Elektronik sigara kaçakçılığı ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 49 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve Türkiye Büyük Millet
Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim. 12.11.2025
Gençler arasında hızla yayılan elektronik sigaralar, sadece sağlık açısından değil, kaçakçılık, yasa dışı ticaret ve denetimsizlik boyutlarıyla da büyük bir sorun haline gelmiştir. Yapılan incelemelerde bu ürünlerde nikotin, polisiklik aromatik karbonlar, uçucu metaller ve esrarın ham maddesi olan tetrahidrokanabinol (THC) bulunduğu, bu maddelerin gençlerde bağımlılık yaptığı ve beyin gelişimini olumsuz etkilediği bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'de elektronik sigaraların satışı yasal olmamasına rağmen, internet siteleri, sosyal medya platformları ve kaçak yollarla kolayca temin edilebilmektedir. Bu durum, Ticaret Bakanlığı'nın gümrük denetiminde büyük bir zafiyet olduğunu göstermektedir. Gümrüklerden tonlarca kaçak elektronik sigara ve likit ülkeye nasıl girmektedir? Kimler bu ticaretten nemalanmaktadır?
Genç neslin sağlığı ve geleceği, iktidarın denetimsizliği nedeniyle küresel tütün ve kimya lobilerinin insafına terk edilmiştir. Bu tablo, Ticaret Bakanlığı'nın doğrudan hesap vermesi gereken bir skandaldır.
Bu bağlamda;
I- Türkiye'ye elektronik sigaraların hangi yollarla sokulduğu tespit edilmiş midir? Kaçak girişleri engellemek için hangi tedbirler alınmaktadır?
SORULAR
Gümrüklerde yapılan kontrollerde son 5 yılda ne kadar elektronik sigara ve likit ele geçirilmiştir? Bunların piyasa değeri nedir?
Elektronik sigaraların yasak olmasına rağmen internet ve sosyal medya üzerinden açıkça satılmasına neden göz yumulmaktadır? Bakanlığınız bu ticareti yapanlara karşı ne tür yaptırımlar uygulamaktadır?
Türkiye'ye giren elektronik sigaraların arkasında hangi kaçakçı şebekeler veya şirketler bulunmaktadır? Bu konuda kamuoyuna neden şeffaf bilgi verilmemektedir?
Elektronik sigara ve likitlerin gençler arasında yaygınlaşması, gümrüklerdeki denetim zaafının doğrudan sonucu değil midir?
Ticaret Bakanlığının, gençleri zehirleyen bu kaçak ürünlere karşı ciddi bir mücadele vermekte midir?
Bakanlığınız, elektronik sigara kaçakçılığına karşı etkili, caydırıcı ve şeffaf bir plan açıklayacak mıdır, yoksa gençlerimizin geleceği yasa dışı ticaret şebekelerinin eline bırakılmaya devam mı edecektir?
Türkiye'de, kaçak ya da yasal yollarla oluşan elektronik sigara pazarının büyüklüğü dolar/tl olarak ne kadardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 27.11.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E. 1746655 sayılı yazınız
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Konya Milletvekili Sayın Ali YÜKSEL tarafından verilen 7136709 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan
HİR
TİCARET BAKANLIĞI
Konya Milletvekili Sayın Ali YÜKSEL" e Ait 7/36709 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 8) 25/02/2020 tarihli ve 31050 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2149 sayılı Elektronik Sigara ve Benzeri Cihazlar ile Bazı Tütün Mamulleri ve Tütün Mamulünü Taklit Eder Tarzda Kullanılan Mamullerin İthaline İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında elektronik sigara cihazları ile ısıtılan tütün mamullerinin ülkemize ithali yasaklanmıştır. Ayrıca Bakanlığımızca söz konusu eşyanın yolcu beraberinde girişine 2020/7 sayılı Genelge ile kısıtlama getirilmiş olup, 19.09.2024 tarihli ve 2024/18 sayılı Genelge ile 2020/7 sayılı Genelgede değişiklik yapılarak yolcu beraberi muafiyet limiti 3 adete düşürülmüştür.
İlaveten, elektronik sigara cihazı ve aksamlarının transit işlemlerinin karayolu ile kara gümrük kapılarına veya iç gümrüklere yapılamayacağı düzenlenmiş, ayrıca bu eşyanın gümrük antrepolarına alınması yasaklanmıştır.
Tütün ve tütün mamulleri ile elektronik sigara kaçakçılığı da dahil olmak üzere tüm kaçakçılık fiilleriyle etkin bir şekilde mücadele edilebilmesi amacıyla Bakanlığımızca tüm gümrüklü yer ve sahalarda, uzman ve eğitimli personel, modem teknik ve teknolojik altyapı, dedektör köpekler ve mücadelede kullanılan diğer yardımcı ekipman başta olmak üzere gelişmiş bir mücadele altyapısı oluşturulmuş olup, söz konusu sistemin güncel ihtiyaçlar doğrultusunda sürekli olarak geliştirilmesine ilişkin çalışmalar yürütülmekte, risk analizi, profilleme ve hedefleme kabiliyetleri artırılmakta, yasadışı uyuşturucu ticaretinin önlenmesi ve tespitine yönelik kontrol ve operasyonlar aralıksız sürdürülmektedir.
Ülkemizde yasal satışa konu edilmeyen bahse konu eşya türündeki pazar büyüklüğünün net ortaya konulması mümkün olmamakla birlikte, Bakanlığımız Gümrükler Muhafaza birimlerince son 5 yıllık dönemde gerçekleştirilen yakalamalarda, 4.589 farklı olayda, 28.683.985 adet elektronik sigara cihazı ile aksam ve parçaları ve 1.070.586 gram/ml elektronik sigara likidi olmak üzere, gümrüklenmiş değeri 1.762.796.896 TL olan kaçak elektronik sigara ve aksamı ele geçirilmiştir. Gümrükler Muhafaza birimlerince, 2025 yılının ilk 11 aylık döneminde 341.837 adet ve 350 milyon 405 bin TL değerinde elektronik sigara cihazı, 9.759.692 adet ve 203 milyon 709 bin TL değerinde elektronik sigara aksamı yakalaması gerçekleştirilmiştir.
Bakanlığımızca son dönemde gerçekleştirilen çalışmalar neticesinde rekor seviyelere ulaşan yakalama istatistikleri, yoğun ticaret hacmi içerisinde riskli hedeflere odaklanan ve nokta atışı tespit yapabilen modem sistemler ile uzman personelin başarısının göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Elektronik sigara ve aksamları; boyutları itibarıyla gizlenmesi kolay, tespit edilmesi ise zor eşya grupları arasında yer almaktadır. Mezkur ürünler; yolcuların vücutlarında, valizlerin gizli bölmelerinde, ticari araçların doğal boşluklarında ve/veya yasal yüklerin içerisine gizlenerek ülkeye sokulmaya çalışılmaktadır. Gelişmiş araç ve konteyner ve tarama sistemleri ve gümrük veri tabanları kullanılmak suretiyle yapılan kontrollerde azami hassasiyet gösterilmektedir. Elektronik sigarada son dönemde yaşanan bölgesel ve küresel kaçakçılık artış trendindeki temel dinamiklerinden birinin küresel ölçekte değişen tüketim alışkanlıkları olduğu değerlendirilmelidir. Dolayısıyla gümrük kapılarımızda söz konusu kaçakçılık türüne yönelik alınan tedbirlerde konunun arz ve talep yönleri bir arada dikkate alınmakta ve uygun çözümler geliştirilmektedir.
Elektronik sigara kaçakçılığıyla mücadele faaliyetleri, söz konusu ürünlerin kişi ve toplum sağlığını tehdit etmesi ve vergi kaybına yol açması bakımından ülkemiz açısından önem teşkil etmekte olup, Bakanlığımız tarafından hassasiyetle takip edilen konular arasında yer almaktadır. Bakanlığımızca bu konuda münferiden yürütülen çalışmalara ilaveten, Sağlık
Bakanlığı koordinasyonunda çalışmalarını sürdüren Bağımlılıkla Mücadele Yüksek Kurulu ve ilgili alt kurullar bünyesinde mücadeleci tüm kurum ve kuruluşların iş birliği ile ortak faaliyetler yürütülmekte, Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planında yer alan eylemler kapsamında Bakanlığımız görev alanı itibarıyla katkılar gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımızca sürdürülen kaçakçılıkla mücadele çalışmaları, veri ve risk analizi odaklı şekilde, entegre eylem planları çerçevesinde yürütülmektedir. Tüm gümrük kapılarında araç ve konteyner tarama sistemleri, bagaj tarama sistemleri ile diğer yardımcı teknik ekipmanlar etkin şekilde kullanılmakta; gemi arama ekipleri, deniz devriye ekipleri, konteyner kontrol ekipleri ile mücadele süreci pekiştirilmekte, bölgesel ve küresel trend ve gelişmeler takip edilmekte, elektronik sigara kaçakçılığıyla mücadele konusunda kaçakçılık profilleri anlık olarak güncellenmektedir.
Tütün ve tütün mamulleri ile bu ürünleri taklit eder tarzda kullanılan ürünlerin kaçakçılığıyla mücadele etkinliğini artırmak amacıyla, görevli kurumlarımız arasındaki iş birliğini güçlendirmek, ortak operasyonel faaliyetler ve denetimler yürütmek üzere 2021 yılında "Tütün ve Tütün Mamulleri Kaçakçılığı ile Mücadele Özel Ekibi" kurulmuştur. Ekip, kurulduğu tarihten bu yana operasyonel faaliyetlerine aralıksız devam ederek çok sayıda kaçak tütün ve tütün mamulü ele geçirmiş, kişi ve toplum sağlığının korunması ile kamu zararının önüne geçilmesi konusunda önemli çalışmalar gerçekleştirmiştir.
Bakanlığımız tarafından yapılan operasyonlarda ülkemize ithalatı 2149 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı çerçevesinde yasaklanan elektronik sigara ve türevleri tespiti halinde 5607 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılmaktadır. Öte yandan, tütün, tütün mamulleri ve elektronik sigara ürünlerine ulaşılabilirliğin azaltılması ve tüketicinin korunması boyutunda da Bakanlığımız aktif olarak rol almaktadır. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun ve 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanuna göre, bu ürünlerin elektronik ortamda satışı ve kargo ile taşınması yasaktır ve ihlallerde Bakanlığımızca 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 77/12 maddesi kapsamında para cezası uygulanmaktadır.
Ayrıca, elektronik sigaraların kullanım alanları, reklam ve tanıtım kısıtlamaları 4207 sayılı Kanun kapsamında tütün ürünleriyle eşdeğer tutulmakta, yasadışı internet satışları ve dijital pazarlama faaliyetleri ise 6502 sayılı Kanun (reklam cezaları) ve 5651 sayılı Kanun (erişim engelleme) çerçevesinde cezalandırılmaktadır. Bu çerçevede, söz konusu ürünlerin internet üzerinden yasa dışı satışının önlenmesi amacıyla, yapılan açık kaynak araştırmaları neticesinde internetten tütün ürünleri satışı yaptığı tespit edilen 160 internet adresi bahse konu cezaların uygulanmasını teminen ilgili birimlere bildirilmiştir. Ayrıca, Bakanlığımız birimlerince gerçekleştirilen yakalamalar neticesinde konu adli makamlara iletilmektedir.
Öte yandan, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca hukuka aykırı içerikten haberdar olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların bu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırarak hukuka aykırı hususu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır. İlgili hükme aykırı davranan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıya, her bir aykırılık için 2025 yılı itibarıyla 22.807 Türk lirasından 228.071 Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanabilecektir.
Son olarak, tüketicilerin sağlık ve güvenliğinin korunması amacıyla Bakanlığımız bünyesinde faaliyet gösteren Reklam Kurulu tarafından elektronik sigara ve benzeri tütün mamullerinin dijital mecralardaki yasa dışı tanıtım ve satış faaliyetlerine yönelik 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilen incelemeler neticesinde, mevzuata aykırı olduğu tespit edilen 9 internet sitesi hakkında "durdurma ve erişim engeli uygulanması", 17 internet sitesi hakkında ise "erişim engeli uygulanması" kararı verilerek gerekli idari yaptırımlar tesis edilmiştir. Söz konusu kaçak ürünlerle mücadele; gümrük, halk sağlığı ve internet ortamındaki yayınların düzenlenmesi gibi farklı boyutları da içerdiğinden, Kurulumuz kendi görev ve yetki sahasına giren reklam ve haksız ticari uygulama denetimlerini kararlılıkla sürdürmekle birlikte, sürecin bütüncül bir şekilde yönetilmesi adına konunun muhatabı olan diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla da eşgüdüm ve iş birliği içerisinde hareket etmektedir.