Sincan 2 Nolu F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun hak ihlaline uğradığı iddiasına ilişkin
Kaynak göster
Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti), 23 Eylül 2024 tarihinde 7/16542 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 91 gün sonra, 23 Aralık 2024).
Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti, Kars). “Sincan 2 Nolu F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun hak ihlaline uğradığı iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/16542, 23 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16542-sincan-2-nolu-f-tipi-kapali-cezaevinde-bulunan-bir-mahkumun-hak-ihlaline-ugradigi-iddiasin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f81f1daa-33b6-4a6c-a9fe-019222bb0bc4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 91 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gülüstan KILIÇ KOÇYİĞİT DEM Parti Grup Başkanvekili Kars Milletvekili
18 Eylül'de Sincan 2 Nolu F Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutulan Koban& Davası tutuklusu ve HDP eski sözcüsü Günay Kubilay, hastane sevki sırasında kendisine çok sıkı kelepçe takıldığı gerekçesiyle sevki reddetmiştir. Ankara Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne götürülmek istenen Kubilay, kelepçelerin gevşetilmesini talep etmiş, ancak bu talep reddedilmiştir. Bunun üzerine Kubilay, "geliyorsan gel" şeklindeki yanıt nedeniyle hastaneye gitmemiştir.
Kubilay, yaşanan bu durumu Adalet Bakanlığı, Meclis İnsan Hakları İnceleme Komisyonu ve diğer ilgili makamlara dilekçeyle ileterek, cezaevi ring araçlarının tutuklular için insanlık dışı koşullar sunduğunu belirtmiştir. Kabinlerin "kafes" kadar dar olduğunu, saatlerce içinde bekletildiklerini ve kelepçelerle yemek yemenin bile işkenceye dönüştüğünü vurgulamıştır. Kubilay, ayrıca kendisine kelepçe takan askerler hakkında yasal işlem başlatılmasını talep etmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Tutukluların hastane sevklerinde, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 17. maddesinde güvence altına alınan insan onuruna yakışır muamele hakkı göz önünde bulundurularak, sevk sırasında elleri kelepçelenmesi uygulaması neye dayanmaktadır? Özellikle sıkı kelepçeleme şikâyetlerinin önlenmesi için alınan önlemler nelerdir?
Tutukluların sağlık hakkına erişimi Türkiye'nin Anayasa'sında (md. 56) güvence altına alınmıştır. Sevk sırasında yaşanan kelepçe ve ring aracında uzun süre bekletilme gibi uygulamaların tutukluların sağlık hizmetine erişimini engellediği yönündeki şikayetlere karşı Bakanlığınız hangi adımları atmaktadır? Sağlık hizmetlerinin insan onuruna uygun şekilde verilmesi için alınan önlemler nelerdir?
Ring araçlarının tutuklular için işkenceye varan insanlık dışı koşullar sunduğu belirtilmektedir. Araçların küçük, havasız, ve dar olması ile saatlerce bekletilme şikâyetlerine ilişkin tutuklu haklarına uygun olarak iyileştirme çalışmaları yapılmakta mıdır? Bu araçların denetim koşulları ve standartları'nelerdir?
Sevklerde ellerin kelepçelenmesinin sadece gerekli durumlarda uygulanması gerektiği hususunda Türkiye yasalarında yer alan düzenlemelere (CMK ve Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun) uygun hareket edilmekte midir? Kelepçelerin sıkılığı, süresi ve uygulama usullerine dair standartlar ve denetim mekanizmaları var mıdır?
Tutukluların kelepçeli sevk sırasında insan onuruna aykırı muamele gördüğüne dair şikâyetleri sonrasında ilgili personel hakkında idari ya da adli soruşturma başlatılmakta mıdır? Somut olayda, Günay Kubilay'a yönelik kelepçeleme şikâyetleri ile ilgili hangi adımlar atılmıştır?
Cezaevlerindeki görevli jandârma ve güvenlik görevlilerine tutuklulara yönelik insan hakları, sağlık hakkı ve işkence yasağı konularında düzenli eğitim verilmekte midir? Bu eğitimlerin kapsamı ve denetim koşulları nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1503002 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Kars Milletvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/16542 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99, maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-1368-6480/8956 Konu : Yazılı soru önergesi ea Aİ 2024
Sayın Gülüstan KILIÇ KOÇYİĞİT Kars Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/16542 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.
Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araşırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT),27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir.
Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.
Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.
U- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 86a82B1 - OCE7obl. - T6OAWa4 - 2DhVİ14- ile erişebilirsin
Mevzuat Genel Müdürlüğü ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir.
B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır.
C) Hükümlü ve tutukluların; ayakta ve yatarak tedavilerinde muayene, tetkik, tahlil, kontrol, ilaç, diş protezi ve tıbbi malzemeleri Sağlık Bakanlığı, hastane tarafından temini mümkün bulunmayan tıbbi malzemeler (ortez, protez, gözlük, işitme cihazı, şeker ölçüm çubuğu vb.) ile ilaç bedelleri ise Adalet Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır.
Ul- A) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Zorlayıcı araçların kullanılması" kenar başlıklı 50. maddesi ile 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Zorlayıcı araçların kullanılması" kenar başlıklı 123. maddesinde; hiçbir hâlde zincir ve demire vurmanın tedbir olarak uygulanmayacağı, kelepçe ve bedensel hareketleri kısıtlayıcı araçların, çocuk hükümlüler hariç olmak üzere, yetkili makamın önüne getirildiğinde çıkarılmak kaydıyla, sevk ve nakil sırasında kaçmayı önlemek için kullanılabileceği,
B) Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin "Mülki görevlerin esasları" kenar başlıklı 11. maddesinin birinci fikrasının (g) bendinde, jandarmanın ceza infaz kurumlarının dış korumalarını sağlayıcı önlemleri almakla, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarını sağlamakla görevli olduğu; "Sevk ve nakil sırasında alınacak önlemler" kenar başlıklı 34. maddesinde, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakli sırasında kaçmalarını önlemek için sağlığa zarar vermeyecek gerekli bütün önlemlerin alınacağı,
Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır.
Bu kapsamda, hükümlü ve tutukluların sevk veya nakli sırasında kaçmalarını önlemek amacıyla kelepçe takılması, sevk edilenin koluna girilmesi, yeterli sayıda personel ile etrafında çember oluşturulması gibi hükümlü ve tutuklunun sağlığına zarar vermeyecek şekilde gerekli önlemler alınmakta, ceza infaz kurumlarında hiçbir hükümlü ve tutukluya keyfi davranışta bulunulmamaktadır.
IV- Ankara Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 14/10/2024 tarihli cevapta;
A) Soru önergesinde adı geçen tutuklunun Sincan 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldığı,
Adı geçenin 18/09/2024 tarihinde implant tedavisi için Gazi Üniversitesi Diş Hastanesine sevkinin planlandığı, adı geçenin çıkış işlemlerinin tamamlanması sonrasında jandarma personeline teslim edildiği ve sevk aracına alınacağı esnada takılan kelepçenin gevşetilmesini talep ettiği, görevli personelin kelepçenin uygun şekilde takıldığını beyan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 86a82B1 - OCE7obi - T6OAWa4 - 2DhV14- ile erişebilirsin
Mevzuat Genel Müdürlüğü etmesine rağmen adı geçenin bu şartlarda hastaneye gitmeyeceğini beyan etmesi üzerine sevkin iptal edildiği, adı geçenin takılan kelepçeden zarar gördüğüne dair Kurum idaresine iletmiş olduğu herhangi bir talebinin bulunmadığı,
B) Kurumda hükümlü ve tutukluların sevklerinin, insan onuru ve can güvenliği dikkate alınarak, teknolojik yeniliklere uygun nakil araçlarıyla gerçekleştirildiği,
C) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Ç) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Yılmaz TUNÇBakan