Ülkemizdeki engelli bireylere dair çeşitli verilere ilişkin
Saadet Partisi
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 78 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 69 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur Özdemir Göktaş tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince arz ederim. Saygılarımla. 03.07.2024 <) İstanbul Milletvekili
Anayasa'ınızın 61'inci maddesi, "Devler, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır." İfadesi ile özel ihtiyaçları bulunan vatandaşlarımızın haklarını yasal güvence altına almıştır. Yine, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30'uncu maddesi, "İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelliyi beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler " tabiri ile özel ihtiyaçları bulunan vatandaşlarımızın sosyal ve iş hayatına katılımını teşvik etmektedir.
Özel ihtiyaçları bulunan vatandaşlarımız, 4857 sayılı yasanın 30'uncu maddesinde ifade edilen engelli çalıştırma zorunluluğu kotasını 966 olarak düzenlenmesi ile kamu ve özel sektördeki boş kadroların doldurulmasını talep etmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2024 yılı itibari ile evde bakım maaşı 7608 TL, 9640/69 raporu olanlar 2797 TL, "670 ve üzeri raporu olanlar 4196 TI. maaş almaktadır. Ancak bu miktar, emekli olan engelli vatandaşlarımızın günlük yaşamlarını sürdürmeleri için yeterli olmamaktadır. Yine, engelli aylığı bağlama şartı olarak engelli ailesinin gelir durumu kriteri uygulamasından vazgeçilmesi önem arz etmektedir. Engelli aylıkları 2022 sayılı muhtaçlık yasasına göre değil, temel bir insan hakkı olarak SGK kapsamında ödenmeli ve asgari ücret seviyesine çikarılmalıdır.
Engelli Sağlık Kurulu Raporları tartışmasız tüm kamu kurumunca dikkate alınmalıdır. Engellilerin zorunlu olarak kullandıkları tıbbi malzemelerden ve ilaçlardan katkı payı alınmamalıdır. Engelli Sağlık Kurulu Raporları her koşulda ücretsiz verilmelidir.
SSS
Engellilerin hayatlarını kolaylaştıracak, engellilere özgü araç ve gereçler ortez, protez, tekerlekli sandalye, işitme cihazları ve diğer tıbbi cihazlar ÖTV ve KDVW'den muaftır. Engellilerin yaşamını kolaylaştırma amaçlı aldıkları diğer motorlu araçlar da KDVW'den muaf tutulmalıdır. Engellilerin bu araçlara erişiminin önündeki engeller kaldırılmalıdır.
Milli Eğitim Bakanlığının bir milyonu aşkın öğretmeni içerisinde özel eğitim öğretmenleri toplam öğretmenlerin sadece "01,4'ünü oluşturmaktadır. Ayrıca özel eğitim öğretmenleri çoğunlukla yeterli "engelli hakları farkındalığı" ve "hak temelli bir yaklaşım" algısından uzaktırlar. Bu konuya ayrı bir önem verilmelidir.
Son olarak, kreş sürecinden başlamak üzere üniversite dönemini de kapsayacak şekilde eğitim materyalleri her engel grubuna özgülenerek hazırlanmalıdır. Bu haklı talepler özel ihtiyaçları bulunan vatandaşlarımızın yaşamlarını kolaylaştırmak için hayati önem arz etmektedir.
Bu bilgiler doğrultusunda;
SORULAR
2024 yılı itibari ile ülkemizde kaç özel ihtiyacı bulunan vatandaşımız mevcuttur? Kamu ve özel sektörde kaç özel ihtiyacı bulunan vatandaşımız çalışmaktadır?
Özel ihtiyacı bulunan vatandaşlarımıza ödenen maaşların onurlu bir yaşam sürdürecek miktara yükseltilmesi açısından bir çalışmanız olacak mıdır?
Engelli çalıştırma zorunluluğu kotasının özel ihtiyacı bulunan vatandaşlarımızın istediği orana çıkarmaya matuf bir çalışmanız var mıdır?
Kamu ve özel sektörde özel ihtiyacı bulunan vatandaşlarımızın çalışabileceği ne kadar boş kadro mevcuttur? Varsa bu kadrolara yönelik atamaların ne zaman yapılacağı öngörülmektedir?
Engelli öğretmen atanması ile ilgili Milli Eğitim Bakanlığıyla birlikte yürütülen bir çalışmanız var mıdir? Varsa detayları nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın İsa Mesih ŞAHİN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/13555 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
İstanbul Milletvekili Sayın İsa Mesih ŞAHİN"e Ait 7/13555 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız engelli bireyler ve ailelerinin güçlendirilmesi ve yaşam standartlarının iyileştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütmekte, engelli bireylerin istihdamına ve toplumsal hayata etkin olarak katılımına büyük önem vermektedir.
Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik olarak başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli ve yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.
Bakanlığımız engelli vatandaşlarımıza yönelik yardım programlarıyla yıllar içerisinde daha fazla ihtiyaç sahibi engelli vatandaşımıza ulaşmaktadır.
Bakanlığımızca 2022 sayılı Kanun kapsamında 9040 ve üzeri oranda engelli raporu olan, sosyal güvencesi olmayan ve hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık geliri, asgari ücretin aylık net tutarının 1/3'ünden az olan Türk vatandaşlarına Engelli Aylığı; 18 yaşından küçük özel gereksinim düzeyi en az hafif düzeyde olan veya 9440 ve üzeri oranda engelli olan yakını bulunan ve hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık geliri, asgari ücretin aylık net tutarının 1/3*ünden az olan Türk vatandaşlarına Engelli Yakını Aylığı bağlanmaktadır.
2022 sayılı Kanun kapsamındaki yaşlı ve engelli aylıklarına ilişkin artışlar, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu doğrultusunda, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Mali ve Sosyal Haklar Genelgesinde yer alan memur aylık katsayısına göre belirlenmekte, artış oranı söz konusu gösterge artışı oranında uygulanmaktadır.
Öte yandan 2828 sayılı Kanunun Ek 7 nci maddesi kapsamında yürütülmekte olan evde bakım yardımı Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde uygulanmaktadır. 2828 sayılı Kanunda; "Bakıma ihtiyacı olan engellilere evde bakımına destek için (10.000) gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunacak tutar kadar aylık sosyal yardım yapılır." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm çerçevesinde engelli bireyler adına yapılacak olan sosyal yardım tutarı belirlenmektedir.
Bu çerçevede memur maaşlarındaki artışlar yaşlı ve engelli aylıkları ile evde bakım yardımlarına da yansıtılmakta olup, bu kapsamda 2024 yılı Temmuz ayı itibarıyla ödenen tutarlar artırılmıştır.
Çalışma hayatı, herkes için olduğu gibi engelli bireyler açısından da toplumsal yaşamda yer almanın en temel araçlarından biridir. Engelli bireylerin istihdam edilmesinde kota yöntemi ana yöntem olarak uygulanmakta olup, bu yönteme ek olarak istihdam modellerini çeşitlendirmek üzere çalışmalar devam etmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu uyarınca 50 ve üzeri işçi çalıştıran kamu işyerlerine 944, özel sektör işyerlerine ise 903 oranında engelli istihdam etme yükümlülüğü getirilmiştir.
Kamu kurum ve kuruluşlarının çalıştırmak zorunda oldukları engelli memur sayısı 77.549 iken çalışan engelli memur sayısı 68.396 olup engelli memur kotalarının yaklaşık 949091 doldurulmuş durumdadır. Bunun yanı sıra, kamuda kontenjan fazlası çalışan engelli memur sayısı 3.844"tür. Ayrıca, 2024 yılı Şubat ayında 2.114 engellinin kamuya memur olarak atanması sağlanmış olup söz konusu memurların yerleştirilmesine ilişkin kurumlarca gerçekleştirilen iş ve işlemler devam etmektedir. Yapılan son yerleştirmelerle birlikte toplam engelli memur sayısı 70.000'in üzerine çıkmıştır.
Diğer taraftan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53'üncü maddesine dayanılarak yürürlüğe giren Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik'in 13 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında; "Engelli adayların öğretmen kadrolarına yerleştirilme işlemleri, EKPSS sonuçları kullanılarak Milli Eğitim Bakanlığınca yapılır." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla, engelli öğretmen yerleştirmeleri, kamuya engelli memur yerleştirme süreçlerinden bağımsız bir şekilde tümüyle MEB yetkisinde yürütülmektedir. MEB ihtiyaca göre dönem dönem engelli öğretmen atamalarını gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda; 2023 yılında 3.500 engelli öğretmen ataması gerçekleştirilmiştir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan