Elektronik sigara ticaretine yönelik denetimlere ilişkin

İlgi ( : 13.07.2023 tarihli ve 43452547-120.07.04-1247429 sayılı yazınız.

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Ankara Milletvekili Sayın Murat EMİR tarafından verilen 7/1491 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.

Prof. Dr. Ömer BOLAT

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa)

Telefon No: (0312) 449 13 37 Faks No: (0312) 449 1341

İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr

TİCARET BAKANLIĞI

Ankara Milletvekili Sayın Murat EMİR'e Ait 7/1491 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:

Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:

13) 25.02.2020 tarihli ve 31050 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2149 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan "Elektronik Sigara ve Benzeri Cihazlar ile Bazı Tütün Mamulleri ve Tütün Mamulünü Taklit Eder Tarzda Kullanılan Mamullerin İthaline İlişkin Karar" uyarınca, ithali yasaklanan söz konusu eşyanın, yolcu beraberinde girişine ve transitine ilişkin düzenleme yapmaya Bakanlığımız yetkili kılınmıştır.

Bu yetkiye istinaden, Bakanlığımızca 2020/7 sayılı Genelge ile bahsi geçen eşya için 2009/15481 sayılı 4458 Sayılı Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar uyarınca yolcu eşyasına tanınan muafiyetler kapsamında herhangi bir muafiyet uygulanması mümkün bulunmamaktadır. Bununla birlikte, yurtdışından ülkemize turistik vs. amaçlarla gelecek kişilerin bu ürünleri kullanmakta olacakları hususu göz önünde bulundurularak, 18 yaşını doldurmuş yolcuların beraberlerinde bulunan ve Karar kapsamında olan,

• Yolcuların halihazırda kullanmakta olduğu bir adet elektronik cihaza,

• Sigara, sarmalık kıyılmış tütün mamulü, pipoluk tütün mamulü, nargilelik tütün mamulü, puro ve sigarillo haricindeki tütün mamulleri ile ısıtılarak ya da yakılarak tüketilenler ve nikotin içersin ya da içermesin tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan elektronik sigara ve elektronik nargile dahil her türlü mamulün; 200 adete kadar ısıtılan tütün mamulü veya toplamda 30 ml*yi aşmamak üzere kartuş ya da solüsyon veya 10 adete kadar tek kullanımlık elektronik sigara ile sınırlı olmak üzere girişine izin verilmiştir. Ayrıca, kara ve denizyolu ile ülkemize giriş yapacak transit yolcular için de yukarıda yer verildiği şekilde işlem yapılmaktadır.

Elektronik sigara vb. ürünlere dair işlemler belirtilen çerçevede yürütülmekte, bu istisnai uygulama dışında söz konusu ürünlerin ithali yasaklanmış olduğundan bu ürünlerin ülkeye girişine izin verilmemektedir. İlaveten, söz konusu eşyanın posta ve hızlı kargo yoluyla da ülkemize girişi mümkün bulunmamaktadır.

Öte yandan, Bakanlığımız kayıtlarının incelenmesinde; elektronik sigara ve ürünleri konulu 2022 ve 2023 yılında toplam 12 inceleme/soruşturma yürütülmüş, tamamlanan inceleme/soruşturmalara ilişkin düzenlenen raporlar, ilgisine göre gereği yapılmak üzere Cumhuriyet Başsavcılıkları ya da ilgili birimlere sevk edilmiştir. İlaveten, tütün ve alkol ürünleri satışı yaptığı anlaşılan muhtelif internet şirketleri nezdinde denetim ve inceleme çalışmaları halihazırda devam etmektedir.

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nin "Reklama ilişkin özel düzenlemesi bulunan mal veya hizmetler" başlıklı 26'ncı maddesinde; "İlaçlar, beşeri tıbbi ürünler, tıbbi cihazlar, sağlık hizmetleri, gıdalar, takviye edici gıdalar, kozmetik ve temizlik ürünleri, biyosidal ürünler, tütün mamulleri ve alkollü içkilerin reklamları, ilgili mevzuatında yer alan reklam ve tanıtımla ilgili diğer hükümlere de uygun olmalıdır." hükmüne yer verilmiştir. Buradan hareketle, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"te düzenlenen; tütün ürünlerinin her ne suretle olursa olsun reklam ve tanıtımının yapılamayacağı amir hükmü uyarınca Reklam Kurulu tarafından gerek şikâyet başvuruları doğrultusunda gerekse re" sen yapılan araştırma ve tespitler neticesinde elektronik sigara ürünlerine yönelik gerçekleştirilen reklam ve tanıtımlar incelenerek idari müeyyideler uygulanmaktadır.

Bu kapsamda, 2023 yılı içerisinde bir sosyal medya mecrası üzerinden gerçekleştirilen ve kamu sağlığını bozucu nitelik teşkil eden bir adet reklam tespit edilerek reklam veren firmaya 155.712 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezası tesis edilmiştir. Bununla beraber, zaman zaman elektronik sigara ürünlerinin satış ve tanıtımını gerçekleştirmek üzere kurulmuş muhtelif internet siteleri Bakanlığımızca tespit edilmekte; ancak yapılan araştırmalarda anılan sitelerin alan adının yurt dışından satın alınması, domain sahibi bilgisinin gizlenmesi ve sitelerde sipariş hattı bilgisine yer verilmemesi sebepleriyle satış ve tanıtımların muhatabı olan gerçek ya da tüzel kişilerin belirlenmesi mümkün olamamaktadır.

Diğer taraftan, 2022 yılı içerisinde hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı e-ticaret platformları ile yapılan toplantılarda; elektronik sigara ürünlerinin ithalatı ile her türlü satış ve tanıtımının mevzuat gereği yasak olduğu dile getirilmiş, anılan platformlardan mezkur duruma ilişkin gerekli düzenlemelerin ve kısıtlamaların . yapılması istenmiştir. Bu itibarla, e-pazar yerlerinin yazılım altyapısında gerekli teknik düzenlemeler yapılarak elektronik sigara ürünleri ile sair tütün ürünlerinin satışa sunulması hem kategori-sektör olarak hem de ilan başlığı, ürün bilgisi, ürün görseli gibi unsurlar yönünden ön süzgeçten geçirilip filtre uygulanarak engellenmektedir. Dolayısıyla, ülkemizde faaliyette bulunan e-pazar yerlerinde anılan ürünlerin satış ve tanıtımına yönelik faaliyetlere teknik altyapı müsaade etmemektedir.

4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun

• kapsamında elektronik sigaranın telefon, televizyon ve internet gibi elektronik ortamlarla satılması ve satış amacıyla kargo yoluyla taşınması yasaklanmıştır. Ayrıca, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun kapsamında tütün mamullerinin satışını elektronik ticaret yoluyla yapmak üzere satış sistemi kuran veya faaliyette bulunanlara Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yirmi bin Türk Lirasından yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanabilmekte ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda öngörülen usullere göre ilgili siteye erişimin engellenmesine karar verilebilmektedir.

Öte yandan, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda I Temmuz 2022 tarihinde yapılan değişiklikle, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların pazar yerlerinde karşılaşılabilecek hukuka aykırı içeriklere ilişkin daha aktif rol üstlenmesi sağlanmıştır. Bu kapsamda, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının hukuka aykırı içerikten haberdar olması halinde, bu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırarak hukuka aykırı hususu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Söz konusu hüküm 1 Ocak 2023 tarihinde yürürlüğe girmiş olup ilgili hükme aykırı hareket eden elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılara her bir aykırılık için Bakanlığımızca 10.000 TL'den 100.000 TI.*ye kadar idari para cezası uygulanmasına karar verilebilmektedir.

İlaveten, Bakanlığımıza bağlı Gümrük Muhafaza ekiplerimizce elektronik sigara ürünlerinin kaçakçılık faaliyetine yönelik önleme, izleme ve araştırma faaliyetleri yapılmakta, gerekli tedbirler alınarak çalışmalar titizlikle yürütülmektedir. Bakanlık olarak ülke ekonomisine ve halk sağlığına önemli ölçüde zarar veren elektronik sigara dâhil her türlü kaçakçılık ile mücadele; ülkeye girişte ve ülkeden çıkışta gümrük kapılarında gerçekleştirilen kontroller, şehir içlerinde ise operasyonlar ile etkin şekilde sağlanmaktadır. Bu kapsamda, Gümrük Muhafaza ekiplerince; 2022 yılında 74.480.283.-T1. değerinde toplam 3.580.673 adet, 2023 yılında (Ocak-Ağustos) ise 233.415.839.-TI. değerinde toplam 5.317.732 adet elektronik sigara aksamı, elektronik sigara cihazı, elektronik sigara likiti, elektronik sigara kartuşu (likit) ve elektronik sigara kartuşu (tütün) yakalanmıştır.