Kadın sığınma evlerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 30 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 27 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye'de her yıl yüzlerce kadın erkek şiddeti ile katlediliyor. Kadınlara çoğu zaman en yakınları tarafından uygulanan bu şiddetten kurtulmak için hayati önemde bulunan sığınakların yaygın açılmamış olması ise kadınları şiddete, ölüme daha açık bir hale getiriyor. Kadınların öncelikle yaşam haklarının güvence altına alınması ve Türk Ceza Kanunu"nun "haksız tahrik", "iyi hal indirimi" gibi ilgili maddelerinin şiddeti meşru kılan bir biçimde uygulanmamasını, belediyelerin sığınaklarla ilgili yükümlülüklerini bir an önce yerine getirmesini gerektiriyor. Başta Bakanlığınız olmak üzere belediyeler ve ilgili kamu kurumları sığınma evleri ile ilgili çalışmalar yürütüyor olsalar da yetersiz kalmaktadır. Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı yapmış olduğu açıklamada; "Nüfusu 50 bini aşan belediyelerin sığınak açmasını öngören 5393 sayılı yasaya göre belediyelerin açtığı sığınak sayısının en az 200 olması gerekirken üç büyük kentin büyükşehir belediyelerinin bile henüz sığınağı olmadığını, üstelik Ulusal Eylem Planı'nda da bu konu öncelikler arasında yer almadığını" belirterek durumun aciliyetini vurgulamaktadır.
Bu konuda etkin bir sonuç alınması için yasaların cinsiyetçi bir bakış açısıyla uygulanarak kadınların yaşamına mal olan sorunlu uygulamaların düzeltilmesi, kadın politikalarının uygulanması için toplumsal cinsiyete duyarlı bir bütçenin oluşturulması, hakim, savcı başta olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarındaki personellerin toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ve erkek şiddetine dair eğitimlerinin etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi, STKYların, ilgili kurumların ve meslek odalarının bu konuda harekete geçirilmesini teşvik edici çalışmaların yapılması gerekiyor. Özellikle yasaların cinsiyetçi bakış açısıyla uygulanmasından dolayı pek çok kadının yaşamına mâl olmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Kadın sığınma evlerinin kadınların sığındıkları, kendilerinin güvende hissettikleri mekanlar olması gerekiyor. Dolayısıyla kadın sığınma evlerinin özellikle engelli kadınların ihtiyaçları gözetilerek, erişilebilir hale getirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte sığınma evleri engelli çocukların anneleri ile birlikte kalabilecekleri şekilde planlanmalı, sığınma evleri ve annelerin ihtiyaç duydukları zaman aralıklarında hizmet verebilecek gündüz destek merkezleri kurulmalıdır.
Bütün bunlarla birlikte kadına yönelik şiddetin önlenmesi ve kadınların yaşam haklarının korunması amacıyla kadın sığınma evleri önemli bir rol oynamaktadır. Bu sığınma evleri, şiddete maruz kalan kadınlara güvenli bir mekan ve destek sağlamalıdır. Ancak gelinen noktada kadın sığınma evlerinin hem dağılımı hem de sorunun çözümü noktasında istenen nokta olmadığı açıkça anlaşılmaktadır. Özellikle engelli kadınların sığınma evlerinde kalması veya şiddete maruz kalmış kadınların engelli çocuklarıyla barınmasına yönelik yapısal sorunların çözümüne yönelik etkin politikalar üretilmediği yaşanan problemlerden açıkça anlaşılmaktadır. Şiddete maruz kalan kadınların sığınma evlerinde 6 ay kalabilmeleriyle sınırlı olması kadınların 6 ayın sonunda ya baba evine ya da şiddete maruz kaldığı kocasının yanına dönmeye mahkum edilmektedir. Bu nedenle sığınma evlerinde kalan kadınların ekonomik ve sosyal olarak yaşamını sürdürecek politikaların üretilmesi ve uygulanması gerekmektedir. Bu sorunun uzun vadede çözülebilmesi için kadın sığınma evlerinde kalan kadınların meslek edinmeleri ve hayatlarını devam ettirebilmeleri için meslek edinme seminerlerinden yararlanmaları hususunda projeler geliştirip, kurslar ve eğitimler düzenlenmelidir. Yerel yönetimler şiddet yaşayan kadınlara ücretsiz olarak, uzun süreli hukuksal yardım ve tıbbi tedavi desteği verecek, barınma, mesleki eğitim ve iş olanaklarına kavuşmalarını sağlayacak, çocuklar için kreş ve eğitim olanakları sağlayacak kurumlar oluşturulmalıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
I- Türkiye genelinde kadın sığınma evlerinin sayısı ve illere dağılımı nedir?
Kadın sığınma evlerindeki kapasite sorunun çözüne yönelik bir planlamanız var mı? Sığınma evlerinde çocuklarıyla birlikte kalan kadın sayısı kaçtır?
Kadın sığınma evlerinde kalan kadınların meslek edinmeleri ve hayatlarını devam ettirebilmeleri için meslek edinme seminerlerinden yararlanmaları hususunda bakanlığınızca ne tür projeler, kurslar ve eğitimler düzenlenmektedir?
Yerel yönetimlerin şiddet yaşayan kadınlara yönelik ücretsiz olarak, uzun süreli hukuksal yardım ve tıbbi tedavi desteği verecek barınma, mesleki eğitim ve iş olanaklarına kavuşmalarını sağlayacak, çocuklar için kreş ve eğitim olanakları sağlamalarına yönelik bir politikanız var mıdır?
Kadın sığınma evleri engelli kadınların kalabilecekleri şekilde dizayn edilmiş midir? Engelli kadınların çocuklarıyla veya kadınların engelli çocuklarıyla birlikte kalma imkanı var mıdır?
Kadın sığınma evlerinde kalan engelli kadın sayısı kaçtır? Kadın sığınma evlerinde engelli çocuklarıyla birlikte kalan kadın sayısı kaçtır?
Kadın sığınma evlerinde çalışan personel sayısı ve niteliği hakkında bilgi verebilir misiniz? Personelin eğitimi ve desteklenmesi konusunda süreklilik arz eden bir uygulamanız var mıdır?
Kadın sığınma evlerindeki güvenlik önlemleri ve kadınların mahremiyetinin korunması konusunda nasıl bir denetim ve düzenleme mekanizması bulunmaktadır?
Kadın sığınma evleriyle ilgili veri toplama ve izleme süreçleri nasıl yürütülmektedir? Bu süreçlerin oetkinliği Ove şeffaflığı nasıl yürütülmektedir?
Başta Kürtçe (Kırmancki (Zazaki) ve Kurmanci) dilini konuşanlar olmak üzere Türkçe dışında dil bilmeyenler için kadın sığınma evlerinde tercüman var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Tunceli Milletvekili Sayın Ayten KORDU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/1882 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: Cevap Metni (3 sayfa) Eskişehir Yolu Söğütözü Mah. 2177 Sokak No:10/A Ayrıntılı bilgi için irtibat: Burcu TUNAY Tunceli Milletvekili Sayın Ayten KORDU'ya Ait 7/1882 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız; kadına yönelik şiddetin kabul edilemez olduğuna dair inançla çalışmalarını kararlılıkla sürdürmektedir. Çalışmalar çok geniş bir yelpazede, tüm tarafların kapsamlı iş birliği ile "Sıfır Tolerans" ilkesi çerçevesinde devam etmektedir.
2012 yılında yürürlüğe giren 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Türkiye'de kadına yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin yasal altyapının güçlendirildiğinin ve bu mücadelenin bir üst seviyeye taşındığının en önemli göstergesidir.
6284 sayılı Kanunun etkin bir şekilde uygulanmasına yönelik alt mevzuat hazırlanmış ve bu kapsamda 2013 yılında 6284 sayılı Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği ve Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik ve 2016 yılında Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri Hakkında Yönetmelik, 2021 yılında 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Teknik Yöntemlerle Takip Sistemlerinin Kullanılmasına Dair Yönetmelik yürürlüğe konmuştur. Ayrıca kadına yönelik şiddetle mücadele konusunda Bakanlığımız birimlerinin kurumsal sorumluluklarının altını çizen Genelge 16 Haziran 2021 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girmiştir.
Türkiye genelinde 81 ilde Bakanlığımıza bağlı 112 kadın konukevi 2.779 kapasite, yerel yönetimlere bağlı 33 kadın konukevi 735 kapasite, Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne bağlı 3 kadın konukevi 90 kapasite, sivil toplum kuruluşuna bağlı 1 kadın konukevi 20 kapasite olmak üzere, 149 kadın konukevi 3.624 kapasite ile hizmet vermektedir.
Kadın konukevleri 9580 doluluk oranıyla hizmet vermekte olup 2023 yılı (Haziran ayı itibarıyla) Bakanlığımıza bağlı kadın konukevlerinden toplam 421 engelli kadın hizmet almıştır.
Öte yandan, yerel yönetimlerle iş birliği içerisinde ulusal ve yerel eylem planlarımız ile yıllık faaliyet planlarımız kapsamında şiddet mağduru kadınlara hukuksal destek, tıbbi destek, barınma, mesleki eğitim ve danışmanlık, çocuklar için kreş ve öğrenimlerini desteklemeye yönelik hizmetler sunulmaktadır. Belediyeler bünyesinde hukuki, psikolojik ve sosyal danışmanlık hizmeti gibi hizmetler yürüten kadım/aile danışma merkezleri bulunmaktadır.
Farklı ihtiyaç gruplarına bir arada hizmet sunan kadın konukevlerinin daha etkin ve verimli hizmet sunumuna yönelik kadın konukevlerinin ihtisaslaşması çalışmalarımız devam etmektedir. Bu kapsamda 15 ilde 17 kadın konukevi ihtisas kuruluşa dönüştürülmüştür.
Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında; konukevinde, hizmet sunumuna yetecek sayı ve nitelikte, tercihen kadın çalışanlar arasından, psikoloji, çocuk gelişimi, öğretmenlik ve sosyal hizmet alanlarında eğitim veren kurumlardan mezun sosyal çalışma görevlileri ile hemşire, çocuk eğiticisi, memur, aşçı ve bakım elemanı istihdam edilmektedir. Bakanlığımıza bağlı kadın konukevlerinde mesleki personel ve destek personeli olmak üzere toplam 2.169 kişi görevlidir.
Kadın konukevlerinde görevli personele yönelik Psikososyal Destek Uygulayıcı Programı Eğitimleri, teorik-uygulamalı Pozitif Psikoterapi Eğitimleri, Çözüm Odaklı Terapi Eğitimi yapılmış olup; EMDR Eğitimlerine de yıl içeresinde başlanacaktır.
Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik'in 14'üncü maddesinin birinci fıkrasına göre konukevinde kalma süresi 6 ay olup aynı Yönetmelik'in I&Wüncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca da gerekli görülmesi halinde bu süre uzatılabilmektedir. Konukevinden hizmet alan kadının güçlenme sürecinin henüz tamamlanmamış olması, şiddetin etkilerinin alt düzeye indirgenmemiş olması, konukevinden ayrılması halinde gidecek başka bir yerinin olmaması, kendinin veya çocuğunun öğrenim durumu, hizmet aldığı ilde bir sağlık kuruluşundan tedavi görüyor olması, hukuki sürecinin hizmet almakta olduğu ilde devam ediyor olması, sağlık takibini gerektirecek bir gebelik süreci yaşıyor olması ve yeni doğum yapmış olması gibi nedenler ve mesleki değerlendirmelerle kadının da yazılı talebi alınarak konukevinden hizmet alma süreci uzatılabilmektedir.
Kadın konukevleri gizlilik ve güvenlik ilkeleri doğrultusunda hizmet veren kuruluşlar olup söz konusu Yönetmelik kapsamında konukevlerinden hizmet alan kadınlar ve beraberindeki çocuklarının gizlilik ve güvenliğine yönelik gerekli tedbirler alınmaktadır. Konukevinden hizmet alan kadının ve varsa beraberindeki çocukların olası güvenlik risklerine yönelik dikkat edilmesi gerekenler hakkında; sırasıyla kadın konukevinde kaldığı dönem ve konukevinden ayrılırken meslek elemanıyla birlikte yazılı olarak "Güvenlik Planı" oluşturulmaktadır. Güvenlik planı, kadın ve beraberindeki çocukların koşullarına, güvenlik risklerine, hukuki durumlarına göre her kadın ve çocuk için özel olarak hazırlanmaktadır.
Bakanlığımıza bağlı kadın konukevlerinde yürütülen iş ve işlemler ile veri toplama ve izleme süreçleri Aile Bilgi Sistemi (ABS) Kadın Modülü üzerinden yürütülmektedir. Aile Bilgi Sistemi üzerinden kadın konukevlerinden hizmet alanlara ilişkin sosyo-demografik bilgiler; hizmet alanlara yönelik verilen hizmetler ile eğitimler; hizmet alanların kuruluşa kabul nakil ve hizmet sonlandırma işlemleri anlık olarak ABS'ye işlenmektedir. Söz konusu veri tabanında faydalanılarak çeşitli analizlerle yeni politikalar belirlenmektedir.
Diğer taraftan, kadın konukevinden hizmet alan kadınların güçlenmesi çalışmaları kapsamında hizmet alan kadınların istihdama katılımının sağlanması amacıyla İŞKUR ile iş birliği yapılmaktadır. Bu kapsamda kadınlara özgeçmiş hazırlama, mülakat teknikleri, ekonomik hayata katılımları konusunda gereken bilgi ve becerileri kazanmaları, toplumsal ve ekonomik alanda güçlenmeleri, daha nitelikli işlerde yer almaları ve kendilerine yeterli hale gelmelerini desteklemek amacıyla iş kulübü eğitimleri her ay düzenli olarak verilmektedir.
Mesleki eğitim kurslarına katılmak isteyen kadınlar ilgi ve yetenekleri doğrultusunda, İŞKUR'un, Belediyelerin ve Halk Eğitim Merkezlerinin düzenlediği meslek edindirme kurslarına yönlendirilmektedir.
Eğitim-öğretimini tamamlamak isteyen kadınlarımızın Halk Eğitim Merkezleri kanalıyla kayıtları yenilenmekte, okuma-yazma bilmeyen kadınlar için okur-yazar belgeleri almalarına yönelik okuma yazma kursları açılmaktadır.
Kadın konukevlerinden hizmet alan kadınlara yönelik Finansal Okuryazarlık, Ebeveynlik Becerisi, İş Kulübü, Sıfir Atık Yönetimi Eğitimleri, Bağımlılık Farkındalık Eğitimleri, Aile Eğitim Programı (AEP), Dijital Şiddet ve Siber Zorbalık Eğitimleri düzenli olarak verilmektedir.
Kadın konukevi hizmet sürecini tamamlayan kadınların konukevi sonrası izleme süreci Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) tarafından gerçekleştirilmektedir. ŞÖNİM"ler tarafından haklarında 20.03.2012 tarihli ve 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir kararları alınmış olan mağdur ve faillerin yanı sıra kadın konukevi hizmetlerinden yararlanmış ve ayrılmış olan kadınlar ve çocukları için izleme takip çalışmaları sürdürülmektedir.
81 ilimizde bulunan 82 ŞÖNİM 6284 sayılı Kanun kapsamında, şiddet mağduruna yönelik tedbirlerin takibi ve izlenmesi ile psikososyal destek, hukuki destek, eğitim ve mesleki destek, sağlık desteği, ekonomik destek ve rehberlik danışmanlık ve yönlendirme hizmetleri sunulmaktadır.
ŞÖNİM"lerin hizmete başladığı 2013 yılından 30 Haziran 2023 tarihine kadar 1.261.457 kadın, 111.027 erkek ve 131.770 çocuk olmak üzere toplam 1.504.254 kişi yararlanmıştır. 2023 yılında Haziran sonu itibarıyla ise 123.769 kadın, 12.912 erkek ve 5.569 çocuk olmak üzere toplam 142.250 kişi hizmet almıştır.
Kadın Konukevi ve ŞÖNİM"lerde görevli tercümanlar aracılığıyla farklı dillerde hizmet verilmektedir. Valiliklerde, İl Müdürlüklerinde görevli tercümanlardan da destek alınmaktadır. Ayrıca Bakanlığımızın Alo 183 Sosyal Destek Hattı aracılığıyla farklı dillerde 7 gün 24 saat hizmet verilmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan