Şanlıurfa ili Haliliye İlçesinde bulunan Germuş Kilisesi'nin restorasyonuna ilişkin
Kaynak göster
George Aslan (DEM Parti), 5 Temmuz 2023 tarihinde 7/1432 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 118 gün sonra, 31 Ekim 2023).
George Aslan (DEM Parti, Mardin). “Şanlıurfa ili Haliliye İlçesinde bulunan Germuş Kilisesi'nin restorasyonuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1432, 5 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1432-sanliurfa-ili-haliliye-ilcesinde-bulunan-germus-kilisesi-nin-restorasyonuna-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/89b8e636-8a8d-41ec-bc3d-018926287717
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 118 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 116 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96 ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
George ASLA Mardin Milletvekili
Şanlıurfa'nın Haliliye ilçesinde bulunan Ermenilere ait Germuş Kilisesi (Surp Asdvadzadzin), daha önce defineciler tarafından pek çok defa tahrip edilmiş ve bir dönem ahır olarak kullanılmıştır. Geçtiğimiz günlerde kilise kubbesinin çöktüğü haberleri basına yansımıştır. Kilisenin korunması ve restore edilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı'na defalarca çağrı yapılmasına rağmen bu yönde herhangi bir adım atılmamıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2011'de Bakanlar Kurulu kararıyla Germuş Kilisesi ve çevresi "Turizm gelişim merkezi" olarak ilan edilmesi ve 2019'da da Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından hazırlanan Mali Destek Programına eklenmesine rağmen kilise ve çevresinde herhangi bir çalışma yürütülmemiştir.
Germuş Kilisesi gibi Türkiye'de kaderlerine terk edilmiş yüzlerce kilise ve manastır bakımsızlıktan veya definecilerin saldırıları nedeniyle yıkılma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Her an yıkılma tehlikesi altında olduğu bilinmesine rağmen Germuş Kilisesi'nin koruma altına alınmamasının gerekçesi nedir?
Germuş kilisesinin restore edilip yeniden ibadete açılması yönünde bir çalışmanız olacak mıdır?
Hristiyanlara ait kültürel varlıkların tahrip edilmesi ve kültürel hafızanın yok olmasını engelleyecek çalışmalarınız nelerdir?
Bakımsızlıktan veya definecilerin saldırıları nedeniyle yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya olan yüzlerce kilise ve manastırın korunması ve restore edilmesi yönünde çalışmalarınız var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Germuş Kilisesi, Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiş olup Şanlıurfa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun muhtelif kararları ile yapı grubu 1 olarak belirlenmiş, Kilise'nin de içerisinde bulunduğu alan Kentsel Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmiş ve söz konusu tescilli yapıya ilişkin rölöve, restitüston ve restorasyon projeleri, çevre düzenleme ve güvenlik kamerası projeleri uygun bulunmuştur.
Germuş Kilisesi'nin üzerinde bulunduğu parselin Bakanlığımıza olan tahsisinin kaldırılarak "kültür ve sergi mekânı olarak kullanılmak üzere" Şanlıurfa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına tahsis edilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir.
Bakanlığımıza tahsisli tescilli kültür varlığı yapıların proje ve restorasyonları, yapının bulunduğu konumun önemi, kültürel, mimari değerleri ile yapısal bozulma dereceleri göz önünde bulundurularak etaplar halinde yıllara sâri olarak ya da tek etapta, yıllık yatırım programları kapsamında değerlendirilmektedir. Bu kapsamda yapılan çalışmalar din, dil, ırk ve mezhep gibi ayrımlar gözetilmeksizin değişik kültürlerin izlerini sürmeye yarayan tüm kültür mirası örneklerinin restorasyonları eşit değerde ve evrensel koruma ilkeleri ışığında ele alınmaktadır.
Ülkemizin zengin kültür mirası ayrım yapılmaksızın korunmakta, değerlendirilmekte ve bu mirasın gelecek nesillere aktarılabilmesi için gerekli çalışmalar yürütülmektedir.
Bu doğrultuda, kaçak define kazılarının yapıldığına ya da yapılacağına dair Bakanlığımıza iletilen ihbar ve başvurular ivedilikle kolluk birimlerine yönlendirilerek gerekli işlemler başlatılmaktadır. Bununla birlikte Valiliklerden kültür varlıklarının bulunduğu alanlara önleyici devriye kontrolleri yapılmasının sağlanması istenmektedir. Kültür varlıklarının bozulmasına, tahribine, yok olmasına veya her ne suretle olursa olsun zarar görmesine sebebiyet verenler hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 65'inci ve 74'üncü maddelerine muhalefetten Bakanlığımızca suç duyurusunda bulunularak adli süreçler titizlikle takip edilmektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan