Erzurum ilinde gerçekleştirilecek olan kentsel dönüşüme ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 464 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Mehmet ÖZHASEKİ tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96 ile 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Meral DANIŞ BEŞTAŞ Yeşil Sol Parti Grup Başkanvekili Erzurum Milletvekili
Bilindiği üzere kentsel dönüşüm, şehrin bir bölümünün veya ciddi anlamda büyük bir kısmının proje kapsamında sistematik bir şekilde mevcut yapı stoklarının olası depremlere karşı toprak zeminin ve üzerindeki yapının risk değerlerinin belirlenmesi, olası depremde yıkılması ve yıkılırken çevredeki diğer yapılara zarar vermesi olasılıklarının da içine katılarak, riskli toprak zemin ve riskli yapıların kullanım dışına çıkarılarak yerine toprak zeminin yapısına uygun temelli yapıların yapılması ve bu sayede olası depremlerde yaşanabilecek can ve mal kaybının en aza indirmek için yapılan kamusal çalışmalardan biridir. Halkın riskli yapıların depremlere dayanıklı hale getirilmesi sürecini de "Kentsel Dönüşüm" kavramı ile ifade etmeye başlaması sonucu 6306 sayılı kanun Kentsel Dönüşüm Kanunu olarak telaffuz edilegelmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Erzurum ilinin de çeşitli ilçe ve mahallelerinde kentsel dönüşüme yönelik çalışmalar başlatılmıştır. Yakutiye ilçesine bağlı Dağ ve Kavak Mahallesi için yürütülen kentsel dönüşüm projesi kapsamında, 2018 yılında bir kamulaştırma bedeli belirlenmiş ancak günümüze değin bir gelişme yaşanmamıştır. Dağ ve Kavak Mahalleleri için 2018 yılında belirlendiği ifade edilen kamulaştırma bedelleri günümüzün ekonomik koşulları ile uyumsuzdur. O dönem telaffuz edilen rakamların, günümüz koşulları için yeterli olmayacağı açıktır. Yine kentsel dönüşüm projeleri kapsamında yapılacak yeni evler için ev ve arsa sahiplerinin yeniden ev sahibi olmaları yüksek bedellerle borçlanmalarına neden olacaktır. Bu durumun yaratacağı mağduriyetin göç başta olmak üzere yapısal sorunları beraberinde getirmesi de kaçınılmaz olacaktır. Hak sahiplerine önerilecek olan yeni konutların, genellikle hak sahiplerinin, tapulu alan dışında olan bölge ve yerlerin gösterilmesi de sosyolojik ve ekonomik anlamda sorun teşkil etmektedir. Genellikle işyerleri de hak sahipliklerinin olduğu bölgede olan insanlar açısından eski dükkânlarının düşük bedelle ellerinden çıkacak olması, yeni işyerleri edinimlerini de güçleştirecektir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından Dağ Mahallesi'nin komple riskli bölge alan ilan edilmesi ile 2013 yılından beri Dağ Mahallesinde yaşayan tüm vatandaşların mağdur olduğu ve konuya dair mahalle halkının çeşitli girişimleri olduğu bilinmektedir. Yurttaşların başvuru ve şikayetleri bağlamında, mağduriyetlerinin giderileceği yönünde sözler verilmiş olsa da bu sözlerin yerine getirilmemesi yurttaşları gelecek kaygısı içerisine düşürmektedir. Örneğin beş katlı bir evi olan bir yurttaşın beş ev karşılığında tek bir daireyi, üstelik borçlanarak edinebilecek olması anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkının da gaspı niteliğindedir.
Yurttaşlara, 2013 yılında yapılan sözleşme © uyarınca vaad edilen o konutların verilemeyeceğinin gündeme gelmesi ise meselenin vahametini artırmaktadır. Hâlihazırda yeni konut projelerinde kura aşamasına gelindiği belirtilmekte olup Dağ ve Kavak Mahallesi sakinlerinin kısa bir süre zarfında evsiz kalacakları aşikârdır. Yine okentsel dönüşüm kapsamındaki mahallelere yatırım yapılmaması, okul, hastane, yol gibi yaşamsal ihtiyaçların giderilmemesi de halkın mağduriyetini artırmaktadır. Oysa Anayasa'nın 57 inci maddesi "Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler." demek suretiyle yurttaşın konut hakkını güvenceye almıştır. Kentsel dönüşüm projelerinin ise gelinen fazda bu ilkeye aykırılık teşkil ettiği açıktır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Erzurum ili kapsamında kaç mahalle için riskli alan belirlemesi yapılmıştır? Kaç mahalle kentsel dönüşüm projesi kapsamındadır?
Erzurum ili kapsamında kaç mahalle ve hangi bölgeler için kamulaştırma kararı alınmıştır?
Erzurum ili geneli için alınan kamulaştırma kararları hangi yıllar içinde alınmıştır? Yıllara göre kamulaştırma bedelleri nedir?
Yakutiye ilçesi için 2018 yılında belirlenen kamulaştırma bedellerinin günümüz ekonomik koşullarına göre revize edilmesi gündeminizde olacak mıdır?
2013 yılında kentsel dönüşüm kapsamına alınan mahallelerde hak sahiplerine hak sahiplikleri oranında evler verileceği ifade edilmesine rağmen günümüzde bu oranlar neden değişmiştir?
Hâlihazırda hak sahiplerinin oturmakta olduğu evlerin yıkılması ile yeni ev alma olanakları da yüksek miktarlarda borçlanmalarına bağlı olup bu çerçevede oluşan mağduriyet nasıl giderilecektir?
Hâlihazırda hak sahiplerinin kentsel dönüşüm sonrası konutsuz kalacak olmaları anayasal güvence altında olan konut hakkının ihlali değil midir?
Yakutiye ilçesine bağlı olan hangi mahalleler deprem riski altındadır? Şayet bu bölgeler deprem riski taşımıyorsa neden kentsel dönüşüme konu edilmiştir?
Kanun kapsamında yapılacak dönüşümde öncelikli hedef "yerinde dönüşüm"ü sağlamak olduğu halde neden hak sahiplerinin eski mahallelerinde yaşama şartları borçlanmaya tabi tutulmaktadır?
Neden kentsel dönüşüm kapsamına alınan bölgelerde hastane, okul, yol gibi temel ihtiyaçlar sağlanmamaktadır? Bölgelere dair bu ilgisizliğin sebebi, insanların göçe zorlanması için midir?
İşyerleri kentsel dönüşüm neticesinde yıkılacak olan yurttaşların aynı bölgede, aynı koşullarda işlerine devam etmesi sağlanacak mıdır? İşyeri sahiplerinin borçlanmaksızın yeni işyerleri edinmeleri sağlanacak mıdır?
Yakutiye ilçesi için kentsel dönüşüm kapsamında planan projeler nelerdir?
Erzurum ilçeleri için öngörülen kentsel dönüşüm projelerinin sonuçlandırılması için ne kadar büfçe ayırılmıştır? Bu bütçe hangi kalemleri kapsamaktadır?
Kentsel dönüşüm, kuşkusuz nüfusu her geçen gün artan kentlerin yeniden planlanması, yapılanması ve nitekim halkın daha rahat ve sağlıklı yaşayabileceği alanlar yaratılması kaygısıyla ele alınmakta ise de pratikte neden yeni mağduriyetler oluşmaktadır? Kentsel dönüşümde amaçlanan, yurttaşların kent ve konut haklarının mı sağlamasıdır? Yoksa inşaat sektörü için yeni bir ekonomik canlandırma projesi midir?
Halihazırda tarafıma Dağ ve Kavak mahalle sakinleri tarafından iletilmiş olan sorunlar doğrultusunda, bu mahallelerde yaşayan hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesi kapsamında hangi çalışmalar yürütülecektir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
SORULAR:
Erzurum İlinde kentsel dönüşüm projeleri kapsamında yapılan TOKİ Konutlarının yarattığı mağduriyete dair 7/1885 sayılı bir önerge ile mağduriyetin akıbetine dair bir soru önergesi vermiştim. Yine geçtiğimiz yıl 16.08.2023 gün ve 7/3234 sayılı bir soru önergesi de verdim ancak yanıtlanmadığı hususu "gelen kağıtlarda" yayımlanmıştır. Öte yandan Erzurum'da TOKİ mağduriyeti devam etmekte olup 642 yurttaş yıllardır çözüm beklenmektedir. Kamuoyunun da yakından takip ettiği üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından Dağ Mahallesi'nin komple riskli bölge, alan ilan edilmesi ile 2013 yılından beri kentsel dönüşüm ihtiyacı ortaya çıkmış; riskli alan ilan edilen alanda ev sahipleri ile 2014 yılında yapılan görüşmeler neticesinde, bölgedeki evler boşaltılmıştır. Yapılan anlaşmaların ardından bölgede, TOKİ tarafından konut inşası başlamış; yaklaşık 4 yıl önce başlayan inşaatlar tamamlanmış ancak, iddiaya göre TOKİ tarafından yapılan anlaşmalar tekrar güncellenmiştir. Sonradan yapılan anlaşmalarda ise hak sahiplerine verileceği iddia edilen ev sayılarının verilmemesinin kararlaştırıldığı ifade edilmektedir. Geçtiğimiz yıl yapımı tamamlanan 464 konutta oturması gereken 100'ün üzerinde mağdur olduğu ifade edilmekteydi. An itibariyle 642 yurttaşın TOKİ mağduru olduğu ifade edilmektedir. Aileleri ile birlikte düşünüldüğünde bu sayının en az 4 katı Erzurumlu mağdurdur. Bundan yaklaşık on yıl evvelki bedellerle TOKİ tarafından telaffuz edilen rakamların mevcut ekonomik koşullarda son derece düşük olduğu şüphe götürmemektedir. Konutlara talebin çok fazla olması gerekçe gösterilerek 200 bin liranın altında hak sahibi olanlara paralarının ödenmesi, 200 bin lira ile 400 bin lira arasında alacakları olanlara 241 ev, 400 bin lira üstü alacaklara da 3-1 ev verilmesi yönündeki kararın hakkaniyete uygun olmadığı açıktır. Nitekim anlaşmaların yapıldığı tarihlerde bu fiyatlara ev satın alınabilirken günümüz koşullarında bir yıllık kira bedeline denk düşen paraların ödenmesi yönündeki karar vahimdir. Uzun yıllardır muhatap da bulamayan
. yurttaşlar evlerinden edilmiş olup mağduriyetleri ciddi boyuttadır. Çünkü hem mevcut evlerinden edilmişlerdir hem de kendi evlerine yerleşememe nedeniyle ağır bir kira yükü atındadırlar. Sürekli ötelenen talepler gelinen aşamada hak sahibi yüzlerce yurttaşı etkilemektedir.
Bu bağlamda;
1. Erzurum İlinde TOKİ tarafından yapılan toplu konutlar neden teslim edilmemiştir?
2. Neden hak sahiplerinden alınan arsa karşılıklarına ve yapılan anlaşmaya denk düşen konut sayısı eksik bırakılmıştır?
3) 2014 yılında evler boşaltılmış olup neden inşaatlar zamanında tamamlanmamıştır?
4) Yapılan kura çekimlerinde hile olduğuna dair iddialar gerçeği yansıtmakta mıdır?
5) TOKİ iki yıl önce yapılan anlaşmada değişiklik yapılmasına hangi kriterleri baz alarak karar vermiştir?
6) Yapılan değişiklikten yurttaşlar haberdar edilmemiş midir?
7) İlk yapılan anlaşmada kararlaştırılan konut sayısı ve metrekaresinde değişiklik yapılmasının artan taleplerle ilgisi nedir? Arsa sahiplerinin Öncelikleri neden devre dışı bırakılmıştır?
8) TOKİ kar elde etmek adına hak sahiplerine bedelleri ödeyip ev vermemek suretiyle konutları yüksek bedelden satışa mı çıkaracaktır?
9) 200 bin liranın altında hak sahibi olanlara paralarının ödenmesi kararlaştırılmış olup bu 200 bin TL anlaşmanın ilk yapıldığı 2014 yılına ait bedel midir? Neden bu kararlar alınırken günümüzün ekonomik koşulları ve yükselen enflasyon baz alınmamıştır?
10) TOKİ tarafımdan yapılan ilk anlaşma tarihindeki arsa bedellerinin günümüz ekonomik koşullarına uygun revizyonu neden yapılmamıştır? Buna dair bir çalışma yapılması gündemde olacak mıdır?
10) Yıllardır evlerini teslim almayı bekleyen ancak ev yerine düşük bedellerin ödeneceği ifade edilen yurttaşların mağduriyeti giderilecek midir?
12) TOKİ tarafımdan yapılan ilk anlaşma çerçevesinde belirlenen metrekarelerdeki evlerin yurttaşlara teslimi sağlanacak mıdır?
13) Yurttaşların evlerini teslim almayı bekledikleri tarihin sürekli ötelenmesinden kaynaklı yaklaşık 4 yıllık mağduriyetleri tazmin edilecek midir?
14) Neden yurttaşların talepleri yanıtsız bırakılmaktadır?
15) Neden Erzurum'daki TOKİ mağduriyeti hakkında vermiş olduğum önergeler yanıtlanmamıştır?
16) Konu hakkında Erzurumlu mağdur yurttaşlar için bir açıklama yapılması ve mağduriyetin giderilmesi sağlanacak mıdır?
CEVAP:
6306 sayılı Kanun kapsamında afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, iyileştirme, tasfiye ve yenileme yaparak fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşam çevrelerinin oluşturulmasına yönelik kentsel dönüşüm uygulamaları, anılan mevzuat kapsamında sağlanan teknik ve mali destekler eşliğinde Bakanlığımız öncülüğünde sürdürülmektedir.
Bu çerçevede Erzurum İli, Yakutiye İlçesi, Aziziye, Mecidiye, Gaziler, Veyisefendi Mahallerinde (Dağ Mahallesi) ilan edilen "Riskli Alan" da ki süreç ; Bakanlığımız (Kentsel Dönüşüm Başkanlığı), Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) ve hak sahiplerinin katılımı ile sürdürülmektedir.
Söz konusu Riskli Alandaki uygulamalar; hak sahiplerinin tercihlerine göre taşınmazı değerinin nakit olarak ödenmesi ya da yeni konut tercihleri üzerinden TOKİ Başkanlığınca üretilen konutların hak sahiplerine sunulması şeklinde devam etmektedir.
Bu doğrultuda yeni konutların hak sahiplerine dağıtımına ilişkin o bilgilendirme ve uzlaşma koşulları Bakanlığımızca hizmete açılan kentsel dönüşüm/uzlaşma ofisleri ile Erzurum Kentsel Dönüşüm Müdürlüğümüzde şeffaf bir şekilde sürdürülmekte olup, Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen indirimli yeni konut bedelleri üzerinden hak sahipleri ile anılan uzlaşma ofislerinde konut anlaşmaları yapılmaktadır.
Konut anlaşması sağlanan hak sahiplerine isabet edecek bağımsız bölümler, çeşitli tarihlerde Noter huzurunda gerçekleştirilen kura çekilişi ile belirlenmekte ve hak sahiplerine isabet eden bağımsız bölümlerin anahtar teslim süreci devam etmektedir. Arta kalan konut olması durumunda ise bu konutların 6306 sayılı Kanun kapsamında diğer hak sahiplerine önerilmesi hedeflenmektedir.