Gıda firmalarının denetimi ile taklit ve tağşiş yapan firmalara uygulanan yaptırımlara ilişkin
Kaynak göster
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi), 10 Ekim 2024 tarihinde 7/17580 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 106 gün sonra, 24 Ocak 2025).
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul). “Gıda firmalarının denetimi ile taklit ve tağşiş yapan firmalara uygulanan yaptırımlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/17580, 10 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17580-gida-firmalarinin-denetimi-ile-taklit-ve-tagsis-yapan-firmalara-uygulanan-yaptirimlara-ili (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b836d123-a88a-4547-adc3-01927ac26c8a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 106 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 99 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Doğan BEKİN İstanbul Milletvekili
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞPNA
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Aşağıdaki sorularımı Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince saygılarımla talep ederim. 10.10.2024
Güvenli ve helal gıdaya ulaşmak, yaşamı sağlıklı sürdürmek açısından oldukça kritik öneme sahiptir. Gıdanın hijyeni ve helal gıda niteliğinde olması, tüketiciyi her türlü etik ve güvenlik sorununa karşı hassas hale getirmektedir.
Gıda ürünlerinde tağşiş ve taklit, gıdaların kalitesini, güvenliğini ve güvenilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Tüketici güveni zedelenirken gıda işletmeleri de maddi/manevi zarar görmektedir. Son dönemlerde güvenli gıda ürünleri üzerindeki tartışmalar ciddi boyutlara ulaşmaktadır.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın halk sağlığını çok yakından ilgilendiren taklit ve tağşiş yaptığı belirlenen gıda firmalarının listesini geçen günlerde yayınlamıştır. Liste incelendiğinde halk sağlığını tehdit eden pek çok üründe taklit ve tağşiş yaptığı tespit edilmiştir.
Taklit ve tağşiş yaptığı belirlenen gıda firmalarının listesi incelendiğinde zeytinyağından, baharata, baldan süt ürünlerine kadar geniş gıda ürünlerinin yer aldığı ğ i görülmüştür. Kırmızı et ürünlerinde, kırmızı et yerine sakatat ve beyaz & en kullanıldığı, hatta. . bazı ürünlerde tek tırnaklı etinin (at eti) yer aldığı belirlenmiştir. Ayrıca bazı sosyal medya kanallarında, bir firmanın kırmızı et ürünlerinde domuz etinin belirlendiği, bu firmanın ürünlerini geniş bir alanda çok fazla tüketici tarafından tüketilmiş olabileceğine dikkat çekilmiştir.
Maalesef Türkiye'de domuz eti ve ürünlerinin üretimi veya satışı, uzun bir süredir yasal olarak yapılmaktadır. Bilindiği üzere, Tarım ve Orman Bakanlığı, tüm hayvancılık işletmeleri gibi domuz çiftliklerini de 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında kayıt altına almaktadır. Bakanlık "Domuz eti ve ürünlerini üreten çiftlikler ile bu ürünleri alan işletmelerin denetim ve kontrollerini düzenli olarak yapmakla yükümlüdür. Taklit ve tağşiş yaptığı belirlenen gıda firmalarının listesi içerisinde domuz eti kullanımının belirlenmiş olması hem manevi değerlere karşı hassasiyetle yaklaşma hem de sıkı bir kamu denetiminin yapılması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Özellikle ilgili Bakanlıklar, kamu güvenliği, gıda güvenliği ve halk sağlığı açısından daha dikkatli olmalı ve caydırıcı önlemler almalıdır.
Bu Bağlamda;
I-Türkiye"de Domuz eti üretimi yapan kaç işletme vardır? Bu ürünler Bakanlık kontrolünde mi işlenmektedir? Ve bu ürünler Bakanlık kontrolünde mi satışa sunulmaktadır?
SORULAR
Domuz eti ve ürünleri üreten/kullanan çiftlik veya işletmelerde yapılan denetim ve kontrollerde Bakanlıkça usulsüzlükler belirlendiğinde ne gibi yaptırımlar yapılmaktadır? 3-Taklit ve tağşiş listesi yani halkın sağlığı ile oynayan gıda firmaların listesi 32 aydır neden açıklanmamıştır?
Gıda ürünlerinde taklit ve tağşiş yaptığı tespit edilen firmalara uygulanan idari para cezasını Bakanlığınız yeterli bulmakta mıdır? Daha caydırıcı (hapis cezası vs.) tedbirler konusunda bir çalışmanız var mıdır? Varsa nelerdir?
Bakanlık, bundan sonra süreçte taklit ve tağşiş yapan firmaların listesini açıklama görevini taşradaki İl Müdürlüklerine mi devretmiştir? Devretmiş ise neden böyle bir yol izlenmiştir? İl Müdürlükleri üzerinde bir baskı oluşmayacak mıdır?
Gıda denetimini yapan toplam personel sayısı ne kadardır? Sağlıklı gıda denetimini yapabilmek için personel sayınız yeterli midir?
ENE zel
— : GERE z AE 3İ EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve bu Kanuna dayalı olarak yayımlanan mevzuat kapsamında domuz eti üretimi ve satışına ilişkin bir kısıtlama bulunmamaktadır.
Domuz türü hayvanların et ve et ürünlerine yönelik faaliyet gösteren gıda işletmecileri, Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği"nin Madde 6/5/(a) bendinde yer alan "Domuz ve tek tırnaklı hayvanlar dışındaki hayvan türlerinin kesimi ve muamelesi, etlerin parçalanması, soğutulması, etlerinden kıyma, hazırlanmış et karışımı, MAE (Mekanik Ayrılmış Et) ve et ürünleri üretiminin yapılması, ambalajlanması, depolanması ve nakliyesi ile ilgili faaliyetlerle uğraşan gıda işletmelerinde domuzlar ve tek tırnaklı hayvanlara ve bu hayvanların etlerine ilişkin faaliyetler yürütülemez, bu işlemler domuz ve tek tıraklı hayvanlara mahsus her iki tür için ayrı ayrı onaylanmış veya kayıt altına alınmış gıda işletmelerinde yürütülür" ifadesi doğrultusunda ayrı kayıt/onay almak zorundadır.
Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği gereğince domuz etlerinin diğer hayvan türlerine ait etlerden ve diğer gıdalardan ayrı olarak üretilip satışa sunulması gerekmektedir.
Domuz kesimhane ve domuz eti işleyen tesislerde başka bir türe ait hayvan kesilmesi ve işlenmesi, başka bir hayvan türü ile nakledilmesi, ambalajlanması, depolanması ve satışı kesinlikle yasaktır.
Domuz eti ve ürünleri ağırlıklı olarak turistik tesislere ve domuz eti satmak üzere kayıt altına alınmış işletmelere satılmakta olup, gerek bu turistik tesislerin gerekse bu çiftliklerin ve işletmelerin denetim ve kontrolleri Bakanlığımızca düzenli olarak yürütülmektedir.
Yapılan denetim ve kontrollerde mevzuata aykırılık tespit edilen durumlarda 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve ilgili mevzuatlar çerçevesinde idari para cezası, toplatma, mülkiyetin kamuya geçirilmesi, imha, faaliyetin durdurulması, onayın askıya alınması veya iptali ve savcılığa suç duyurusu (bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adli para cezası) gibi yasal işlemler uygulanmaktadır.
Ülkemizde gıda güvenilirliğinin sağlanması, gıdalarda taklit ve tağşişin önlenmesi, kişilerin sağlığının ve tüketici menfaatlerinin korunması ile sektörde haksız rekabetin engellenmesi amacıyla gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında resmi kontrol faaliyetleri Bakanlığımızca risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin yıllık program çerçevesinde yürütülmektedir.
Resmi kontrollerin sıklığı "İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlemesi Prosedürü" çerçevesinde belirlenmekte olup, herhangi bir risk durumunda bu sıklık artmaktadır.
Resmi kontroller, Bakanlık ve il yıllık numune alma programlarının yanı sıra şüphe, şikâyet, ihbar, TİMER, CİMER ve Alo 174 Gıda Hattı kapsamında şikâyet edilen ürün ve firmalara yönelik olarak da gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımızın yaptığı kontroller sonucunda sahip olduğu bilgileri kamuoyunun bilgisine sunabileceği 5996 sayılı Kanun'un 31'inci maddesinin 6*ncı fıkrasında ve 17 Aralık 2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrolüne Dair Yönetmelik"in 8'inci maddesinde hükme bağlanmıştır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımızca ilk kamuoyu duyurusunun yapıldığı 2012 yılından bu yana laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları üreten/ithal eden firmalar ile kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmalar ve ürünlerin kamuoyuna duyurulması ve tüketicilerin bilgilendirilmesi uygulaması, yapılan denetim sonuçlarına göre aralıklarla yapılmaktadır.
Bakanlığımızca 01.03.2022 tarihinde 27. kamuoyu duyurusunun gerçekleştirilmesinin ardından, Gıda Kamuoyu Duyuru Sisteminin geliştirilmesi nedeniyle 28. kamuoyu duyurusu 02.10.2024 tarihinde gerçekleştirilmiştir. 28. kamuoyu duyurusu ile 523 firmaya ait 961 parti ürün kamuoyu ile paylaşılmıştır. Bakanlığımız 02.10.2024 tarihinden itibaren kamuoyu duyurularını https://guvenilirgida.tarimorman. gov.tr/ internet sitesinden elektronik ortamda güncel ve anlık olarak yapmaya devam etmektedir.
Gıdaya ilişkin resmi kontroller, 81 ilde bulunan yaklaşık 8.000 gıda kontrol görevlisi tarafından yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan