Diyarbakır'ın Kulp ilçesindeki bir maden ocağı projesine ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 3 Eylül 2024 tarihinde 7/15933 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 79 gün sonra, 21 Kasım 2024).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Diyarbakır'ın Kulp ilçesindeki bir maden ocağı projesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15933, 3 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15933-diyarbakir-in-kulp-ilcesindeki-bir-maden-ocagi-projesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1c075107-242c-4f0a-9391-0191bcd5b81f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 79 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)NN. . Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Çevresel Etki Değerlendirmesi kapsamına giren projelerin başvuru, inşaat öncesi, inşaat, işletme ve işletme sonrası izlenmesi, kontrolü ve denetlenmesi süreci, 29.07.2022 tarih ve 31907 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğine göre yürütülmektedir.
Konuyla ilgili yasal mevzuata ve söz konusu projenin çevreye etkisine bağlı olarak ÇED kapsamında başvurusu yapılan projeler hakkında "ÇED Olumlu" veya "ÇED Gerekli Değil" . kararı verilmesi durumunda, kararın geçerlik süresi içinde söz konusu projelerde faaliyete başlanabilmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yürüklükteki ÇED Yönetmeliğinin 14. Maddesinin 5. Fıkrasında "ÇED Olumlu kararı verilen proje için 3 yıl içinde mücbir sebep bulunmaksızın yatırıma başlanmaması durumunda "ÇED Olumlu" kararı geçersiz sayılır." hükmü yer almaktadır.
Yine aynı yönetmeliğin 17. Maddesinin 2. Fıkrasında da "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilen proje için 3 yıl içinde mücbir sebep bulunmaksızın yatırıma başlanmaması durumunda "ÇED Gerekli Değildir" kararı geçersiz sayılır." hükmü bulunmaktadır.
"Mücbir sebep" ise, aynı yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. Maddesinin (bb) bendinde "ÇED Olumlu/ÇED Gerekli Değildir kararı verilmiş olan projeler için bu Yönetmelikte tanımlanmış olan karar geçerlik süresi içerisinde yatırıma başlanılmasına doğrudan engel teşkil edecek; doğal afet, olağanüstü hal, idari yargı kararları (projenin tamamının yapılmasını etkileyecek şekilde yürütmenin durdurulması/iptal kararı varsa) gibi dıştan gelen fili bir durum" şeklinde tanımlanmıştır. i
Öte yandan, Diyarbakır ilinin Kulp ilçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesi için ER:3159306 AR:200800284 kayıtlı ruhsatın Kulp Mad. Ve Dış Tic. AŞ'ne verildiği ve ruhsat yürürlük tarihinin de 02.08.2024 olduğu basına ve sosyal medyaya yansımış durumdadır.
Bu proje için verilen ruhsatın ise, 11.06.2008 tarih ve 272 Karar Nolu "ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR" kararına dayanılarak verildiği görülmektedir. Bu 16 yıllık süre içinde söz konusu projenin 16 yıl boyunca tamamen durmasına yol açacak herhangi bir "mücbir sebep" oluşmadığı da bilinmektedir.
Bir madencilik projesine 2008 yılında verilmiş olan "ÇED Gerekli Değildir" kararına dayanılarak, bu karardan 16 yıl sonra ruhsat verilmesi yasaya uygun olmadığı gibi, böyle bir uygulamanın çevrenin ve ekosistemin korunması açısından büyük sakıncalar taşıyacağı açıktır.
Bu konuyla ilgili olarak;
SORULAR
Diyarbakır ilinin Kulp ilçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesi için verilmiş en son "ÇED Gerekli Değil" raporunun tarihi nedir?
Diyarbakır ilinin Kulp ilçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesi için verilmiş herhangi bir "ÇED Olumlu" kararı var mıdır? Varsa karar tarihi nedir?
Herhangi bir mücbir sebep olmadığı halde, 2008 yılında verilmiş olan bir "ÇED Gerekli Değil" kararına bağlı olarak bir projeye, bu kararın veriliş tarihinden 16 yıl sonra başlanmasının yasal dayanağı nedir?
16 yıl önce alınmış, güncelliğini ve uygulanırlığını tamamen yitirmiş olan bu "ÇED Gerekli Değil" belgesinin karardan tam 16 yıl sonra uygulanmasına cevaz veren kamu yetkilileri hakkında yasal işlem başlatma yoluna gidecek misiniz?
Diyarbakır ilinin Kulp ilçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesi ile ilgili maden sahasındaki çalışmalara başlanmış mıdır?
Yasal mevzuata ve güncel ekolojik parametrelere uygun şekilde alınmış ve halen geçerli olan bir "ÇED Gerekli Değil" veya "ÇED Olumlu" belgesi olmayan Diyarbakır ilinin Kulp ilçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesindeki tüm çalışmalarını durdurulmasını sağlayacak mısınız?
Bu örnekte olduğu gibi karar geçerlik süresi içinde projeye başlanmadığı halde, geçerlik süreci biten karar dayanılarak faaliyete başlanan başka projeler var mıdır? Varsa bunların sayısı kaçtır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
SORULAR:
Diyarbakır İlinin Kulp İlçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesi için verilmiş en son "ÇED Gerekli Değil" raporunun tarihi nedir?
2) Diyarbakır İlinin Kulp İlçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesi için verilmiş herhangi bir "ÇED Olumlu" karar var mıdır? Varsa karar tarihi nedir?
3) Herhangi bir mücbir sebep olmadığı halde, 2008 yılında verilmiş olan "ÇED Gerekli Değil" karalarına bağlı olarak bir projeye, bu kararın veriliş tarihinden 16 yıl sonra başlanmasının yasal dayanağı nedir?
4) 16 yıl önce alınmış, güncelliğini ve uygulanabilirliğini tamamen yitirmiş olan bu "ÇED Gerekli Değil" belgesinin karardan tam 16 yıl sonra uygulanmasına cevaz veren kamu yetkilileri hakkında yasal işlem başlatma yoluna gidecek misiniz?
5) Diyarbakır İlinin Kulp İlçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesi ile ilgili maden sahasındaki çalışmalara başlanmış mıdır?
6) Yasal mevzuata ve güncel ekolojik parametrelere uygun şekilde alınmış ve halen geçerli olan bir "ÇED Gerekli Değil" veya "ÇED Olumlu" belgesi olmayan Diyarbakır İlinin Kulp İlçesindeki Demir-Manganez Ocağı projesindeki tüm çalışmalarını durdurulmasını sağlayacak mısınız?
7) Bu örnekte olduğu gibi karar geçerlik süresi içinde projeye başlanmadığı halde, geçerlik süreci biten karara dayanılarak faaliyete başlanan başka projeler var mıdır? Varsa bunların sayısı kaçtır?
CEVAP:
16.12.2003 tarihli ve 25318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği'nin 17. maddesinde; "Çevresel Etki Değerlendirmesi gerekli değildir kararı verilen proje için 5 yıl içinde yatırıma başlanmaması durumunda, Çevresel Etki Değerlendirmesi gerekli değildir kararı geçersiz sayilır." hükmü yer almaktadır.
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nden alınan 02.10.2024 tarihli yazıda; 11.06.2008 tarihinde ÇED Gerekli Değildir Kararı verilen projede, 2008-2009-2010 yılları arasında herhangi bir üretim faaliyetinde bulunulmadığı halde, 2011 yılında; 11.000 ton üretim ile 1.000 ton satış, 2012 yılında; 140,64 ton üretim ve satış, 2013 yılında da; 1533,19 ton üretim ve satışının gerçekleştirildiği, satış sonucu kalan 10.000 ton tüvanan cevherinin de 2013 yılı sonunda sahada stok olarak bulundurulduğunun beyan ve tespitine yer verilmesi nedeniyle, bu projenin "ÇED Gerekli Değildir" kararı devam etmektedir
Diyarbakır İli Kulp İlçesi'nde; "Demir-Manganez Ocağı" projesi geçerlilik süresi içerisinde faaliyetine başlamış olup, geçerli süre bittiği halde faaliyete başlayan başka hiçbir proje bulunmamaktadır.