Son 22 yılda 18 yaş altı kız çocuklarının yaptığı evliliklere ve doğumlara ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş Kaynak göster
Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 3 Temmuz 2023 tarihinde 7/1532 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 129 gün sonra, 9 Kasım 2023).
Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Son 22 yılda 18 yaş altı kız çocuklarının yaptığı evliliklere ve doğumlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1532, 3 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1532-son-22-yilda-18-yas-alti-kiz-cocuklarinin-yaptigi-evliliklere-ve-dogumlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7fe61c73-26d8-4d27-a3f9-01891f709cc0
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 129 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 117 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96 ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Mdraf DANIŞ BEŞTAŞ Yeşil Sol Parti Grup Başkanvekili Erzurum Milletvekili
Son yıllarda yapılan pek çok araştırma ve tespitler kız çocuklarının okula gitme oranlarının düştüğüne dair veriler içermektedir. Pandemi ile birlikte bu oranların arttığı bilinmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Öte yandan "... yıllardan beri ebelerimiz 14, 15, 16 yaşında evlenmiş, mutlu yuva kurmuşlardır. 14 yaşında biri cinsel olgunluğa eriştiğine göre rızası geçerlidir..." biçiminde kamuoyuna yapılan açıklamalar kız çocuklarını risk altında bırakmaktadır. İstanbul Sözleşmesi'nden çekilme kararı, çocuk istismarcılarına af düşüncesi gibi belirgin karar ve yaklaşımlar kaygı ile izlenmektedir.
Yapılan çeşitli araştırmalar ve elde edilen veriler, Türkiye'de doğum yapan 19 yaş altı genç kadın ve kız çocuğu sayısının 2002'den bu yana 2 milyonu aştığı yönündedir. 19 yaş altı 2 milyon 88 bin 925; 17 yaşın altında 577 bin 49 çocuğun ve 15 yaşından küçük 21 bin çocuğun doğum yaptığına dair veriler kamuoyuna yansımıştır.
Yine, 2012-2021 yılları arasında mahkemeler tarafından reşit olmadığı halde 129 bin 547 çocuk için "Evlenebilir" kararı verildiği de yansıyan veriler arasındadır.
Ayrıca hatırlanacağı üzere, bundan beş yıl önce İstanbul ve Antalya illerinde çok sayıda kız çocuğunun hastanelerde doğum yaptığı ancak bu bilgilerin gizlendiği ortaya çıkmıştı. Yani dönemsel olarak kamuoyuna yansıyan hadise ve veriler vahim bir duruma işaret etmektedir. Tüm bu yaşananlar karşısında ise bir açıklama yapılmamış olması, kız çocuklarının güvende olmadığı kaygısını artırmaktadır.
SORULAR
Bakanlığınız 18 yaş altında doğum yapan çocuklara dair bir çalışma yürütmekte midir?
Kamuoyuna yansıyan rakamlar doğru mudur? Son 22 yılda 18 yaş altında kaç çocuk doğum yapmıştır? Yaş aralıklarına göre dağılım nedir?
Son 22 yılda mahkemelerce kaç çocuk hakkında 'evlenebilir" kararı verilmiştir? Yaş aralıklarına göre dağılım ne şekildedir?
Daha evvel kamuoyuna yansımış olan İstanbul Kanuni Hastanesinde çok sayıda kız çocuğunun doğum yaptığına ilişkin olay ile ilgili bakanlık hangi çalışmaları gerçekleştirmişti? Kamuoyunu bu konuda bilgilendirecek misiniz?
Son beş yıl içinde hastanelerde doğum yaptığı tespit edilen çocuk sayısı nedir? Doğum yapan çocuklar ile dünyaya getirdikleri çocukların akıbeti ne olmuştur?
Doğum yaptığı tespit edilen kız çocuklarının eğitim durumlarına dair bir araştırma yapılmış mıdır? Elde edilen veriler nelerdir?
Halihazırda kız çocuklarının okullaşma oranına ilişkin veriler ne şekildedir? Kaç kız çocuğu eğitim-öğretim sistemi dışındadır?
Anayasa Mahkemesi'nin Temmuz 2016'da vermiş olduğu TCK- 103. maddesindeki "15 yaşını tamamlamamış her çocuğa karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranışın cinsel istismar sayılacağına" ilişkin hükmü iptal etmesi, bu tür suçları artırmış mıdır? 2016 yılından itibaren istismar verileri yüzde kaç oranında artımıştır?
"... yıllardan beri ebelerimiz 14, 15, 16 yaşında evlenmiş, mutlu yuva kurmuşlardır. 14 yaşında biri cinsel olgunluğa eriştiğine göre rızası geçerlidir..." sözlerine dair bir açıklama yapmamanız yahut bir çalışma yürütmemeniz çocuk yaşta evlilikleri onayladığınız anlamına mı geliyor?
Bakanlık olarak çocukların maruz kaldığı cinsel istismarın önlenmesi ve erken yaştaki gebeliklere dair önlemler geliştirilmesi ne zaman gündeminizde olacaktır?
Türkiye'nin tarafı olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 19 uncu maddesi "Taraf Devletler, çocuğun ana-babasının ya da onlardan yalnızca birinin, yasal vasi veya vasilerinin ya da bakımını üstlenen herhangi bir kişinin yanında iken bedensel veya zihinsel saldırı, şiddet veya suistimale, ihmal ya da ihmalkâr muameleye, ırza geçme dahil her türlü istismar ve kötü muameleye karşı korunması için; yasal, idari, toplumsal, eğitsel bütün önlemleri alırlar." hükmümü amir olup neden sorumluluğunuzu yerine getirmiyorsunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Erzurum Milletvekili Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/1532 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7/1532 Cevap Metni (2 Sayfa) Telefon No:(312) 705 58 09
Erzurum Milletvekili Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ'a Ait 7/1532 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
4721 sayılı Medeni Kanun'un 124 üncü maddesinde evlilik yaşı ile ilgili husus; "Erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Ancak, hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir." şeklinde düzenlenmiştir. Evlilik yasal bir süreç olup, ilgili Kanun'da da belirtildiği üzere 15 yaşını doldurmamışla gerçekleşen birliktelikler suçtur, ceza yasasında da cezai müeyyideleri hükme bağlanmıştır.
Ülkemizde evliliklere ilişkin istatistiki bilgiler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından belirli dönemlerde yayımlanmaktadır.
Doğum yapan genç kadın ve kız çocuğu sayılarına ilişkin olarak ise; sağlık istatistikleri Sağlık Bakanlığı tarafından toplanmakta ve TÜİK tarafından yayımlanmaktadır.
Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir.
Bakanlığımıza bildirilen istismar mağduru çocuklarla ilgili ihbarlarda ivedilikle harekete geçilerek çocuklar ve aileleri hakkında gerekli sosyal inceleme yapılmakta ve uygulan sosyal hizmet modellerinden yararlandırılmaktadır. Çocukları istismar eden kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmakta ve Bakanlığımızca davalara müdahil olunmaktadır.
Mağduriyeti sebebiyle bakım tedbiri kararı verilen çocuklardan psikososyal desteğe ihtüyaç duyduğu değerlendirilen çocuklara yönelik psikososyal destek hizmeti veren ihtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Siteleri oluşturulmuştur.
Soru önergesine konu olan hastanede doğum yaptığı bildirilen 18 yaş altı tüm çocukların sosyal incelemeleri gerçekleştirilmiş olup, çocuklar hakkında 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında mahkemeden gerekli tedbirler alınmış ve Bakanlığımız hizmet modelleri kapsamında çocukların izleme ve takipleri tamamlanmıştır.
Öte yandan Türkiye'de erken yaşta evliliklerin önlenmesine yönelik kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları dâhil olmak üzere ilgili tüm tarafların katılımı ile kapsamlı çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda; e 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile çocukların cinsel istismarı fiilleri bağımsız suçlar olarak tanımlanmış, 2014 yılında bu suçlara ilişkin cezalarda artırıma gidilmiştir. e Temel kanunlarda yapılan bu düzenlemelerin yanı sıra, 30 Mart 2012'de TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek 11 Nisan 2012'de Resmi Gazete'de yayımlanan 6287 sayılı Kanun ile zorunlu eğitim süresinin 12 yıla çıkarılmasının, kız çocuklarının okulda kalma süresini uzatması dolayısıyla erken yaşta evliliklerin önlenmesi konusunda olumlu bir etki sağladığı değerlendirilmektedir.
"e 2017 son çeyreği ve 2018 yılı içerisinde erken yaşta ve zorla evlilik oranlarının yüksek olduğu illere yönelik çalışmalar yürütülmüştür. 2017-2019 yılları arasında Bakanlığımız rehberliğinde 19 İl Müdürlüğümüz koordinasyonunda; İl Milli Eğitim Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, Kolluk Birimleri ve İl Müftülüğü ile iş birliği içerisinde bütüncül politikalar oluşturularak il eylem planları hazırlanmıştır. 2022 yılında ise Van ve Mardin illerinde gerçekleştirilen çalıştaylar sonucunda Afyonkarahisar, Edirne, Ardahan ve Siirt illerinde Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planı hazırlanmıştır. 2023 yılında Kahramanmaraş merkezli depremden etkilenen illerden Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planı olmayan Osmaniye ve Elazığ'da da İl Eylem Planları hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur. Adana, Adıyaman ve Malatya ilinde ise çalışmalar devam etmektedir. Bakanlığımız tarafından 81 İl Müdürlüğümüzde görevli toplam 300 meslek elemanına "Kadının Güçlenmesi", "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele", "Erken Yaşta Zorla Evliliklerle Mücadele", "Mağdurlarla Görüşme Teknikleri" gibi konularda eğitici eğitimi verilmiştir. Bilhassa erken yaşta ve zorla evlilik oranlarının yüksek olduğu illerde il eylem planları hazırlama, izleme ve iş birliği çalışmaları yürütülmüştür. e Bakanlığımız Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olan "Şartlı Nakit Transferi" uygulaması da kız çocuklarının eğitimlerine devam etmesine yönelik pozitif ayrımcılık unsurları içermektedir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan