Kesin Korunacak Hassas Alan" olarak tescil edilmiştir. İlgili yönetmeliklerde Kesin
Korunacak Hassas Alan şu ifadelerle: "Bölgesel, ulusal veya dünya ölçeğinde olağanüstü
"ekosistemlerin, türlerin, habitat ve jeolojik jeomorfolojik özelliklerin korunduğu, genel olarak insan etkisi olmadan meydana gelmiş, insan faaliyetleri sonucu bozulma veya tahrip olma riski yüksek olan alanlar" tanımlanmıştır.
Kasrik Boğazı ve çevresi doğal sit alanı olmakla birlikte geçmişi M.Ö. 4000 yıllarına dayanan, Asur ve Guti İmparatorluklarının yaşadığı ve içerisinde su bentlerinin, kanalların, köprülerin ve kabartmaların bulunduğu tarihi bir bölgedir. Ayrıca çok sayıda endemik bitki türünün olduğu varlığı tehlike altında bulunan, koruma altındaki hayvanların yaşadığı bir alandır.
Öte yandan su ihtiyacını büyük bir bölümünü Dicle Nehri?nden karşılayan Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde yapılacak baraj sonrası su krizinin açığa çıkacağı, Ortadoğu coğrafyasında halklar arasında büyük sorunların patlak vereceği de hesaba katılması gereken bir başka gerçekliktir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Dicle Nehri üzerinde yapılması planlanan Cizre Barajı ve HES projesinin tarihi ve kültürel birçok yapıyı sular altında bırakma tehlikesi barındırmaktadır. Bakanlığınızın bu projesinin durmasına ilişkin ne tür adımlar atacaktır?
Söz konusu baraj inşaatı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nu ihlal edilmekte midir?
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde "Kesin Korunacak Hassas Alan" ilan edilen Kasrik
Boğazı ve çevresinde yapı yasağı olmasına rağmen baraj inşaatı için nasıl onay çıkmıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Baraj, HES, RES, otoyol, enerji iletim hattı vb. yatırımların gerçekleştirilmesine yönelik gelen başvurularda proje alanında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında kalan kültür varlıklarının bulunması halinde konu anılan Kanun ve ilgili alt mevzuat kapsamında Koruma Bölge Kurulunca değerlendirilmektedir.
DSİ Genel Müdürlüğünce, Cizre Barajı (HES) aksına yönelik farklı bir yer seçiminin mümkün olmadığı bildirildiğinden proje, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun Baraj Alanlarından Etkilenen Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına ilişkin 36 sayılı ilke kararı doğrultusunda Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca değerlendirilerek 27.10.2021 tarihli karar alınmıştır.
Söz konusu karar ile barajdan etkilenecek veya baraj suları altında kalacak korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik uygulamayı belirlemek üzere üniversite öğretim üyeleri ve Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü uzman temsilcisinden oluşturulan bir Bilim Komisyonu kurulmuş olup, gerekli çalışmalar yapılmaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan