Ülkemizin dış borcuna ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 120 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sn. Mehmet Şimşek tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İçtüzüğünün 96 ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili
8/12131 sayılı yazılı soru önergeme süresi içinde cevap verilmediği için önergemi yeniliyorum.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'nin dış borç stoku 2002 yılında 131,8 milyar dolar seviyesinden 21 yıllık dönemde 368 milyar dolar artarak 2023 yılında 499,9 milyar dolara yükselmiştir. AKP iktidarları döneminde 63,5 milyar dolarlık özelleştirme yapılmasına rağmen, dış borçta gözlenen bu hızlı artış durumun ciddiyetini tüm açıklığıyla ortaya koymaktadır.
Dış borç stokunun kompozisyonuna bakıldığında, toplam borçlar içinde özel kesim borçlarının payının 2002 yılında yüzde 34,4 olan seviyesinden 2023 yılında yüzde 50,2' ye çıktığı gözlenmektedir. Özel kesim borçlarının yüzde 62,5'i ise reel kesimin borçlarından oluşmaktadır.
Toplam dış borçların GSYH' ya oranı ise 1998 yılında yüzde 34,7 iken, 1999-2001 krizi döneminde yükselerek 2001 yılında yüzde 56,1 'e yükselmiştir. 2002 yılından itibaren düşme eğilimine giren toplam dış borçların GSYH' ya oranı 2005 yılında yüzde 34,8 ile en düşük seviyesine gerilemiştir. Bununla birlikte, söz konusu oran 2006 sonrası dönemde yeniden yükselme eğilimine girmiş olmuş, 2023 yılında yüzde 44,7 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Bu bilgiler ışığında;
I- Cumhuriyetin kurulduğu 1923 yılından AKP'nin iktidara geldiği 2002 yılına kadar yapılan toplam dış borç 132 milyar dolar iken 21 yılda toplam dış, borcun 500 milyar dolara çıkmasının sebepleri nelerdir?
SORULAR
2001 krizini izleyen dönemde azalma eğilimine giren 'dış borçların mili gelirdeki payının yeniden artmaya başlamasını ve 2023 yılında yüzde 44,7 seviyesinde gerçekleşmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Dış borç stoku içinde kamu borçlarının payı azalırken özel kesim borçlarının payının tekrar artış eğilimine girmesi hangi faktörlerden kaynaklanmaktadır?
Özel kesim borçları içinde reel kesimin borçlarının önemli bir payının olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
2003-2023 döneminde 63,5 milyar dolarlık özelleştirme yapılmasına rağmen dış borçlardaki bu hızlı artışı hangi faktörlere bağlıyorsunuz?
Dış borç stokundaki hızlı artış iktidarınızın uyguladığı ekonomik politikaların ortaya çıkardığı bir sonuç değil midir?
Son yıllarda döviz kurundaki hızlı artışın reel kesim borçlarının ödenebilirliğini olumsuz yönde etkileyeceğini düşünüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi (a) : 27/05/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1433943 sayılı yazınız. İlgi (b) : 12/07/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1456730 sayılı yazınız.
İlgi (a) ve (b) yazılarınız ekinde alınan İzmir Milletvekili Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ'ye ait 7712131 ile 7/13758 esas sayılı yazılı soru önergelerine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleri&&hmb.goy.ir Elektronik Ağ: www.hmb.gov.tr İzmir Milletvekili Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ"ye Ait 7/12131 ile 7/13758 Esas Sayılı Yazılı Soru Önergelerine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeleriniz için teşekkür ederim.
Para ve maliye politikaları ile uyumlu, sürdürülebilir, saydam ve hesap verebilir borç yönetimi yaklaşımımız kapsamında, makul risk seviyesini gözeten, orta ve uzun vadede en uygun maliyet hedefine ulaşılabilmesini teminen şekillendirilen borçlanma politikası, stratejik ölçütler çerçevesinde yürütülmektedir. Stratejik ölçütlere dayalı bu borçlanma politikamız kapsamında finansman ihtiyacımız, borç stokunun maruz kalabileceği faiz, kur ve likidite riski gözetilerek en uygun koşullarda karşılanmaktadır.
Borç stokuna ilişkin değerlendirmelerde stokun mutlak büyüklüğü değil, geri ödeyebilme gücüne işaret eden "borç yükü" kavramı kullanılmaktadır. Borç yükünün temel ve uluslararası göstergesi, borç stokunun milli gelire oranıdır. Türkiye Brüt Dış Borç İstatistikleri verilerine göre dış borç stokunun GSYH"ye oranı 2002 yılında yüzde 55,4 iken 2023 yılsonunda yüzde 44,2'ye, 2024 yılı ikinci çeyreği itibarıyla yüzde 42,6 seviyesine kadar gerilemiştir. Bu açıdan söz konusu oran 2014 yılının ikinci çeyreğinden bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşmiştir.
Diğer taraftan, özel kesim borçlarının artış/azalış göstermesinin küresel finansal piyasalardan borçlanma imkânının artmasıyla/azalmasıyla ilintili olduğu görülmektedir. Bu kapsamda, Türkiye Brüt Dış Borç İstatistikleri verilerine göre özel sektörün toplam dış borç stoku içindeki payı önergede belirtilen durumun aksine son dönemde azalış eğiliminde girmiş, 2015 yılı üçüncü çeyreğinde yüzde 70,9 seviyesinde iken 2023 yılı sonunda yüzde 50,4" ye, 2024 yılı ikinci çeyreğinde ise yüzde 50,1'e gerilemiştir.
Öte yandan, soru önergesinde yer alan borç istatistiklerine ilişkin bilgiler Bakanlığımız internet adresinde yer alan "İstatistikler / Kamu Finansmanı İstatistikleri" bölümünde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan