Hayvan barınaklarına ve sokak hayvanlarının bakımı için ayrılan bütçeye ilişkin
Kaynak göster
Nimet Özdemir (İYİ Parti), 27 Temmuz 2024 tarihinde 7/14561 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 58 gün sonra, 23 Eylül 2024).
Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul). “Hayvan barınaklarına ve sokak hayvanlarının bakımı için ayrılan bütçeye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/14561, 27 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14561-hayvan-barinaklarina-ve-sokak-hayvanlarinin-bakimi-icin-ayrilan-butceye-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6ef988cb-0b32-4c5f-80ba-0190fd612928
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 58 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 49 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonunda üç gün süren uzuri ve tartışmalı görüşmeler sonrası kabul edilen 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Öngören Kanun Teklifi, kamuoyunda büyük tepkilere neden olmuştur.
Yasa'nın uygulamaya geçmesi durumunda; tahminen 4 milyon civarında olan sahipsiz hayvanın barınaklara kapatılması ve belirtilen sürelerde sahiplendirilmemesi halinde uyutulması hükmü getirilmektedir. Uyutulma işlemine kadar çoğunlukla sokaklardaki çöp alanlarından yiyeceğini temin eden hayvanların beslenmesi sorunu ortaya çıkacağı gibi uyutulacak hayvanların defnedileceği alanlar ve bu işlemin maliyetinin kimler tarafından karşılanacağı gibi sorunlar ortaya çıkacaktır.
Buradan hareketle;
SORULAR
Türkiye'de lisanslı kaç mama üretici firma bulunmaktadır? Yıllık mama üretim kapasitesi ne kadardır? Üretim yapan firmaların adları nedir ve hangi illerde üretim tesisleri bulunmaktadır?
Barınaklardaki hayvanların beslenmesini temin etmek amacıyla ne kadar mamaya ihtiyaç duyulacaktır? Yerli üretim bu ihtiyacı karşılayacak kapasiteye sahip olmadığına göre ne kadar mama ithalatına ihtiyaç duyulacağı hesaplanmış mıdır? Hesaplanmış ise bu miktar ne kadardır? Yapılacak ithalatın oluşturacağı cari açık miktarı ile ilgili bir çalışma yapılmış mıdır?
Toplanacak hayvanların aşılanması için gerekli ilaç temin edilmiş midir? Zoonoz ve diğer hastalıklarda kullanılacak aşılar temin edilmiş midir? Ülkemizde hali hazırda yeteri kadar aşı stoku bulunmakta mıdır? Bahse konu aşıların Ülkemizde üretimi yapılmakta mıdır? Yapılıyor ise bu işletmelerin adları nedir, sahipleri kimlerdir? Üretim kapasiteleri ihtiyacı karşılayacak seviyede midir? Değil ise hangi ülkeden, ne kadar aşı ithalatı planlanmaktadır? İthalat için ayrılan tahmini bütçe ne kadardır? İthal edilecek ilaçların bütçesini kim karşılayacaktır? Bakanlık mı? Yerel Yönetimler mi?
İl, ilçe ve belde yönetimleri sınırları içerisinde oluşturulacak hayvan mezarlıkları hangi kriterlere göre yapılacaktır? Yerleri belirlenmiş midir? Söz konusu işlemlerle ilgili maliyet hangi kuruluş tarafından karşılanacaktır? Genel Bütçeden mi kaynak tahsis edilecek yoksa yerel yönetimler mi bu maliyeti üstlenecektir?
Söz konusu mezarlıkların fiziki özellikleri göz önünde bulundurularak derinlik ölçüleri, kireç ve diğer dezenfektan malzemelerinin kullanımı, gömülme biçimlerine ilişkin Bakanlık tarafından yürütülen herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Söz konusu mezarların yabani hayvanlar tarafından açılarak tahrip edilmesi, hastalık riskinin oluşmasına karşı Bakanlıkça herhangi bir önlem çalışması yapılmış mıdır?
Sahipsiz yasaklı ırkların imhasına ilişkin herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Bu hayvanlar için ayrı bir alan mı tahsis edilecek midir? Yoksa tüm hayvanlarla birlikte mi işlem yapılacaktır? Bakanlık bununla ilgili herhangi bir çalışma başlatmış mıdır?
Hayvanların toplatılması ve barınaklarda kısırlaştırılması, aşılanması ve bakımına ilişkin maliyet çalışması yapılmış mıdır? Yapılmış ise bir hayvan için yakalama, kısırlaştırma, aşılama ve yıllık bakım maliyet tutarı ne kadar hesaplanmıştır? Sayıları 4 milyon civarında olduğu ifade edilen köpeklerin inşa edilmesi planlanan barınaklarla birlikte bir yıllık toplam bakım maliyeti ne kadardır? Bu maliyetin ne kadarı bakanlık tarafından karşılanacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Hayvanlara verilen değer kapsamında onların refahını gözeten ilk yasal düzenleme olan 5199 sayılı "Hayvanları Koruma Kanunu" 2004 yılında kabul edilmiştir. Yaşanan ve gelişen süreç içerisinde 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda değişiklik öngören 7527 sayılı "Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 02.08.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Kanun değişikliği ile; e İnsan, hayvan ve çevre sağlığının bütüncül olarak gözetilmesi amaçlanmıştır. e Sahipli ve sahipsiz hayvan tanımları netleştirilmiş, sahipsiz köpeklerin belediyelerce hayvan bakımevlerine alınarak rehabilite edilmesi ve sahiplendirilmesi öngörülmüştür. Amaç; başıboş hayvanların hayvan bakımevlerine alınması ve rehabilite edilerek sahiplendirilmesi ile hem hayvanlara daha iyi yaşam şartlarının sağlanması; hem de başıboş köpeklerin sokaklarda kontrolsüz üremesi ve insan-hayvan çatışmasının engellenmesidir. e Sahipli ve sahipsiz tüm hayvanların kayıt altına alınmasına yönelik hükümlere yer verilmiştir. Böylece tüm hayvanların takibi sağlanarak sahipli hayvanların sokağa terk edilmelerinin önüne geçilmesi amaçlanmış ve bu maksatla hayvanını sokağa terk edenlere uygulanacak idari yaptırım hayvan başına 60.000 TLye yükseltilmiştir. e Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan hayvan bakımevlerine götürülecektir. Bakanlığımız veri sistemine kaydedilen ve rehabilite edilen bu köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılacaktır. e Kanun değişikliğinde, köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen, bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı bulunanlara Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Ülkemizin 2003 yılında kabul ettiği Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi kapsamında belirtilen sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınması işlemleri için yerel yönetimler yetkilendirilmiştir. Bu düzenlemeler ile insan, hayvan ve çevre sağlığının korunması amaçlanmıştır. e Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler 31.12.2028 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirmekle yükümlü kılınmıştır. e Yerel yönetimlerin hayvan bakımevleri kurmak da dahil sahipsiz hayvanlara ilişkin iş ve işlemlerini yürütmelerinde gerekli kaynağı ayırmaları ve bu kaynağı belirtilen amaçla kullanmaları için hükümler yer almıştır.
Bakanlığımızca yayımlanan 2013/8 ve 2013/16 sayılı "Geçici Hayvan Bakımevi Yapımı İle İlgili Ödenek Tahsisi Hakkında" Genelgeler kapsamında hayvan bakımevi yapımı için 63 ilde 118 yerel yönetime mali destek sağlanmıştır.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 19'uncu maddesi ve Bakanlığımızca yayımlanan 2017/3 sayılı "Sokak Hayvanlarının Kısırlaştırılması ile İlgili Ödenek Tahsisi" Genelgesi kapsamında sahipsiz hayvanları kısırlaştırarak mikroçip, kulak küpesi numarası ve fotoğrafı ile Bakanlığımız veri tabanına (HA YBİS) kaydeden yerel yönetimlere 2023 yılında 28.952.100 TL mali destek sağlanmıştır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
2024 yılında sahipsiz hayvanların kısırlaştırılmasının desteklenmesi maksadıyla 45 milyon TL ödenek ayrılmıştır.
Ülkemizde bulunan kedi-köpek maması üretim işletmeleri listesi Bakanlığımızın kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmakta olup 94 adet kedi-köpek maması işletmesi bulunmaktadır. Yıllık üretim kapasitesi 300 bin ton"dur.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun 34'üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Bakanlık bu Kanun kapsamına giren ürün ve canlı hayvanlar ile ilgili ithalat ve ülkeye giriş koşulları ile kontrol esaslarını belirler. Ülkeye girişi yapılacak ürün ve canlı hayvanlar bu Kanun hükümlerine uygun olmalıdır. Bakanlık, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye girişinde bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığı ile ilgili resmi kontrolleri yürütür. Bu Kanuna uygun olmayanların ülkeye girişine izin verilmez." hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda; pet hayvan yemlerinin ithalat planlaması Bakanlığımız görev alanına girmemekte olup yalnızca giriş koşullarının belirlenmesi ve resmi kontrolleri gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımızca kuduz hastalığı ile mücadele amacıyla her yıl hazırlanan "Hayvan Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Programı" çerçevesinde kedi ve köpekler için ülkesel aşılama programı uygulanmaktadır. Söz konusu program kapsamında her yıl Mart ve Nisan aylarında sahipli kedi ve köpekler il/ilçe müdürlüklerinde aşılanmaktadır. Ayrıca yıl boyu il/ilçe müdürlüklerine başvurulması halinde de aşılama yapılabilmektedir.
Ülkemizde aşı stoklarının temini konusunda sorun bulunmamakta olup tüm hayvan hastalıklarına karşı korumada kullanılan aşılar, sahadan gelen taleplere göre ilgili üretim yerlerinden temin edilmektedir. İhtiyaç duyulan kedi-köpek aşıları Bakanlığımızca denetlenen yurtdışındaki üretim yerlerinden talep edilen miktarda ithalat yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan