Çiftçilerin yaşadığı sorunlara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 48 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 39 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM "İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. '
Nejla DEMİR Ağrı Milletvekili
Derinleşen ekonomik krizin içinde, bin bir zorlukla üretim yapmalarına rağmen emeğinin , karşılığını alamayan çiftçiler, uğradıkları zarar nedeniyle yaklaşık iki haftadır ülkenin dört bir . yanında traktörlerle sokağa çıkarak, eylemler yaparak seslerini duyurmaya çalışmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Artan girdi maliyetleri ve maliyeti karşılamayan taban fiyatları çiftçileri ektiği her üründen zarar etmesine neden olmuştur. Tarımsal anlamda çok kötü bir yıl geçiren çiftçiler, ekonomik anlamada yaşadıkları zorlukları bir yana bırakarak bütün bir yıl tarlada bin bir emekle ürettikleri ürünleri ya tarlada bırakmış ya da ücretsiz dağıtmak zorunda kalmışlardır.
Çiftçileri zorlayan kuraklık, sulamadaki zorluklar, fahiş oranlarda gelen elektrik faturaları, özellikle de ülkedeki yakıcı enflasyon verilerini görmeyen fiyat politikası çiftçilerde büyük
• mağduriyete neden olmuştur.
Domatesi 2,5-3 liraya üreten çiftçiler 1.5-2 liradan satmak zorunda kalmıştır. Ağırlıkta domates olmakla birlikte, karpuz, biber, soğan gibi ürünleri üreten çiftçiler de benzer bir tabloyla karşı karşıyadır. Market ve pazar tezgahlarında tüketicinin yüksek fiyatlarla karşılaştığı her üründen zarar eden küçük ve orta ölçekli üretim yapan çiftçiler, artık tarımı bırakacaklarını ifade "etmektedir.
Ürünlerin para etmemesinin yanında çiftçinin yeterli kredi alamaması, kredi faizlerinin çok yüksek olması, borçların ertelenmemesi, tarımsal girdi fiyatlarında devam eden aşırı artışlar tarım ve gıda alanındaki krizi büyütmeye devam etmektedir.
Tarımsal üretimi her geçen gün zorlaştıran söz konusu uygulamalar, çiftçinin üretimden uzaklaşmasına ve gıda enflasyonunun artmasına neden olmaktadır. Ekonomiden ekolojiye pek çok alanı geliştirerek etkileyen sürdürülebilir tarımsal üretim için çiftçilerin refah durumunun yükseltilmesi yaşamsal önem arz etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Artan girdi maliyetleri ve maliyeti karşılamayan taban fiyatları nedeniyle neredeyse " ektiği her üründen zarar eden çiftçilerin yaşadığı mağduriyetten haberdar mısınız?
Ürünlerini maliyetinin altında belirlenen fiyatlar nedeniyle tarlada çürümeye bırakmak zorunda kalan ve büyük borç batağına saplanan çiftçilerin iki haftadır devam eden eylemlerine ilişkin Bakanlığınızın görüşü nedir?
Domatesi 2,5-3 liraya üreten çiftçilerin 1.5-2 liradan satmak zorunda kalmasına ilişkin Bakanlığınızın açıklaması nedir? Benzer bir tabloyla karşı karşıya kalan karpuz, soğan, biber üreticilerinin maruz kaldığı zarârın sorumlusu kim ya da kimlerdir?
Maliyetinin altında açıklanan rakamlar nedeniyle tarlalarda ziyan olan ürün çeşidi ve miktarı nedir?
Bakanlığınıza bağlı TMO'nun hububat, sebze ve meyvelerdeki ürün alım fiyatı hangi kriterler doğrultusunda nasıl bir fiyat politikası uygulanarak belirlenmektedir?
• TMO'nun açıkladığı taban fiyatları tarımsal üretim açısından sürdürülebilir rakamlar mıdır? a)
Tarımsal üretim sürecinde enflasyonla birlikte her geçen gün artan maliyetler, kuraklık, sulamadaki zorlayıcı koşullar göz önüne alınarak, çiftçiyi mağdur eden mevcut fiyat politikasında bir düzenlemeye gidilecek midir?
Tarladan sofraya kadar uzanan tedarik zincirinde oluşan aşırı fiyatların hangi mal ve hizmetlerde, hangi: aşamalarda ve nasıl oluştuğuna ilişkin bölgesel ve bilimsel araştırmalar yapılmış mıdır? Yapılmışsa sonuçları nelerdir?
Çiftçiler maliyetinin altında zarar ederek ürünlerini çok düşük tutarda satmak zorunda kalırken, pazar ve market tezgahlarına yansıyan yüksek fiyatların temel sebebi nedir?
Artan girdi maliyetleri karşısındâ zarar eden, üretim yapamaz hale gelen çiftçileri rahatlatacak somut destekleme çalışmaları yapacak mısınız?
1l-Artan girdi maliyetleri için bankalara borçlanarak üretim yapan ve maliyeti karşılamayan taban fiyatları nedeniyle zarar eden küçük ve orta ölçekli üretim yapan çiftçilerin bankalara olan borçlarının silinmesi için herhangi bir girişimde bulunacak mısınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizin son on yıllık domates üretimi ortalama 13 milyon tondur. 2023 yılı domates üretimi 13,3 milyon ton ve bunun 5,6 milyon tonu salçalık domates, 2024 yılı 1. tahmin domates üretimi 14,5 milyon ton ve bunun 6,1 milyon tonunun salçalık domates olacağı tahmin edilmektedir.
Üreticilerin, fiyat dalgalanmalarından korunabilmeleri için 5488 Sayılı Tarım Kanunu'nun 13'üncü maddesinde yapılan değişiklik çerçevesinde "Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" 15.09.2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve "Bitkisel Üretim Tip Sözleşmeleri" hazırlanarak Bakanlığımızın internet sayfasında yayımlanmıştır.
Tip sözleşmede taraflar ürün fiyatını mutabakat içerisinde belirlerken sabit fiyat ya da piyasaya bağlı değişken fiyat (ürünün hasat edildiği dönemde piyasada oluşacak fiyat) üzerinden anlaşma yapabilecekler veya daha farklı (kaliteye, ürünün fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre) fiyatlandırma usulleri belirleyerek kullanabileceklerdir. Sanayi kuruluşları tarafından sözleşmeli üretim yapılan ürünlerin alımına öncelik verilmektedir.
"Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" kapsamında sözleşmeli üretim yapan üreticilere ilave faiz indirimi, üretim yaptıran gerçek/tüzel kişilere de faiz indirimi avantajı sağlanmakla birlikte sözleşmeli üretimde irade serbestisi esastır.
Firmaların stoklarında önceki sezondan kalan salça bulunması nedeniyle ihracatın kota uygulanmadan yapılmasına 3 Mayıs 2024 tarihinden itibaren izin verilmiştir.
Üretilen ihtiyaç fazlası sanayilik domatesin ve işlenmiş ürünlerin değerlendirilmesi amacıyla 15 Ağustos 2024 — 31 Temmuz 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilecek domates mamulleri ihracatında; mahsup sistemi kapsamında 4.500 TL/ton ile 10.000 TL/ton arasında ihracat iadesi yardımı sağlanacaktır.
Bakanlığımızca mevzuat kapsamında; domates üreticilerine dekara mazot ve gübre desteği, katı organik-organomineral gübre desteği, organik tarım desteği ve iyi tarım uygulamaları desteği verilmektedir.
Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 29.12.2023 tarihli 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında Ziraat Katılım Bankası A.Ş., 1.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından kredi/finansman kullandırımları yapılmaktadır. Bu Kararlar gereği 2024 yılı için temel bitkisel üretim konularında 300.000 TL'ye kadar olan kredi/finansman kullandırımları, 90100'e varan oranda faiz/kâr payı destekli olarak uygulanmaktadır.
İlgili Kararlar kapsamında kullandırılan kredi/finansman uygulamalarında "Doğal afetler nedeniyle kredilerin ertelenmesi/taksitlendirilmesi" yapılabilmektedir.
Kuru soğan ve dondurulmuş soğan ürünlerinde 3 Mayıs 2024 tarihi itibari ile süresiz ve kotasız ihracat izni verilmiştir. Ülkemizde arz fazlası olan ürünlerin değerlendirilmesi için ihracat destekleri bir araç olarak kullanılmakta olup her türlü önlem, tedbir alınmakta ve alınmaya devam edecektir.
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe pro gramları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
Gübrede "418 olan KDV oranı 10 Şubat 2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan düzenleme ile kaldırılmıştır. 2017 yılında başlayan uygulama ile stratejik ürünlerde mazot maliyetinin "650"si karşılanmaya başlanmıştır.
2024 Yılında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 24.08.2024 tarihli ve 32642 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Diğer taraftan kimyevi gübre kullanım etkinliğinin artırılması ve ülkemiz kaynakları kullanılarak yerli imkânlarla üretilen organik ve organomineral gübrelerin kullanımının teşvik edilerek hem çevre kirliliğinin azaltılması ve hem de topraklarımızın sağlığını koruyarak sürdürülebilir tarımın devamını sağlamak amacıyla ilk defa 2019 üretim sezonundan itibaren gübre desteğine ilave olarak, organik ve organomineral gübre kullanan çiftçilerimize dekara 10 TL gübre desteği verilmeye başlanmıştır. Söz konusu destek miktarı, 2024 üretim sezonunda "4300 artışla dekara 40 TL olarak belirlenmiştir.
2024 yılı itibarıyla üreticilere verilen tarımsal destekler;
Bitkisel üretimin desteklenmesi,
Hayvansal üretimin desteklenmesi,
Kırsal kalkınmanın desteklenmesi,
Su ürünleri üretiminin desteklenmesi,
Tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesi olarak 5 ana başlık altında toplanmıştır.
Söz konusu desteklemelerden desteğin türüne göre ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde gerekli şartları yerine getiren ve başvuru süresi içerisinde müracaat yapan üretici, yetiştirici ve yatırımcılar yararlanmaktadır.
2024 yılı tarımsal destek bütçesi 91,5 milyar TL olup çiftçilerimize Ağustos ayı sonu itibarıyla 63,6 milyar TL ödenmiştir.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal Strateji Geliştirme Başkanlığı üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Bu Cumhurbaşkanı Kararı ile;
"e İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, bitkisel üretim yapan Çifiçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı tüm üreticilerimizin destek alması sağlanmıştır. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir.
Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. se Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır.
"e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir.
"e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.
Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik azami 9075'i ayni desteğin sağlandığı "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir.
Proje kapsamında uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır.
Kırsal kalkınma destekleri kapsamında; tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, kırsal kalkınma yatırımları (ekonomik ve alt yapı yatırımları), uzman eller proje desteği, bireysel sulama sistemlerinin desteklenmesi, IPARD ulusal eş finansman ödemeleri, çiftlik muhasebe veri ağı (ÇMVA) katılım primi destekleri yer almaktadır.
IPARD Programı kapsamında 2007 yılı itibarıyla başlayan program üzerinden 42 ilde birçok tedbir altında tarım ve hayvancılık alanlarında hibe destekleri sağlanmaktadır. IPARD | ve IPARD II dönemi olarak başarıyla yürütülen süreç, IPARD 111 dönemiyle birlikte ülke geneline yayılmıştır. IPARD III dönemiyle birlikte çıkılan ve çıkılacak çağrılarda 9050-75 değişen oranlarda yatırım tedbirlerine hibe desteği sağlanmaktadır.
IPARD Programı kapsamında yer alan tedbirler ile kırsal alanda yaşayan gençlere ve kadınlara yönelik ek sıralama puanı ve ek hibe oranı uygulanarak pozitif ayrımcılık yapılmaktadır.
Kırsal kalkınma alanında gerçekleşen 92.853 projeye (KK YDP, IPARD, Genç Çiftçi, Uzman Eller) 2023 yılı fiyatlarıyla toplam 94,8 milyar TL hibe ödemesi yapılmış, 267.340 yurttaşımıza istihdam sağlanmıştır.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
Ürün Değerlendirme faaliyetleri kapsamında, Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından çiftçilerin farklı ürün gruplarında birçok çeşit tarımsal ürünleri satın alınarak kooperatif marketler aracılığıyla ( tüketicilerle (e buluşturulmaktadır. Böylece çiftçilere Oekonomik destek sağlanmaktadır.
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır.
TMO alım fiyatları tüm parametreler dikkate alınarak belirlenen bir eşik fiyattır. Açıklanan ürün alım fiyatları, üretimin sürdürülebilirliği ve tüketiciye yansıması dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan