Çocuk yaştaki evliliklere ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 120 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından
Anayasanın 98. ve İçtüzüğün 96. ve 99, maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 29.02.2024
Gülüstan Kılıç Koçyiğit Kars Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'ne göre, 18 yaşından küçük herkes çocuktur. "Çocuk evliliği", bu sözleşme ve diğer uluslararası sözleşmeler tarafından kesin bir şekilde yasaklanmıştır. Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikler, çocukların haklarını ihlal etmektedir ve çocukları bir dizi zarara maruz bırakmaktadır. Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikler, özellikle kız çocuklarını olumsuz etkilemekte olup, eğitim, sağlık ve genel iyi olma hallerini tehlikeye atmaktadır.
Türkiye, çocuk yaşta evliliklerin yaygın görüldüğü yetişkin ve devlet sorumluluğunun ihmal edildiği ülkelerden biridir. Türkiye İstatistik Kurumu'nun verilerine göre, 2023 yılında 10 bin 471 kız çocuğu zorla evlendirilmiştir. Bu çocukların evlendirildikleri erkeklerin önceki medeni durumlarına bakıldığında, 168'inin boşandığı, 4'ünün ise evlendikleri kadının yaşamını yitirdiği ve dolayısıyla 172'sinin ikinci evliliklerinin olduğu görülmektedir. Ayrıca, yaklaşık 600 kız çocuğu 30 ile 45 yaşlarındaki erkeklerle evlendirilmiştir.
Zorla evlendirilen çocuklar, evliliklerinin ardından genellikle istismar, şiddet ve eğitim eksikliği gibi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu çocuklar, cinsiyetçi kalıpları pekiştirme ve çocukların daha fazla risk altına girmesine neden olan yaş ve güç dengesizliği gibi faktörlerle mücadele etmek zorundadır.
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikler toplumsal cinsiyet kalıplarını pekiştirir ve kız çocuklarını daha fazla risk altına sokar. Bu kalıpları kırmak ve çocuk haklarını korumak için toplumlar, hükümetler ve sivil toplum kuruluşları arasında işbirliği ve bilinçlendirme loo 17 çalışmaları yapılmalıdır. Eğitim ve farkındalık artırma çabaları, çocuk yaşta evliliklerin azaltılmasında önemli bir rol oynayabilir.
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikle mücadelede etkili olmak için hak temelli politikaların benimsenmesi ve uygulanması gerekmektedir. Bu politikalar, çocukların eğitimine erişimlerini artırmalı, sağlık hizmetlerine erişimlerini güvence altına almalı ve cinsiyet eşitliğini teşvik etmelidir. Ayrıca, çocuk hakları ihlallerini önlemek ve cezalandırmak için yasal çerçeveler güçlendirilmelidir.
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikler, küresel olarak ciddi bir insan hakları ihlali, çocuk hakları ihlali ve toplumsal sorundur. Toplumlar, hükümetler ve uluslararası toplum, çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikleri sona erdirmek ve çocukların haklarını korumak için kararlılıkla hareket etmelidir. Bu, eşitlikçi ve adil bir dünya için önemli bir adımdır ve tüm paydaşların birlikte çalışması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikler gündeminizde midir?
Son yedi yılda çocuk yaşta, zorla ve erken evlendirilen kaç çocuk bulunmaktadır? Bunların kaçı kız çocuğudur?
Son yedi yılda kaç çocuk doğum yapmıştır?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikleri engellemek için ne tür çalışmalar yürütmektesiniz?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikleri meşru gören toplumsal zihniyeti değiştirecek çalışmalarınız var mıdır?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikleri meşrulaştıran/teşvik eden fetvalar veren din görevlilerine dair bir çalışmanız var mıdır?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilik durumu gerçekleşmeden önce koruyucu önleyici politikaların üretilmesi ve bu politikaların yaygın uygulanabilmesi için gerekli mekanizmaları yaratacak mısınız?
Neden çocukların doğrudan ulaşabilecekleri şikâyet/başvuru mekanizmaları yerel ve yaygın olarak yaratılmamaktadır?
Türkiye'de çocuk istismarı, çocukların yaşadığı hak ihlalleri, şiddet ve kasten ölümlere ilişkin sağlıklı istatistiki verilerine yönelik çalışmanız var mıdır? Varsa istatistikler kamuoyu ile neden paylaşılmamaktadır?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evliliklerle evlendirilen çocukların sonraki yıllarda boşanma oranlarının yüksek olmasının nedenleri üzerine Bakanlığınızın bir çalışması mevcut mudur?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikler ile evlendirilip sonradan boşanan kadınlara yönelik Bakanlığınızın sosyal-psikolojik, hukuki ve ekonomik destek hizmetleri bulunmakta mıdır?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikler ile evlendirilip sonraki yıllarda boşanan kadınların nafaka haklarının korunması amacıyla ilave koruma tedbirleriniz nelerdir?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlilikler ile evlendirilen çocukların sosyal durumları ve statüleri üzerine bir araştırmanız mevcut mudur? Aile içi şiddet, yoksulluk, çalışma ve gelir durumu boyutuyla erken evlilikler içerisinde olan kadınlar ile diğer yaş grupları arasında bir ayrışma mevcut mudur?
Çocuk yaşta, zorla ve erken evlendirilmelerin illere göre dağılımı nedir?
2024 itibariyle 19 yaş altında olup doğum yapan genç kadın sayısı kaçtır? Bu kadınlar içerisinde birden fazla doğum yapanların sayısı nedir?
2002-2024 yılları arasında 19 yaş altında olup doğum yapması nedeniyle yaşamını yitiren genç kadın sayısı kaçtır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 08.03.2024 tarihli ve 1394250 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Kars Milletvekili Sayın Gülüstan KILIÇ KOÇYİĞİT tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/10033 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
Kars Milletvekili Sayın Gülüstan KILIÇ KOÇYİĞİT'e Ait 7/10033 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir.
Ülkemizdeki evlilik yaşına ilişkin hükümler 4721 sayılı Medeni Kanunun 124 üncü maddesinde düzenlenmiştir.
Çocuk yaşta, zorla ve erken evliliklerin önlenmesine yönelik koruyucu ve önleyici çalışmalar olarak; Türkiye'de Çocuk Haklarının Desteklenmesi için Teknik Yardım Projesi (PA TI) kapsamında kabul edilmiş olan ve ana yararlanıcısı olduğumuz Türkiye'de Çocuk Haklarının Desteklenmesi Teknik Yardım Projesi 19.11.2021 tarihinde uygulanmaya başlanmıştır. Proje kapsamında çocuk bakım ve koruma hizmetlerinin geliştirilmesi, çocuk işçiliğinin önlenmesi, erken yaşta evliliklerin önlenmesi ve korunmasız durumdaki çocukların saptanması, yönlendirilmesi, rehabilitasyonu ve bakımına yönelik hizmetlerin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Bakanlığımıza ait 7/24 hizmet veren ALO 183 Sosyal Destek Hattı bulunmaktadır. Aile, kadın, çocuk, engelli, yaşlı, şehit yakınları ile gaziler ve gazi yakınlarına yönelik gelen çağrılara rehberlik ve danışmanlık hizmeti sunan ALO 183 hattı ile hattın 0501 183 O 183 iletişim numarası ile oluşturulan Whatsapp uygulaması üzerinden veya mesaj alıcı kısmına 183 yazarak kısa mesaj yolu ile iletişim kurulabilmektedir.
Bakanlığımızca Türkiye İstatistik Kurumu ile Adalet Bakanlığı Adli İstatistiklerden faydalanmaktadır. Bakanlığımızca korunma ve bakım altında bulunan çocuklar ile ilgili istatistikler dışında bu alanda tutulan bir istatistik bulunmamaktadır.
Bakanlığımıza bağlı olarak hizmet veren çocuk bakım kuruluşları, bakım altında bulunan çocuk sayıları, çocuğa yönelik diğer hizmetler ve yararlanan çocuk sayılarını içeren kurumsal istatistiklerimiz Bakanlığımız internet sayfasında https://Wwww.aile.gov. tr/sgbd/arge-raporlar/ linkinde yayımlanan Türkiye Geneli Bilgilendirme Kitapçığında yer almaktadır.
Öte yandan Bakanlığımız, 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun 20/2 maddesinde yer verilen; "Bakanlık, gerekli görmesi halinde kadın, çocuk ve aile bireylerine yönelik olarak uygulanan şiddet veya şiddet tehlikesi dolayısıyla açılan idari, cezai, hukuki her tür davaya ve çekişmesiz yargıya katılabilir." hükmüne istinaden davalara müdahil olmakta ve bu kanun hükmü uyarınca mağdur olanların yanında hukuki süreçleri takip etmektedir.
Ayrıca 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve 6284 sayılı Kanun kapsamında mağdurlara yönelik derhal koruyucu ve önleyici tedbirler alınmakta, mağdurlar hakkında sosyal inceleme yapılarak gerekli destek sağlanması için ilgili birimlere bilgi verilmektedir.
Erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadele konusunda Bakanlığımız tarafından yapılan çalışmalar şu şekildedir:
• Erken yaşta ve zorla evlilik oranlarının yüksek olduğu illere yönelik İl Eylem Planları kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. o Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planları özellikle erken evlilik sayılarının görece yüksek olduğu 23 il ile depremden sonra erken evliliklerin artma riskine karşı hazırlatılan 5 il (Adana, Adıyaman, Elazığ, Osmaniye ve Malatya) olmak üzere toplam 28 ilde yürürlüktedir. Yine depremin ardından 81 İl Müdürlüğümüzde depremzede vatandaşlara yönelik erken yaşta ve zorla evlilikler kapsamında farkındalık çalışmaları gerçekleştirilmiştir. o İl Eylem Planlarında bilinçlendirme ve farkındalık çalışmaları, erken yaşta evliliklerin araştırılması, görsel yazılı materyal hazırlanması, kız çocuklarının rol model kadınlarla buluşmalarının gerçekleştirilmesine yönelik hedef ve faaliyetlere yer verilmiştir. o İl Eylem Planlarının "Toplumsal Farkındalık" hedefine yönelik çalışmaları kapsamında, hem din görevlilerine verilen eğitimler hem de din görevlileri tarafından vatandaşlara yönelik düzenlenen faaliyetler yer almaktadır. Bu çalışmalar kapsamında, (İl Müftülüklerinde görev yapan vaiz ve vaizelere, Kuran Kursu öğreticilerine ve kursiyerlere yönelik "erken yaşta ve Zorla evliliklerle mücadele" eğitimleri verilmektedir. Diğer taraftan il ve ilçe müftülüklerine bağlı camilerde "erken yaşta ve zorla evlilikler, cezai tedbirler, olumlu babalık tutumları, İslamiyet'te çocuğun değeri" gibi konularda vaazlar verilmektedir. o Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planlarının desteklenmesi ve meslek elemanlarının toplumla çalışma becerilerinin geliştirilmesi amacıyla 23-26 Mayıs 2022 tarihleri arasında Van'da ve 6-9 Haziran 2022 tarihleri arasında Mardin'de erken yaşta ve zorla evliliklerin en yüksek olduğu 21 ilde 130 personelin katılımıyla "Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planlarının Desteklenmesi Eğitim Programı" düzenlenmiştir. o UN Women iş birliğinde de 4-5-6 Eylül 2023 tarihlerinde Ankara Kızılcahamam'da deprem illeri de dâhil olmak üzere İl Eylem Planı olan illerin İl Müdürlüklerinde görev yapan toplamda 100 yönetici ve meslek elemanına yönelik "Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planlarının Desteklenmesi Çalıştayı" gerçekleştirilmiştir.
• Bakanlığımız ile Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) arasında dezavantajlı çocukların korunması, gelişim ve katılım haklarından yararlanabilmelerinin güçlendirilmesi amacıyla 2018 yılından itibaren ortak çalışma planları imzalanmakta olup Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünün görev alanına ilişkin olarak erken yaşta ve Zorla evliliklerin önlenmesine yönelik faaliyetlere yer verilmiştir.
• Ortak Çalışma Planları kapsamında, Bakanlığımızın hem merkez hem de taşra birimlerinde konuya ilişkin düzenli eğitimler gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, Bakanlığımız, Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü personeline kadına yönelik şiddetle mücadele ve erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadele eğitimleri yaklaşık 1.350 kamu görevlisine verilmiştir.
• Bakanlığımız tarafından taşra teşkilatında görev yapan ve eğitici eğitimi alan personelin uygulayacağı yaygınlaştırma eğitimleri kapsamında kullanılacak eğitim materyalleri hazırlanmıştır.
• UNICEF ile Bakanlığımız arasında imzalanan ortak çalışma planı kapsamında, erken yaşta ve zorla evlilik olgusunun çeşitli boyutlarda yaşandığı ülkelerde uygulanan iyi uygulama örneklerinin incelenmesi ve bu örneklerin Bakanlığımız politikalarına temel teşkil etmek amacıyla raporlanmasına yönelik bir proje yürütülmüştür.
• Bakanlığımızın nihai yararlanıcısı olduğu IPA-TI kapsamında yürütülen "Türkiye'de
Çocuk Haklarının Desteklenmesi İçin Teknik Yardım Projesi", Kasım 2021 tarihinde
• başlatılmıştır. Kasım 2024 tarihinde kadar sürdürülecek Proje kapsamında "erken yaşta evliliklerin önlenmesi" Proje amaçlarından biri olarak sayılmıştır. Bu çerçevede ilgili Proje kapsamında erken yaşta evliliklerin önlenmesine yönelik farkındalık çalışmaları yürütülecek, farklı hedef gruplarına yönelik bilgilendirici materyaller ve kamuoyuna yönelik kamu spotları hazırlanmaktadır.
Diğer taraftan, evlilik yaşı ile ilgili veriler, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi'nden (MERNİS) elde edilmekte, ilgili istatistikler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından belirli dönemlerde yayımlanmaktadır.
Ayrıca, şiddet eylemlerinin soruşturulması ve kovuşturulması süreçleri ile 6284 ve 5395 sayılı Kanunlar kapsamında tedbire hükmedilmesi süreçleri yargı mercilerince yürütülmektedir. Şiddet vakaları, dava süreçleri ve sonuçları, illere göre dağılımı konusundaki güncel veriler Adalet Bakanlığı UYAP sistemi, İçişleri Bakanlığı POL-NET ve Jandarma Genel Komutanlığının veri sistemi üzerinde toplanmaktadır.
Bakanlığımıza bildirilen istismar mağduru çocuklarla ilgili ihbarlarda ivedilikle harekete geçilerek çocuklar ve aileleri hakkında gerekli sosyal inceleme yapılmakta ve uygulan sosyal hizmet modellerinden yararlandırılmaktadır. Çocukları istismar eden kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmakta ve Bakanlığımızca davalara müdahil olunmaktadır.
Mağduriyeti sebebiyle bakım tedbiri kararı verilen çocuklardan psikososyal desteğe ihtiyaç duyduğu değerlendirilen çocuklara yönelik psikososyal destek hizmeti veren ihtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Siteleri oluşturulmuştur.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan