Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programına ilişkin

Türkiye'de yoksulluğun azaltılması amacıyla çeşitli kamu kuruluşları tarafından yürütülen programlar bulunmaktadır. Bu kapsamda, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesindeki Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen SOGEP (Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı) adlı program, yoksullukla mücadelede önemli hedeflere sahiptir. TÜRK-İŞ Araştırmasının 2023 Mayıs ayı sonucuna göre gıda harcaması ile giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarının ise (yoksulluk sınırı) 33.752,49 TI >ye ulaştığı açıklanmıştır. 2023 yılı 2. dönem asgari ücretin aylık net 11.402,32 TL olduğu ülkemizde yoksulluk oranının arttığı ve daha çok ailenin zor şartlarla mücadele etmek zorunda kaldığı gözlemlenmektedir.

Yoksullukla mücadele kapsamında yürütülen SOGEP projesi hakkında aşağıdaki soruları sormamız hâsıl olmuştur.

Bu bağlamda;

Soru 1- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı SOGEP programının başladığı yıldan bugüne kadar kaç başvuru almıştır? Başvurular hangi kriterlere göre değerlendirilmiştir?

Soru 2- SOGEP programının başladığı yıldan bugüne kadar program için ayrılan yıllık bütçe ne kadardır? Yıllara göre ayrılan bütçelerin projelerde değerlendirilme oranları ne kadardır?

Soru 3- SOGEP programının başladığı yıldan bugüne kadar başvuruların kaçı olumlu olarak sonuçlandırılmıştır? Olumlu olarak değerlendirilen projeler, yoksullukla mücadelede dezavantajlı gruplara yönelik hangi sorunlara çözüm üretmiş, ne tür ihtiyaçların giderilmesine katkı sağlamıştır?

Soru 4- SOGEP programı kapsamında olumlu olarak değerlendirilen projelere bugüne kadar ne kadar bütçe ayrılmıştır?

Soru 5- SOGEP programıyla desteklenen projelerinin başarıyla sonuçlanmasını değerlendirmek adına hangi etki analizleri yapılmıştır? Proje sahipleriyle gerçekleştirilen etki analizleri sonucunda, bütçenin yeterliliği ve destek programının etkinliğiyle ilgili hangi sonuçlara ulaşılmıştır? Bu analizlerde, projelerin hedeflerine ulaşmada "bütçe-etkililik" oranı ölçülmüş müdür?

Soru 6- SOGEP. proje. sonuçları ve etki analiz raporları, paydaşlar ve ilgili kamu o. kurumlarıyla nasıl paylaşılmaktadır?

Soru 7- SOGEP programının sürdürülebilirliği ve etki alanını genişletmek amacıyla kurum içinde ne tür stratejiler ve iyileştirme çalışmaları gerçekleştirilmektedir ya da planlanmaktadır?

Soru 8- SOGEP programıyla desteklenen projelerin sürdürülebilirlikleri nasıl değerlendirilmektedir? Projelerin uzun vadeli etkilerini ölçmek için hangi yöntemler kullanılmaktadır?

Soru 9- SOGEP programına katılan projelerin toplum üzerindeki etkileri ve başarı hikâyeleri nelerdir? Projelerin çarpan etkisini artırmak amacıyla bu başarı hikâyeleri kamuoyu ile nasıl paylaşılmaktadır?

Soru 10- SOGEP programı, sosyal girişimciliği desteklemek amacıyla da tasarlanmıştır. Bu kapsamda, programla desteklenen sosyal girişimlerin sayısı ve başarıları hakkında bilgi verebilir misiniz? Sosyal girişimciler, projelerinin sürdürülebilirliği adına melek yatırımcılarla buluşturulmakta mıdır? Eğer buluşturuluyor ise kaçı yatırım almıştır?

Soru 11- Projelerin kaçı girişimcilik sürecini tamamlayarak şirketleşmiştir?

Soru 12- SOGEP tarafından desteklenen ve başarılı sonuçlanan projelerin, ne kadarlık bir kısmı kadın girişimcilere aittir? Bu projelerde kadın girişimcilerin oranı nedir?

Soru 13- SOGEP programıyla hedeflenen toplumsal dönüşüm ve değişim hangi göstergelere dayanarak ölçülmektedir? Programın toplumsal etkisini değerlendirmek için kullanılan izleme ve değerlendirme mekanizmaları nelerdir?

Soru 14- 2023 yılı Şubat ayında gerçekleşen depremler dezavantajlı grupları daha da dezavantajı hale getirmiştir. Sosyal güvencesizlik bali yoksullukla doğrudan ilişkilidir. Deprem sonrası dönem için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ne tür programlar planlamaktadır? Bu planlamalarda sivil toplum, özel sektör ve akademi iş birliği kapsamında ne tür çalışmalar yapılmaktadır?

CEVAPLAR

Cevap 1-2-3-4- Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı (SOGEP) kapsamında 2019-2023 yılları arasında Bakanlığımıza iletilen proje tekliflerinden 679 adedi kabul edilmiştir. SOGEP çerçevesindeki proje teklifleri, ilgili Kalkınma Ajansları aracılığıyla Bakanlığımıza (Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü) iletilmekte ve yapılan değerlendirme süreci sonrası kesinleşmektedir. Proje değerlendirme işlemleri; programla ilgililik, projenin yöntemi, kurumsal kapasite ve sürdürülebilirlik kriterleri çerçevesinde yapılmaktadır.

SOGEP vasıtasıyla; ekonomik ve sosyal hayata katılmada karşılaştıkları sorunlar sebebiyle özel politika geliştirilmesi gereken yoksullar, işsizler, yaşlılar, engelliler, kadın ve çocuklar gibi kesimlere yönelik projeler desteklenmektedir. Tamamlanan projelerle; istihdamın artırılmasına yönelik eğitim, girişimciliğin özendirilmesi ve kolaylaştırılmasına dair projelere destek sağlanmaktadır. STEM. projeleri. ile gençlerimizin Ar-Ge. ve. yenilikçilik yeteneklerinin uygulamalı olarak geliştirilmesi ve dezavantajlı kesimlerin istihdam edilebilirliğinin artırılması yoluyla sosyal entegrasyon hızlandırılmaktadır. Ayrıca, kadınlara yönelik istihdamın arttırılması, mesleki eğitimlerin verilmesi ve kooperatifleşme çalışmaları yürütülmektedir. 2019-2022 yılları arasında SOGEP için ayrılan yıllık bütçe 166 milyon TL iken 2023 yılında bütçe büyüklüğü 300 milyon TL'ye yükseltilmiştir. Bu bütçenin tamamı proje desteklerine tahsis edilmektedir. Netice olarak, SOGEP kapsamında 2019-2023 yılları arasında Bakanlığımızca kabul edilen 679 proje için 2023 yılı fiyatlarıyla 2.35 milyar 'TL bütçe tahsis edilmiş ve tamamı kullanılmıştır.

Cevap 5-6-7-8-9- SOGEP kapsamında başarıyla tamamlanan projelerin etkilerini ölçmeye yönelik süreç devam etmekte ve ayrıca, programı ve etki alanını genişletmek için program usul ve esaslarında güncellemeler yapılmaktadır. Etki analizleri ve diğer raporlar, paydaşlara ve ilgili kamu kurumlarına hem Bakanlığımız tarafından hem de Kalkınma Ajansları aracılığıyla iletilmektedir. İlaveten; söz konusu projeler için Bakanlığımız ve Kalkınma Ajansları tarafından izleme ziyaretleri gerçekleştirilmektedir. Tamamlanan projeler için üç yıl boyunca düzenli aralıklarla, Kalkınma Ajansları aracılığıyla izleme ziyaretleri düzenlenmektedir. Öte yandan, başarılı proje örnekleri için kitapçık hazırlanması da planlarımız dâhilindedir.

Cevap 10-11-12-13- SOGEP çerçevesinde yürütülen iki proje ile sosyal girişimcilik merkezleri oluşturulmuştur. Proje yararlanıcılarının kamu kurumu olduğu bahse konu sosyal girişimcilik merkezlerinde girişimciler için destekler sağlanmaktadır. Öte yandan, desteklenen projelerden 59'i kadın kooperatiflerine yöneliktir. Projelerden 12'sinin yararlanıcısı doğrudan kadın kooperatifleri olup, kalan projelerde ise mevcut kadın kooperatifleri desteklenmekte veya proje ile kadın kooperatifleri kurulmaktadır.

Cevap 14- SOGEP vasıtasıyla 2023 yılı için deprem bölgesini içeren illerimizde toplam 15 projeye 43 milyon TL tutarında destek sağlanmıştır. Bunun yanı sıra Bakanlığımız, olağanüstü hâl afet bölgesi ilan edilen illerde ortaya çıkan ihtiyaçların hızla tespit edilmesi, sosyoekonomik toparlanmanın sağlanması ve kalkınmanın sürdürülebilirliğinin temin edilmesi amacıyla 28 Mart 2023 tarihinde "Bölgesel Kalkınma Odaklı Toparlanma Acil Eylem Programını" (BOTAP) ilan etmiştir.

Bu Program, depremden etkilenen, afet bölgesi ilan edilen illerde beş Kalkınma Ajansı aracılığı ile hayata geçirilmektedir. Program çerçevesinde ilk etapta 1 milyar TI"'lik kaynak, afet bölgesinin ihyası için mobilize edilmiştir. Program vasıtasıyla; deprem bölgesinde altyapının ve yaşam kalitesinin hızla iyileştirilmesi, ekonomik toparlanma ve büyümeye yönelik tedbirlerin alınması, sosyal ve kültürel canlanmanın sağlanması ile bölgenin afetlere dayanıklılığının artırılması kapsamındaki projeler desteklenmektedir. Programın ilanını takip eden yaklaşık üç aylık süre zarfında Temmuz ayı itibarıyla toplam bütçesi 907,6 milyon TL olan 47 proje Bakanlığımız tarafından onaylanmış ve projelerin saha uygulamaları başlamıştır.

Mehmet Fatih KACIRBakan