Tarımsal üretimin desteklenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi), 9 Eylül 2024 tarihinde 7/16103 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 197 gün sonra, 25 Mart 2025).
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul). “Tarımsal üretimin desteklenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/16103, 9 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16103-tarimsal-uretimin-desteklenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fd640cf9-f2f3-4b99-b473-0191db042331
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 197 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımı T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince saygılarımla talep ede
Türkiye'de ekolojik koşulların elverişli olması nedeniyle turunçgil yetiştiriciliği hızla gelişmiş ve son yıllarda turunçgil ağacı sayısında belirgin bir artış olmuştur. Türkiye, 2022 yılında yaklaşık 4,7 milyon ton turunçgil üretimi gerçekleştirmekle birlikte, üretimin neredeyse tamamı Ege ve Akdeniz Bölgeleri'nden sağlanmaktadır. Adana, Mersin, Antalya, Hatay, Muğla ve Osmaniye illerinde turunçgil üretiminin yoğunlaştığı görülmektedir. Türkiye"de 2022 yılında gerçekleşen turunçgil üretiminin 96 401 mandalina, Ye 28'i limon, 9 289i portakal ve W 4'ü greyfurta ait olmuştur. 2022 yılında 1 milyon 865 bin ton mandalina, | milyon 323 bin ton limon, 1 milyon 322 bin ton portakal, 198 bin ton greyfurt, 2 bin 808 ton turunç üretimi gerçekleşmiştir. Ancak son yıllarda başta mazot, ilaç ve gübre gibi temel girdi fiyatlarındaki artış nedeniyle narenciye üreticisi, ürününü dalında bırakmıştır. Özellikle narenciye üreticileri, hem üreticilerin ve tüketicilerin korunması adına taban ve tavan fiyat uygulamalısına geçilmesini birçok kez vurgulamış ve talep etmişlerdir.
Türkiye'nin önemli ihracat sektörlerinden biri olan tekstil sanayisinin hammaddesi pamukta hasat dönemi yaklaşmaktadır. Ancak üreticilerin, emeklerinin karşılığını alamayacakları endişesi her geçen gün artmaktadır. 2023 yılında 4.8 milyon dekar alanda 2.1 milyon ton pamuk
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR i ; 16403 üretilmiştir. Bu yıl pamukta, tahminlerine göre 2.2 milyon ton üretim beklenmektedir. Pamuk üretiminde 9642'lik payla Şanlıurfa ilk sırada yer almaktadır. Diyarbakır, Aydın, Hatay, İzmir ve Adana da önemli üretim merkezleri arasında olup bu altı il toplam pamuk üretiminin 94
86'sını karışılmaktadır.
Diğer bir husus ise, 2025-2027 yıllarında yapılacak bitkisel üretime yönelik desteklemeler ile ilgili Cumhurbaşkanı kararı Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Bakanlık yeni dönemde, temel girdi maliyetlerini esas alarak mazot ve gübre desteğini, "Temel Destek" olarak revize ettiğini belirtmiştir. Bakanlık, Bitkisel üretim yapan ve ÇKS'ye kayıtlı tüm üreticilerin temel destekten yararlandırılacağını vurgulamıştır. Desteklerin 3 yıllık açıklanması, çiftçinin önünü görmesi açısından önemli, ancak yayınlanan destekleme kararnamesinin oldukça karışık olduğu görülmektedir. Ayrıca 2025-2027 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2025 ve 2026 yılları için öngörülen bütçe teklifi incelendiğinde 2024 yılı için 283 milyar 124 milyon 800 bin lira ayrılırken 2025 yılı için 223 milyar 824 milyon 252 bin lira, 2026 yılı içinse 281 milyar 425 milyon 700 bin liralık bütçe teklif edildiği, 2025 yılı için ayrılan payın yaklaşık 123 milyar lira, 2026 yılı için ayrılan payın ise yaklaşık 109 milyar lira azalmış olduğu görülmüştür.
Bu bağlamda;
I-Narenciye üreticilerinin korunması adına hububat, fındık, çay gibi tarımsal ürünlerde belirlenen taban ve tavan fiyat uygulamalısının narenciye ürünlerinde de uygulanması yönünde bir çalışmanız var mıdır? Varsa nelerdir?
SORULAR
Narenciye üretimde yaşanabilecek arz/talep dengesindeki olumsuzluklar karşısında, iç tüketimde katma değer sağlayacak farklı ürünlerin üretimi ile, ithalatına ilişkin Ticaret
Bakanlığı ile ortak yürütülen çalışmanız var mıdır? Varsa nelerdir?
Türkiye'nin yıllık pamuk ihtiyacı ortalama kaç milyon tondur? Biz bu ihtiyacın ne kadarını üretebiliyoruz?
Son 22 yılda kaç milyon ton pamuk ithalatı yapıldığı ve ne kadar para harcandığına ilişkin elinizde veri var mıdır? Varsa bu rakamlar nedir?
EEE
• En mim noogoliis: ai
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
Sİ en EKİ
Pamuk hasattı başlamadan önce Ticaret Bakanlığı ile ortak hareket ederek pamuk ithalatının yasaklamasına ilişkin bir müdahale planınız var mıdır?
Tarım Kanunu gereği tarımsal destekler, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) 901 'inden az olmaması gerekiyor, buna göre yıllar bazında 2022, 2023 ve 2024 tarımsal destekleme ne kadardır? 2022, 2023 ve 2024 yılları bazında tarımsal destekleme GSYH"'nın © kaçını oluşturmuştur?
Bakanlık, kısa bir süre önce bitkisel üretimde yeni tarımsal destekleme modelini açıkladı, buna göre 2025, 2026 ve 2027 yılları için planlanan destekleme miktarı ne kadardır?
Buğday ve Pamuk üreticisi, 2024 yılında dekara, mazot, gübre ve prim ile ne kadar destek alacaktır? Yeni destekleme sisteminde Buğday ve Pamuk üreticisi 2025 yılında dekara, mazot, gübre ve prim ödemesinin yanında planlı üretime dahil olduğu takdir de ne kadar destekleme alacaktır?
2025-2027 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında açıklanan Bakanlığınız bütçesi, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği de dikkate alındığında bu bütçe neye göre hesaplanmıştır?
ELİMİ geri
SELE Çi anmmdojj > GR EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 2488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
2024 Yılında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal
Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 24.08.2024 tarihli ve 32642 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Karar kapsamında; 2024 üretim yılı için buğday ürününde dekara 123 TL mazot ve 62 TL gübre desteği ile ürünü üreterek satışı gerçekleştiren çiftçilerimize kilogram başına 175 kr fark ödemesi desteği, pamuk ürününde ise dekara 410 TL mazot ve 62 TL gübre desteği ile kilograma 160 kr fark ödemesi desteği ödenecektir.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Bu Cumhurbaşkanı Kararı ile;
Yeni destekleme modeliyle; e İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. e Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. Strateji Geliştirme Başkanlığı e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir.
Çifiçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.
Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.
8859 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında ise; 2025 üretim yılı için destek katsayı değeri temel girdi maliyetleri (mazot ve gübre) baz alınarak dekara 244 TL olarak belirlenmiş olup üreticilerimize mazot maliyetinin 9050"si, gübre maliyetinin 9425'i ödenecektir.
Karar kapsamında; temel, planlı üretim ve üretimi geliştirme destekleme tutarı, destek katsayı değeri ile destek katsayısının çarpımı sonucu elde edilerek ödemeler gerçekleştirilecektir.
2. Kategoride yer alan ürünler için destek katsayısı 1,3 olarak belirlenmiştir. Bu grupta yer alan buğday ürününü üreten bir çiftçimiz temel destek kapsamında 317 TL, planlı üretime uygun üretim yaptığı takdirde temel desteğe ilave 317 TL olmak üzere toplam dekara 634 TL destek alacaktır.
4. Kategoride yer alan ürünler için destek katsayısı 2,25 olarak belirlenmiştir. Bu grupta yer alan pamuk ürününü üreten bir çiftçimiz temel destek kapsamında 549 TL, planlı üretime uygun üretim yaptığı takdirde temel desteğe ilave 549 TL olmak üzere toplam dekara 1.098 TL destek alacaktır.
8859 sayılı Karar'ın 2'nci maddesi on birinci fıkrası gereği üreticilerimiz aleyhine gelişen bir durum olması halinde, ihtiyaç olan üründe fark ödemesi desteği Bakanlığımız ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ayrıca belirlenecektir.
Fiyatlar serbest piyasa koşullarına göre toptancı hallerinde/ticaret borsalarında ürün çeşit ve kalite sınıfına göre oluşmaktadır. Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından görev tanımı doğrultusunda piyasanın regüle edilebilmesi amacıyla stratejik öneme sahip temel ürünlere yönelik referans alım fiyatı açıklanmaktadır.
Dünyada ve Türkiye'de turunçgil sektörüne ilişkin mevcut durumun ortaya konularak iç ve dış pazar talepleri doğrultusunda uygun tür ve çeşitlerin tespit edilmesi, üretime yönelik projeksiyon oluşturulması, bitki sağlığı ve hasat sonrası işlemlere yönelik değerlendirmelerin yapılması, pazarlama stratejilerinin belirlenmesi ve politika geliştirilmesi konularında kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, özel sektör ve üreticilerin katılımıyla Mersin ilinde "Turunçgil Çalıştayı" düzenlenmiştir. Çalıştaydan elde edilen Strateji Geliştirme Başkanlığı sonuçlar doğrultusunda Turunçgil Eylem Planı hazırlanarak paydaşların görüşüne açılmıştır.
Tarım sektörüne kamu kaynaklarından verilen destek Bakanlığımız bütçesinden sağlanan tarımsal desteklerle sınırlı değildir. Bunlara ilave olarak;
Tarımsal yatırımlar, Sübvansiyonlu krediler Regülasyon giderleri,
Vergi harcamaları,
Kırsal kalkınma destekleri ve
İhracat iadeleri olmak üzere birçok kalemden oluşmaktadır.
Orta Vadeli Program (OVP), Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanmaktadır.
Pamuk dış ticaretine ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan