Ülkemizdeki bazı göllerin kurumasına ilişkin
Kaynak göster
Evrim Rızvanoğlu Emir (DEVA Partisi), 20 Eylül 2024 tarihinde 7/16521 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 32 gün sonra, 22 Ekim 2024).
Evrim Rızvanoğlu Emir (DEVA Partisi, İstanbul). “Ülkemizdeki bazı göllerin kurumasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/16521, 20 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16521-ulkemizdeki-bazi-gollerin-kurumasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/32aa4ee2-881a-4f6e-95f4-01921dfd89c9
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 32 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 22 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'nci ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Son yıllarda Türkiye'deki su kaynaklarının hızla azaldığı ve son 60 yıl içerisinde ülkemizde bulunan 240 gölden 186*sının kuruduğu iddiaları kamuoyunu yansımıştır. Bilimsel çalışmalar, söz konusu kuruma süreçlerinin iklim değişikliği, yeraltı sularının aşırı ve kontrolsüz kullanımı, tarımsal sulama uygulamalarındaki hatalar ve çevresel etkileri yeterince dikkate alınmayan projelerin bir sonucu olarak hızlandığını ortaya koymaktadır. Özellikle tarımsal faaliyetlerdeki yanlış uygulamalar, hem yeraltı hem de yerüstü su kaynaklarının tükenmesine ve bu kaynakların sürdürülebilirliğinin tehlikeye girmesine neden olmaktadır. Bu göllerin kuruması, yalnızca ekolojik dengelerin bozulmasına yol açmakla kalmayıp, aynı zamanda bölgedeki tarım, hayvancılık ve diğer sosyoekonomik faaliyetler üzerinde derin ve olumsuz etkiler yaratmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı, su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımını sağlama sorumluluğunu taşıyan bir kurum olarak, bu tür kritik durumlarda etkin önlemler almakla yükümlüdür. Dolayısıyla, ülkemizin su ve tarım politikalarının acilen gözden geçirilmesi ve iklim değişikliğinin etkilerini dikkate alarak su döngüsünü koruyacak yeni yaklaşımların hayata geçirilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir.
Bu bağlamda,
SORULAR
Kamuoyuna yansıyan göllerin kurumasına ilişkin iddialar doğru mudur? Göllerin kuruma süreci Bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir?
Türkiye?de kuruyan göllerin sayısı, toplam yüz ölçümü ve bu göllerde kaybedilen su miktarı ne kadardır? Bahse konu göllerin illere göre dağılımı nedir?
Bakanlığınızın, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve su kaynaklarının iklim değişikliği karşısında korunması amacıyla uygulamaya koyduğu stratejik planlar nelerdir?
Göllerin kurumasında en büyük etkenlerden biri olan yeraltı sularının aşırı kullanımıyla ilgili denetimler ne ölçüde yapılmaktadır? Bu konuda hangi tedbirler alınmaktadır ve yapılan denetimlerin sonuçları nelerdir?
5, Yeraltı sularının kullanımı konusunda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile ortak © yürüttüğünüz çalışmalar var mıdır? Bu çalışmalar hangi aşamadadır ve alınan sonuçlar nelerdir?
Son 10 yıl içerisinde göllere yakın bölgelerde kaç projeye "ÇED gerekli değildir" veya "ÇED olumlu" kararı verilmiştir? Bu projelerin göllerin kuruma riski üzerindeki etkileri değerlendirilmiş midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemiz, küresel iklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedileceği Akdeniz iklim kuşağında yer almasından dolayı iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinden en fazla etkilenecek ülkeler arasında kabul edilmektedir.
Ülkemizin genelinde beklenen su açığını önlemek ve öteleyebilmek için en hızlı ve en etkili çözüm olarak tüm sektörel ve bireysel kullanımlarda suyun verimli kullanılması, kayıpların ve israfın engellenmesi, suyun kullanım döngüsü içerisinde tutularak yeniden kullanılması, alternatif su kaynaklarının yaygınlaştırılması ve su ayak izinin azaltılması temel ulusal strateji olarak belirlenmiştir.
Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.
Durgun Sularda Özümleme Kapasitesinin Belirlenmesi ve Su Kalitesinin İyileştirilmesi Projesi kapsamında 2018 yılında yapılan çalışmada 2 adet (Yay Gölü ve Tersakan Gölü) göl sürekli kuru, 10 adet (Sazlı Göl, Altınlı Göl, Bingöl Gölü, Elekçi Gölü, Akgöl, Sıraç Gölü, Bolluk Gölü, Düden Gölü, Akören Gölü ve Uyuz Gölü) göl ise mevsimsel kuru olarak tespit edilmiştir. Proje kapsamında 2022 yılında yapılan çalışmada 4 adet (Karataş Gölü, Çelebibağı Sazlıkları, Kuyucuk Gölü ve Doğu Beyazıt Sazlıkları) göl sürekli ve 16 adet (Eber Gölü, Baba Hüseyin Gölü, Turna (Çalı) Gölü, Turna Gölü, Avlan Gölü, Yarışlı Gölü, Karagöl, Yılanlı Gölü, Meke Gölü, Vakıf (Tuzla) Gölü, Adırum Gölü, Akgöl, Batmış (Çil) Gölü, Hasantimur Gölü, Hıdırmenteş Gölü (Çiçekli), Turna (Keşiş) Gölü) göl ise mevsimsel kuru olarak tespit edilmiştir.
Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033) hazırlanmıştır.
Bulunduğumuz yüzyıl için yapılan iklim etki değerlendirmeleri, artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimi neticesinde tarımsal sulama, endüstri, kentsel ve turizm kullanımlarının hangi ölçüde artacağı ile ilgili olarak gelecek dönemlere ilişkin su ihtiyaçları projeksiyonları yapılmıştır.
Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31 Ocak 2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.
Seferberlik kapsamında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliğinin sağlanmasına ilişkin rehber dokümanlar hazırlanmış olup www.suverimliligi.gov.tr adresinden ulaşılabilmektedir.
Bakanlığımız Su Yönetimi Genel Müdürlüğünce tarım sektörü ile birlikte 12 sektörün adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak ve su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır.
Kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla ülkemizdeki 25 nehir havzası için kuraklık yönetim planları hazırlanmıştır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Kuraklık yönetim planları kapsamında su kaynaklarımızın verimli kullanılması ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunmasına yönelik olarak belirlenen tedbirler; e Sulamaalanlarının rehabilitasyonu ve modern sulama sistemlerine geçilmesi, e İçme ve kullanma suyu şebekelerindeki kayıp kaçakların azaltılması, e Sanayi sektöründe kullanılan suyun geri kazanılması ve temiz üretim tekniklerinin yaygınlaştırılması,
Alternatif su kaynaklarının belirlenmesi, e Gözlem ağının geliştirilmesi,
Kullanılmış suların yeniden kullanımının sağlanması, e Kuraklığa dayanıklı bitkisel ürünlerin artırılması,
"e Kuraklığın ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması, e Kuraklık farkındalığının artırılması ile yılda 11,6 milyar m? su tasarrufu sağlanması hedeflenmektedir.
Ulusal su yönetimi politikalarının belirlenmesine destek sağlaması amacıyla 2019 yılında Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS) kurulmuştur. Su kaynaklarının mevcut durum, miktar ve kalitesinin korunması ve iyileştirilmesi kapsamında planlanan tedbirlere yönelik çalışmaların takibi sistem üzerinden sağlanmaktadır.
Su kaynaklarımızın yönetiminde hızlı, doğru ve etkili su yönetimi politikaları oluşturmasına yardımcı olacak karar destek sistemi HİDROTÜRK modeli geliştirilmiştir. HİDROTÜRK modelinin teknolojik altyapısının güçlendirilmesi ve farklı sektörler arasında optimum su dağıtımına olanak sağlayan su tahsis modeli geliştirilmesi çalışmaları devam etmektedir.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüz ve Su Yönetimi Genel Müdürlüğümüzce yer altı sularına yönelik ortak çalışmalar yürütülmektedir. Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında 19 havzada yer altı suyu kütle belirleme, başlangıç karakterizasyonu, eşik değerler, baskı-etki ve trend analizi çalışmaları tamamlanmıştır.
Ayrıca "Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sisteminin Kurulması" çalışmalarına başlanmış olup 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan