Kocaeli 2 Nolu F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun hak ihlaline uğradığı iddiasına ilişkin

İdare, kitabın "teknoloji imkanlarından yararlanılarak" incelendiğini belirtmekte; karar içeriğinde kitabın orijinal Kürtçe bölümlerine yer vererek içerik değerlendirmesi yaptığını iddia etmiştir. Ancak "teknolojiyle inceleme" denilen işlemin hangi yöntemle. kim tarafından, hangi dil yeterliliğiyle yapıldığı: otomatik çeviri mi. anahtar kelime taraması mı. başka bir teknik mi kullanıldığı; doğruluk ve bağlam kontrolünün nasıl sağlandığı açık değildir. Buna karşın idare, kitap hakkında "devlete/kurumlara hakaret. iftira. örgüt propagandası, meşrulaştırma/kahramanlaştırma" gibi isnatlara dayalı bir yasaklama tesis etmiştir.

Bu karara itiraz üzerine Kocaeli 2. İnfaz Hakimliği itirazı kabul etmiş: gerekçesinde aynen şu değerlendirmeye yer vermiştir:

Hükümlüye posta yolu ile gelen yabancı dilde yazılmış kitabın denetime elverişli hale gelmesi adına Türkçe 'ye çevrildikten sonra ilgili idari personel tarafından denetlenebileceği, bu haliyle

GRUP BAŞKANLIĞ sy. İOZ3A 40779 denetimin nasıl yapıldığının anlaşılamadığı. öncelikle tercüme masraflarının hesap ettirilerek hükümlüye masrafı karşılayıp karşılamayacağının sorularak makul süre tanınması gerektiği. hükümlünün masrafı karşılamayacağını bildirmesi yahut makul süre içinde belirtilen masrafi karşılamaması halinde söz konusu süresiz yayının ceza infaz kurumu idaresince denetime elverişli olmaması sebebiyle teslim edilemeyeceğinin karar ile bildirilmesi, karşılaması halinde gereken tercümenin yapılarak ondan sonra ilgili personel tarafından tercüme metin üzerinde inceleme yapılması gerektiği, bu aşamada hakimliğimizce yabancı dildeki kitap üzerinde inceleme yapılamayacağı, idarece yapılan incelemenin de yukarıda açıklanan usule uygun olmaması sebebiyle hukuka uygun kabul edilemeyeceği anlaşılmakla ilgili usuli eksikliğin giderilmesi amacıyla itirazın kabulüne, Eğitim Kurulu Başkanlığının 2025/226 sayılı kararının iptaline karar verilmiştir.

Bu gerekçe, yakıcı bir çelişkiyi ortaya koymaktadır: İdare bir yandan Kürtçe metni "inceleyip" ağır isnatlarla yasaklama kurmakta: öte yandan yargı. denetimin "nasıl yapıldığının anlaşılamadığını". yabancı dilde kitabın Türkçeye çevrilmeden denetlenebilir hale gelmeyeceğini ve bu usul eksikliği giderilmeden idari incelemenin hukuka uygun sayılamayacağını tespit etmektedir. Böylece "denetim" adı altında denetlenemeyen bir yasaklama pratiği oluşmakta; "infazın amacı/kurum güvenliği" gibi geniş kavramlar, somut ve şeffaf gerekçenin yerini alarak sonucu gerekçesizleştiren bir zırha dönüşmektedir.

Ayrıca yargı kararında tercüme masrafının hükümlüye yüklenmesi ve masraf karşılanmazsa "denetime elverişli değil" denilerek yayın tesliminin engellenmesi ihtimali açıkça tarif edilmektedir. Bu yaklaşım. bilgiye erişim hakkını ödeme gücüne bağlayan bir mekanizma yaratmakta; özellikle Kürtçe bakımından fiili ayrımcılık pratiğini ortaya koymaktadır.

Öte yandan, aynı infaz pratiğinin yalnızca yayın erişiminde değil. haberleşme alanında da "yeni genelge" denilerek ağırlaştırıldığı bildirilmektedir. F Tipi kurumlarda iç postada pul zorunluluğu getirildiği; önceden mahpusların kurum içindeki diğer kişilere mektuplarını serbestçe ulaştırabildiği halde artık pul istendiği. bunun mahpuslar için ek maddi külfet doğurduğu ifade edilmektedir. Yine mahpusun bir kişiye mektup gönderirken aynı zarf içinde aynı haneye yönelik başka kişilere de (örneğin vasiye gönderilen zarfın içinde vasinin eşi ve çocuklarına ayrı ayrı) mektup gönderebilmesine izin verilmediği: bunun da "yeni genelge" gerekçesiyle uygulandığı belirtilmektedir.

Ceza infaz kurumlarında "denetim" ve "güvenlik" gerekçeleri. ölçülü ve şeffaf bir çerçeve içinde kalmadığında; yayın hakkı tercüme masrafıyla. haberleşme hakkı pul zorunluluğu ve zarf kısıtlamasıyla maddi engellere dönüşmekte; haklar. fiilen ulaşılmaz hale getirilmektedir. Bu nedenle Bakanlığınızın hem Kürtçe yayınlara hem de iç posta/haberleşme uygulamalarına ilişkin bağlayıcı, açık ve denetlenebilir bir standart oluşturup oluşturmadığının ve "genelge" denilerek getirilen yükümlülüklerin hukuki dayanağının açıklığa kavuşturulması zorunludur. Bu bağlamda;