Hakkında toplatma ve yasaklama kararı çıkarılan kitaplara dair çeşitli verilere ilişkin

Bakanlığımız (Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü)'ca;

Ülkemizde yayımlanmış eserlerde suç teşkil eden hususların belirlenmesi ve bunlara karşı herhangi bir cezai yaptırım uygulanması kanunen Kültür ve Turizm Bakanlığının sorumluluğunda bulunmamaktadır. Bakanlığımız, yayıncılıkla ilgili faaliyetlerini iki farklı Genel Müdürlük aracılığıyla yürütmektedir. Derleme ve Uluslararası Standart Numara ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası), ISSN (Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası), ISMN (Uluslararası Standart Müzik Numarası) atama işlemleri Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü; bandrol, yayıncı ve matbaa sertifikası tahsisi ile yayın tescil ve telif haklarına ilişkin işlemler ise Telif Hakları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.

Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen uluslararası standart numaralama işlemleri isteğe bağlı olup yayıncı bu standart numaraları kullanmadan da eserini yayımlayabilmektedir. Standart numaraları kullanmak isteyen yayıncıların, eser yayımlanmadan önce eserle ilgili bibliyografik verileri ilgili standart numara birimine bildirmesi sonucunda .uluslararası standart numarası yayımlanan eser, matbaa tekniğiyle basılmaktadır. Mecburi olmayan bu uygulamanın amacı eser numaralarının uluslararası bir yöntemle standardize edilmesi ve materyalin kimliğinin tanımlanmasıdır.

Telif Hakları Genel Müdürlüğü denetiminde YAYFED (Yayıncılar Federasyonu) tarafından yürütülen kitap bandrolü işlemlerinin amacı ise eser ve hak sahiplerinin haklarının takip edilmesini sağlamak ve fikri hak ihlalleriyle mücadele etmektir. Bu kapsamda 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereğince telif hakkına ilişkin belgelerin sunulması halinde, başka bir işleme gerek kalmaksızın bandrol taleplerinin karşılanması zorunluluk arz etmektedir. Bakanlığın ilgili birimleri tarafından doğrudan ya da bu birimlerin koordinasyonunda gerçekleştirilen ISBN tahsisi ve bandrol tahsisi eserin yayımı öncesinde gerçekleştirilen ve eserin içeriğiyle hiçbir ilgisi olmayan işlemlerdir.

Bakanlığımız (Telif Hakları Genel MüdürlüğüY'ca;

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 81'inci maddesi gereğince, süreli olmayan yayınlara (kitaplara) bandrol yapıştırılması zorunlu olup Bakanlığımız kontrolünde yürütülen bandrol uygulamasının amacı telif hakkı ihlalleriyle mücadele etmek ve korsan nüshaların tespitini kolaylaştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda, bandrol başvurularında kontrol edilen yegâne husus bandrol başvurusunda bulunan kişilerin telif hakları bakımından | gerekli izinleri alıp almadığının belgeler üzerinden incelenmesidir.

Anılan Kanun maddesine göre, bandrol alınabilmesi için bandrol talebinde bulunanın yasal hak sahibi olduğunu beyan eden bir taahhütnameyi doldurması ve talep edilen diğer evrak ve belgelerle birlikte başvuru yapması halinde Bakanlık başka bir işleme gerek kalmaksızın on iş günü içinde bandrol vermek mecburiyetindedir.

Buna göre, ilgili mevzuat gereği bandrol başvuruları sırasında kitapların herhangi bir formatta yayın nüshası Bakanlığımıza teslim edilmediğinden Bakanlığımızın içerik incelemek veya denetimi yapmak bakımından herhangi bir sorumluluğu ve yetkisi bulunmamaktadır.

Anayasa'nın 28'inci maddesinden hareketle, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 10'uncu maddesi uyarınca, basılan her türlü yayının imzalı iki nüshasının yayıncılarca dağıtım veya yayının yapıldığı gün mahallin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmesi gerekmektedir. Basılmış eserler yoluyla işlenen suç, eser yayımlandıktan sonra oluşur ve 5187 sayılı Kanun'a bağlı olarak takip edilir. Söz konusu Kanun'un 25'inci maddesine göre suç teşkil eden durumlar söz konusu olduğunda el koyma, dağıtım ve satış yasağı koyma işlemi ancak, Cumhuriyet Başsavcılığının başlattığı soruşturma ve kovuşturmaya binaen sulh ceza hâkiminin kararıyla yapılabilir. Türkiye Cumhuriyeti'nin her bir vatandaşının yayımlanmış bir eserle ilgili olarak Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunma hakkı vardır.

Dolayısıyla, yasaklama ve el koyma kararları yargı mercilerince verilmekte olup kitapların yayımı öncesinde ve sonrasında içerik olarak denetlenmesi, yasaklama, el koyma veya toplatılması kararlarının alınmasında Bakanlığımızın görev ve yetkisi bulunmamaktadır.

Mehmet Nuri ERSOYBakan