Emekli aylıklarında iyileştirme yapılmasına ilişkin
Kaynak göster
Nimet Özdemir (Bağımsız), 2 Ekim 2024 tarihinde 7/16963 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 331 gün sonra, 29 Ağustos 2025).
Nimet Özdemir (Bağımsız, İstanbul). “Emekli aylıklarında iyileştirme yapılmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/16963, 2 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16963-emekli-ayliklarinda-iyilestirme-yapilmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/045ab89d-88ab-453f-8bcd-019252263fed
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 331 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK), açıklarının kapatılması, giderlerinin azaltılması amacıyla 1999 ve 2008 yıllarında iki ayrı düzenleme yapılmıştır. Buna rağmen kurumun içerisinde bulunduğu sorunlara çözüm olmamış, aksine bugüne gelindiğinde devasa boyutlara ulaşan açıklar oluşmuştur. Zor koşullarda hayatını kazanan işçilerin, emekliliklerinde kendilerini güvence altına alacak kıdem tazminatları her geçen yıl erimiş, 20 yıl önce ev alabilirken, bugün bir araba alamaz konuma getirilmiştir.
Yapılan düzenlemelerle emeklilik kademeli olarak 65 yaşa yükseltilmiş, ancak düzenleme yapılırken ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlar göz önünde bulundurulmamıştır. Özellikle beden gücüne dayalı işlerle uğraşanların bu yaşa kadar çalışmalarının fiziken ve sağlık açısından mümkün görünmemektedir.
Emekli aylıklarına esas olan enflasyon rakamlarındaki hızlı değişkenlik, aynı işyerinde aynı şartlarda çalışanlar için başvuru tarihlerine bağlı olarak büyük farklılıklar göstermektedir. Bu durum doğal olarak vatandaşlarımızı emeklilik ile zor koşullar altında çalışma arasında tercih yapmak zorunda bırakmaktadır.
Buradan hareketle;
SORULAR
İşçilerin emeklilik sürelerinin yeniden belirlenmesine yönelik Bakanlığınızca yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır? Ağır ve zor koşullarda çalışanlara yönelik prim gün sayısı ve yaş itibariyle Uluslararası Çalışma Örgütü (İLO) tarafından - belirlenen, Avrupa ülkelerinde de uygulanan muafiyetler getirilmesine yönelik bir çalışma yürütülmesi planlanmakta mıdır? kak?
Kıdem tazminatında tavan ücretin günün ekonomik koşullarına göre yeniden belirlenmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmakta mıdır? 2005 yılında asgari ücretin 3.37 katında olan tavan miktarı, bugün itibariyle 1.75 kat düşürülmüştür. Bu düzenleme hangi gerekçelerle yapılmıştır? Asgari ücretin 2016 yılından bu yana 15.7 kat artmasına karşın, kıdem tazminatı tavan ücretinin 9.4 kat artırılmasının gerekçesi nedir?
Emeklilik talebinde bulunan sigortalıların aylıkları hangi esaslara göre belirlenmektedir? Çalışma dönemleri ve aylık talep tarihlerine göre değişkenlik gösteren emeklilik aylık miktarının belirlenmesinde eşitlik ilkesi doğrultusuda standart bir düzenleme getirilmesine yönelik herhangi bir çalışma mevcut mudur? Enflasyon ile birlikte 4447, 5510 ve ilgili diğer kanunlarda yapılan düzenlemeler sonucu düşük maaş almak durumunda kalan emeklilere yönelik refah düzeyini yükseltecek herhangi bir çalışma planlanmakta mıdır?
Kıdem tazminatları ve maaşların enflasyon karşısında düşüşünü önlemek adına Sosyal güvenlik sisteminin geliştirilmesine yönelik herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?
Bahsi geçen düzenlemelerle alt sınır aylığı düşmüş emeklililerimizin durumunun düzeltilmesine yönelik Bakanlıkça yürütülen herhangi bir çalışma var mıdır? Hazine ve Maliye Bakanlığı ile yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o: 09.10.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1508264 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın Nimet ÖZDEMİR tarafından yöneltilen 7/16963 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Aylık bağlama sistemlerinde yıllar itibarıyla değişiklikler yapılmakla birlikte sigortalılara, emekli olmaya karar verdikleri tarihte mevcut koşullarıyla yürürlükte bulunan emeklilik sistemi kurallarına göre aylık bağlanmaktadır. Aylıklar, aylık bağlama usullerinin belirli dönemlerde değişmesi nedeniyle sigortalılık başlangıç tarihi esas alınarak 2000 öncesi, 2000-2008/Ekim arası ve 2008/Ekim sonrası olmak üzere ilgili dönemlerdeki kurallara göre hesaplanmakta, bu şekilde hesaplanan aylıklar her dönemdeki gün sayısıyla kısmileştirilerek sigortalıya bağlanacak aylık miktarı bulunmaktadır. Dolayısıyla sigortalının dönemler itibarıyla geçen gün sayıları ve prime esas kazançları bağlanacak aylığı belirlemekte, bağlanacak aylık da her bir sigortalının durumuna göre farklılaşabilmektedir. Netice itibarıyla, 2008/Ekim öncesi bağlanan aylıklar ile bu tarihten sonra bağlanan aylıklar arasında fark olduğu gibi 2008/Ekim sonrası bağlanan aylıklarda da sigortalının dönemler itibariyle geçen gün sayılarına göre aylıklar farklılaşabilmektedir.
Bununla birlikte, emekli aylığını belirleyen en etkili parametre çalışma hayatında bildirilen kazançlardır. Sigortalıların çalışma hayatında kaldıkları süre uzadıkça ve kazançları yükseldikçe emekli aylığı da artmaktadır. Aylık miktarında önemli parametrelerden bir diğeri olan aylık bağlama oranı prim ödeme gün sayısı ile doğru orantılı olarak belirlenmektedir. 2000 ve 2008 yıllarında yapılan reformlar ile emeklilik sisteminde sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için prim-aylık arasındaki bağ güçlendirilmiştir. Sistemde daha uzun süre kalanın ve daha yüksek prim ödeyenin karşılığını alacağı mali yönden sürdürülebilir bir sistem kurgulanmıştır. Sistemde kalma süresi uzadıkça aylık bağlama oranı da artmaktadır.
Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Ek 19 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun veya bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre malullük ve yaşlılık sigortasından ödenen aylıklar ve aylıklar ile birlikte her ay itibarıyla yapılan ödemeler toplamının; dosya bazında 08.02.2006 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunun 1 inci maddesi uyarınca yapılacak ek ödeme dahil tutarı 2025 yılı Ocak ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek 7339 sayılı Kanunun 4. maddesi ile 12.500 TL'den 14.469 TL'ye çıkarılarak aylıkların bu tutarın altında olamayacağı hüküm altına alınarak emeklilerin gelirlerini artırıcı düzenlemeler yapılmış iken son olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda yapılan düzenleme ile 14.469 TL olan tutar 2025 yılı Temmuz ayı itibariyle 2025 yılı Ocak- Haziran dönemi enflasyon oranı kadar artırılarak 16.881 TL'ye yükseltilmiştir.
Öte yandan, emeklilerin refahını artırmak için 2018 yılında, daha önce sosyal güvenlik sistemimizde olmayan bayram ikramiyesi ödemesi uygulaması getirilerek yılda iki kez toplamda 2.000 TL bayram ikramiyesi verilmeye başlanmıştır. Bu tutar, 2021 yılında 2.200 TL'ye, 2023 yılı için 4.000 TL "ye, 2024 yılında 6.000 TL'ye ve 2025 yılı için ise 8.000 TL'ye yükseltilmiştir."
Prof. Dr. Vedat IŞIKHAN Bakan
Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68 Telefan: (2191 904 ANNA