Bir işletmede işçilerin sendikal haklarının engellendiği iddiasına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 44.09.2024 lena.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 51. ve 52. maddeleri ile Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 87 No'lu Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi ve 98 No'lu Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı Sözleşmesi, çalışanların sendikal hak ve özgürlüklerini güvence altına alır. Ancak, birçok fabrika ve işyerinde düşük ücretlere ve haysiyet kırıcı davranışlara karşı birleşip örgütlenen işçiler, kapitalistlerin çeşitli engelleriyle karşı karşıya kalmaktadır. Ucuz emek sömürüsünün neredeyse bir "kural" haline geldiği, sömürücülerin kendi çıkarları doğrultusunda keyfi yasalar koyduğu bu fabrikalarda işçiler, sınırlı anayasal haklarını dahi kullanamaz duruma gelmektedir. Mobbing, baskı ve işten çıkarmalar yoluyla işçilerin örgütlülüğü ve birliği zayıflatılmaya çalışılmakta, özellikle öncü işçilerin hukuksuz şekilde işten çıkarılmasıyla işçilerin mücadelesi kırılmak istenmektedir.

İstanbul Hadımköy'de bulunan As Plastik fabrikasında yaşananlar, bu durumun son örneklerinden biridir. Petrol-İş İstanbul 1 No'lu Şube ile As Plastik yönetimi arasında yürütülen toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması ve alınan grev kararının ardından 6 işçi işten çıkarılmıştır. 180'e yakın işçinin çalıştığı bu fabrikada, Toplu İş Sözleşmesi sürecinde işçilerin birliğini ve özgüvenini zayıflatmak isteyen As Plastik patronu, öncü işçiler ve temsilciler başta olmak üzere toplamda 6 işçiyi tazminat haklarını gasp ederek işten çıkarmıştır. İşçilere, "Sizin yüzünüzü görmek istemiyorum. Cezası neyse öderim, gerekirse burayı yakarım ama seninle çalışmam" şeklinde tehditlerde bulunulmuştur. İşçileri yıldırmak için her türlü yöntemi deneyen As Plastik patronu, "Sadece bir temsilci kaldı, onu da göndereceğiz" diyerek işçilerin anayasal hakkı olan sendikalaşma ve sendikal faaliyet yürütme haklarını hiçe saydığını açıkça ilan etmiştir.

Ancak As Plastik işçilerinin 2 yılı aşkın süredir sürdürdüğü mücadele, patronun hem yetki itirazına hem de "sendikasız sözleşme" dayatmasına karşı çeşitli eylemlerle devam etmiştir. İşçiler, üretimi durdurmuş ve işten çıkarılan sendika üyesi işçiyi geri aldırmayı başarmışlardır. As Plastik işçilerinin bu iki yılı aşkın süredir devam eden mücadelesi, grev sürecinde patronun hamlelerine karşı uyanık kalmaları, birliklerine güvenmeleri ve kararlılıkla mücadele etmeleri konusunda önemli deneyimler biriktirmiştir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. As Plastik patronu, "Gerekirse cezamı öderim ama sizinle çalışmam" deme cesaretini nereden almaktadır? Bakanlığınız, sömürücülerin keyfi kurallarını anayasal haklardan üstün gören bu tür davranışları engellemeye yönelik caydırıcı yaptırımlar içeren bir düzenleme yapmayı planlıyor mu?

2. İnsanca çalışma koşulları ve insanca yaşanacak bir ücret talebiyle anayasal hakkını kullanarak sendikalaşan As Plastik işçilerinin keyfi bir şekilde işten çıkarılmasının yolunu açan 4857 sayılı Kanun'un 25/2 işten çıkarma kodunun kullanımı, Bakanlığınız tarafından denetlenmekte midir? Yapılan hukuksuzluğa son verilmesi için Bakanlığınız, işçilerin geri alınması sürecinde aktif bir rol üstlenmeyi ve sorumluluklarını yerine getirmeyi düşünüyor mu?

3. Artan pahalılık, yüksek enflasyon ve açlık sınırının altında ücretlerle yaşam mücadelesi veren işçilerin, toplu iş sözleşmesi hakkını elde etmek için sendikalaşma eğilimleri artmıştır. Ancak bu haklarını fiilen engellemek için işyerlerinde tazminat hakkını ortadan kaldıran kodlar, işten çıkarmalar, baskı, mobbing ve tehditlerle oluşturulan çalışma rejimi, neredeyse tüm fabrikalarda bir "kural" haline gelmiştir. Anayasa'nın 51. ve 52. maddelerini ve uluslararası sözleşmeleri ihlal ederek fabrikada kendi keyfi yasalarını işleten, fiilen işçilerin anayasal haklarını kullanmasını engelleyerek suç işleyen As Plastik patronlarının soruşturulması için müfettiş görevlendirmeyi düşünüyor musunuz?

4. Toplu İş Sözleşmesi sürecinde yaşanan anlaşmazlık nedeniyle As Plastik patronu, işçileri teker teker kenara çekip "İmzalamazsanız lokavt ilan ederim. Ben düze çıkarım ama siz iş bulamazsınız" diyerek tehdit etmekte ve kendi sözleşme taslağını imzalamaları konusunda işçilere baskı yapmaktadır. Bakanlığınız, zor ve tehdit yoluyla Toplu İş Sözleşmesi sürecini baltalayan ve işçileri sefalet ücretine razı olmaya zorlayan As Plastik patronları hakkında bir işlem başlatmayı düşünüyor mu?