Bazı şirketlere tanınan vergi muafiyet ve istisnalarına ilişkin
Kaynak göster
Sevda Karaca Demir (EMEP), 19 Ağustos 2024 tarihinde 7/15707 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 101 gün sonra, 28 Kasım 2024).
Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “Bazı şirketlere tanınan vergi muafiyet ve istisnalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15707, 19 Ağustos 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15707-bazi-sirketlere-taninan-vergi-muafiyet-ve-istisnalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/15771fcc-0923-4e42-8e99-01916ffe7cea
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 101 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 87 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından Anayasanın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Zeki Mensucat, Merinos, Karafiber Selçuk İplik, Melike Tekstil ve Şireci Tekstil İstanbul Sanayi Odasının yayınladığı İSO 500 listesine giren Gaziantep'in en büyük beş tekstil şirketidir. Ancak bu beş büyük şirketin elde ettikleri olağanüstü kârlara rağmen vergi ödemedikleri 14.08.2024 tarihinde yayınlanan Evrensel gazetesinin "Maskesiz Beşler" başlıklı haberi ile açığa çıkmıştır. Haberde bu şirketlerin sahibi patronların yıllara göre ödediği/ödemediği vergi durumu ve adı geçen fabrikalarda çalışan işçilerin ödediği vergi tutarları aşağıdaki gibi belirtilmiştir.
Merinos, İSO 500 listesinde 76. sırayla Antep'in en büyük tekstil işletmesidir. 2021 yılında hiç vergi ödemeyen Merinos patronu 2022 ve 2023 yılları için 14,2 milyon TL vergi ödemişken Merinos işçileri ise sadece 2023 yılında 211,2 milyon TL vergi ödemesiyle kendi patronlarından 15 kat daha fazla vergi ödemişlerdir.
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Melike Tekstil Türkiye'nin en büyük 245. sanayi devidir ve patronu Cengiz Şimşek aynı zamanda Gaziantep Organize Sanayi Bölgesi Başkanıdır. Cengiz Şimşek 2019 yılından bu yana son 5 yılda hiç vergi ödemezken Melike Tekstil'de çalışan işçiler, 2023 yılında 87 milyon 550 bin TL gelir vergisi ödemiştir. se Karafiber Selçuk İplik, Türkiye'nin en büyük 246. şirketidir. Bu fabrikada işçiler 2023 yılında 53,6 milyon TL vergi ödemişken fabrikanın patronu 2023 yılında hiç vergi ödememiştir.
Şireci Tekstil Türkiye'nin en büyük 261. sanayi şirketi olmasına karşın 2022 ve 2023 yıllarında hiç vergi ödemezken fabrikada çalışan işçiler 2023 yılında 96,5 milyon TL gelir vergisi ödemiştir.
Zeki Mensucat, Türkiye'nin en büyük 361. sanayi şirketidir. Bu şirketin 2023 yılında ödediği vergi 26 milyon 662 bin TL iken fabrikada uzun çalışma saatlerinde açlık sınırının altında çalıştırılan işçilerin aynı yıl ödediği vergi ise 41,2 milyon TL'dir.
Habere göre milyarlarca lira kâr elde ederek İSO 500 listesine giren kapitalistler vergi ödemedikleri gibi ek olarak yüklü miktarlarda teşvik, vergi indirimi, istisna ve muafiyetlerden yararlandırılmaktadır. Vergi ödeyenler ise fabrikalarında asgari ücretin biraz üstünde ücretlerle çalıştırdıkları işçilerden 2023 yılında toplamda "0824 daha az vergi ödemişlerdir.
Vergilerin temel amacı kamu hizmetlerinin finansmanını sağlarken gelir dağılımındaki eşitsizliği giderecek araçlar yaratmaktır. Türkiye'de gerek kaynaktan kesilen gelir vergisi gerekse dolaylı vergiler işçi ve emekçilerden alınmaktadır. Türkiye bu anlamda Avrupa'da servet dağılımı adaletsizliğinin en yüksek olduğu ülkedir. En zengin yüzde İ'lik kesim ülkedeki servetin yüzde 40'ını almaktadır.
Ülkemizde uygulanan ekonomi politikaları sebebiyle işçi ve emekçiler her yıl daha da yoksullaşırken kapitalistler servetine servet eklemektedir. Dünya Bankasının verilerine göre Türkiye gelir dağılımı eşitsizliğinde çok sayıda Aftika ve Asya ülkelerinden dahi daha kötü durumdadır. Örneğin; Cibuti, İran, Malezya, Tanzanya, Kenya, Senegal, Mali ve Nijerya gibi ülkeler gelir dağılımı eşitliğinde Türkiye" den çok daha iyi durumdadır. Gelir dağılımı adaletsizliği bir de adaletsiz: vergi politikaları ile arttırılmakta, işçilerden patronlara vergi yoluyla da yeni kaynaklar aktarılmaktadır.
Oysa ki Anayasa'nın 73. maddesinde vergilerin mali güce göre alınacağı hükme bağlanmıştır. Yine Anayasa'nın 55. maddesinde devletin, çalışanların adaletli bir ücret elde etmeleri ve sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alması gerektiğine yer verilmiştir. Buradan hareketle gelir dağılımını düzenlemek ve adaleti tesis etmek açısından geçim indirimi, artan oranlı tarifeler, ayırma ilkesi, muafiyetler ve istisnaların işçi ve emekçilere uygulanması beklenecektir. Ancak iktidarın verdiği istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti, sigorta primi işveren hissesi, yüzde 80'e varan vergi indirimi, yüzde 40 yatırım katkı oranı (YKO), gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, faiz desteği, istihdam desteği, yatırım teşviki gibi kapitalistlere vergi ödetmeyen sistem; mali kaynakları halktan alınan vergilerle oluşturmakta ve dolayısıyla kaynakların kapitalistlere peşkeş çekilmesinin yarattığı yük halka yüklenmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Vergi eşitsizliğini gösteren yukarıdaki tablonun aynı zamanda bir Anayasa ihlalini oluşturduğu gerçeği karşısında mevcut durumun nedeni AKP iktidarının ve özel olarak Bakanlığınızın ekonomik siyasal tercihi sonucu mudur?
Her geçen gün artan vergi adaletsizliğinde Bakanlığınızın birinci derecede sorumlu olduğuna katılır mısınız? İktidarınızın ve bakanlığınızın anayasayı da ihlal edecek bir biçimde sermaye sınıfının hizmetinde olduğu söylenebilir mi?
Milyarlarca lira kar elde eden kapitalistlerin fabrikalarında açlık sınırında ve ağır sömürü koşullarında çalıştırılan işçilerin patronlarından 0824 daha fazla vergi ödemesi Anayasada tanınan eşitlik ilkesiyle bağdaşmakta mıdır?
Halktan toplanan ağır vergilere rağmen başta eğitim ve sağlık hizmeti olmak üzere halka ücretsiz, nitelikli kamu hizmeti verilmediğine göre toplanan vergiler nereye aktarılmaktadır?
TBMM İletişim : 0312 420 60 22-23
Vergi kaçakçılığı, vergi ödememek veya vergiyi ödenmesi gerekenden az ödemek suç değil midir? Bakanlığınız bu suçu işleyen kapitalistlere ne tür yaptırımlar uygulayacaktır? Bakanlığınızın gerekli denetimleri yapmayarak ve cezai kuralları uygulamayarak kapitalistlerin vergi kaçakçılığına yol açan bir sorumluluğu olduğunu düşünüyor musunuz?
Emperyalist tekeller, yerli sermaye sınıfı ve yandaş şirketlerin aç gözlü sömürücülüğünün İ karşısında sizin deyiminizle halktan daha ne kadar fedakarlık etmesini bekliyorsunuz? ali
"İİ TBMM İletişim: 0312 420 60 22-23 i E-Posta : sevdakaraca(dtbmm.gov.tr
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Gaziantep Milletvekili Sayın Sevda KARACA ya ait 7/15707 esas sayılı yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim. hk ANİ A.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Gaziantep Milletvekili Sayın Sevda KARACA" ya Ait 7/15707 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Sevda KARACA, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Vergi adaletini güçlendirmek ve doğrudan vergilerin payını artırmak 12. Kalkınma Planı başta olmak üzere, Orta Vadeli Programda ve Yıllık Programda öngörülen politika ve tedbirler arasında yer almaktadır. Bu kapsamda, geçtiğimiz dönemde önemli düzenlemeler mevzuatımıza kazandırılmıştır: e Vergi sistemimiz hâlihazırda ücret gelirlerini diğer gelir unsurlarından farklı bir şekilde pozitif olarak ayrıştırmış durumdadır. Mevcut vergi oranları, ücret gelirleri için daha yüksek matrahlara uygulanmaktadır. Gelir vergisi tarifesinin en alt dilimindeki vergi oranı 9022'den 9015'e indirilmiş, en üst dilimdeki vergi oranı ise "035'den 9640'a çıkarılmıştır.
" 1.1.2022 tarihinden itibaren asgari ücret vergi dışı bırakılmış ve asgari ücretin üzerinde ücret alanların ücretlerinin de asgari ücrete isabet eden kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden istisna edilmiştir.
Basit usulde vergilendirilen yaklaşık 850 bin esnafa gelir vergisi istisnası sağlanmış, tarımsal destekleme ödemelerindeki gelir vergisi kesintileri kaldırılmış, geçmişte yapılan kesintiler iade edilmiş, genç girişimcilere kazanç istisnası sağlanmış, Ye 20 olan genel KDV oranının; temel gıda maddelerinde Yol, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte "010 oranında uygulanması sağlanmıştır. e Kurumlar vergisi oranı 5 puan artırılmış, banka ve finans kurumları ile yap işlet devret ve KÖİ modeli kapsamında elde edilen kazançların 9630 oranında vergilendirilmesi sağlanmıştır.
Şirketlerin taşınmaz satış kazancı istisnası kaldırılmıştır. e Şirketlerin yatırım fonlarından elde ettikleri kazançlara uygulanan kurumlar vergisi istisnası kaldırılmıştır.
TL mevduat ve katılma hesaplarından elde edilen faiz ve kar payları, fonlardan elde edilen gelirler, özel kesim tahvillerinden elde edilen gelirler ile bazı menkul kıymet gelirlerinde vergi kesintisi oranları artırılmıştır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Kur korumalı mevduat ve katılma hesaplarından elde edilen gelirlere uygulanan kurumlar vergisi istisnası sona erdirilmiştir.
Yatırım fon ve ortaklıklarının hâlihazırda var olan kazanç istisnası, gayrimenkullerden elde edilen kazançların *450'sinin kar payı olarak ortaklara dağıtılması şartına bağlanmıştır. e Serbest bölgelerde üretilen ürünlerden elde edilen kazançlara uygulanan kurumlar vergisi istisnası, ihracat gelirleri ile sınırlandırılmıştır.
Asgari kurumlar vergisi getirilmiştir.
Diğer taraftan, Türkiye çapında aralıksız olarak yaygın yoğun vergi denetimleri, sektörel vergi denetimleri, veriye dayalı vergi denetimleri yapılmakta, sonuçları takip edilmekte, vergi kanunları hükümlerine aykırı hareket ettiği tespit edilen mükelleflere yine vergi kanunlarında belirlenen müeyyideler uygulanmaktadır.
Vergi kanunlarımızda düzenlenen yükümlülükler ile bu yükümlülüklere uyulmaması halinde öngörülen müeyyideler, kapsama giren tüm mükelleflere; vergi harcaması olarak nitelendirilen vergi muafiyeti, istisnası ve indirimleri, düşük vergi oranı uygulamaları, verginin mahsubu veya ertelenmesi gibi düzenlemeler ise ilgili kanununda belirlenen şartları taşıyan tüm mükelleflere ve/veya vergisel işlemlere herhangi bir ayrım gözetilmeksizin eşit bir şekilde uygulanmaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereğince şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkeleri çerçevesinde vergi harcamaları, her yıl düzenli olarak bütçe kanunu ekinde yer almakta, Vergi Harcamaları Raporu ile "www.gib.gov.ir" internet sitesinde yayınlanmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan