Yerleşim yerlerindeki asbest ve eriyonit riskine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLAR

SORULAR

"Türkiye Asbest Kontrolü Stratejik Planı'na göre ülkemizde 379'dan fazla yerleşim yerinde yaşayanlar asbest maruziyeti ile karşı karşıyadır. Söz konusu planın hazırlık aşamalarında ülkemizde 2008-2012 yılları arasında C45 koduna sahip Akciğer zarı kanseri (Mezotelyoma) hastalığına yakalanmış 7789 vakanın araştırılarak bu vakalarının 5617'sinde jeojenik kökenli asbest maruziyeti yaşandığını belirlenmiştir. Akciğer zarı kanseri (Mezotelyoma)'nın ülkemizdeki en önemli nedeni asbest ve eriyonit minerallerinin yaşam çevresindeki varlığıdır.

Sağlık Bakanlığı tarafından gerek 2016 gerekse 2021 yıllarında yayımlanan "Türkiye Kanser Kontrol Programında, "Türkiye Asbest Kontrolü Stratejik Planı" kapsamındaki çalışmalarla asbest maruziyeti riski altındaki yerleşim birimlerinin belirlenmesi süreci "Faz 1"; bu yerleşim birimlerindeki asbest maruziyetinin azaltılması yönündeki ıslah ve rehabilitasyon çalışmaları ise "Faz 2" olarak nitelenmiş olmasına karşın halen bu yönde bir çalışma yapıldığına dair bir bilgi bulunmamaktadır.

Yukarıdaki bilgiler ışığında;

I- Ülkemizde kaç yerleşim birimi asbest, kaçı eriyonit maruziyet riski taşımakta olup, bu yerleşimlerde kaç yurttaşımız yaşamakta ve kaçında Mezotelyoma hastalığı belirlenmiştir?

2- Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan yerleşim birimleri için Sağlık Bakanlığınca "Faz 2"olarak nitelenen ıslah Ove rehabilitasyon projeleri hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa, kaç yerleşim birimi için hazırlanmıştır? Bu projeler için Bakanlığınızın son 5 yıldaki bütçelerinde ne kadar ödenek ayrılmış ve ne kadarı kullanılmıştır?

3- Asbest ve Eriyonit maruziyet riski 7269 sayılı yasa kapsamında bir afet riski olarak değerlendirilmekte midir? Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan yerleşim birimleri için Afete Maruz Bölge kararı alınmıştır? Alındı ise nerelerdir?

4- Asbest ve Eriyonit maruziyet riski 6306 sayılı yasa kapsamında "riskli alan" içinde değerlendirilmekte midir? Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan hangi yerleşim birimleri için "Riskli Alan" kararı alınmıştır? Alınmadı ise neden?

5- Asbest ve * Eriyonit maruziyet riski taşıyan yerleşim birimlerindeki ıslah ve rehabilitasyon çalışmaları için Sağlık, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği, İçişleri ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları arasında ortak bir çalışma platformu bulunmakta mıdır? Varsa bu platformda hangi projeler üretilmektedir?

6- Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan yerleşim birimlerinde yaşayanlar kadar o birimlerde görevli kamu veya özel sektörde çalışanların da bu riske maruz kaldığı bilinmektedir. Bu anlamda kamu görevlilerinin asbest ve eriyonit maruziyetlerine ilişkin bir çalışması bulunmakta mıdır?

7- Son yıllarda özellikle Kapadokya bölgesinde inşa edilen kayadan oyma otel, motel, depo vb alanlarda çalışan kişilerde Mezotelyoma hastalığına ilişkin teşhisler bulunmakta mıdır? Bu tür tespitler var ise kayadan oyma yapılar için önleyici tedbir alınmakta mıdır?

CEVAPLAR

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında Bakanlığımız Kentsel Dönüşüm Başkanlığı öncülüğünde yürütülen iyileştirme, tasfiye ve yenileme uygulamalarına konu alan (Riskli Alan) ve yapılaşmalar (Riskli Yapı); "zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan alanlar", "üzerindeki toplam yapı sayısının en az 9665'i imar mevzuatına aykırı olan veya yapı ruhsatı alınmaksızın inşa edilmiş olmakla birlikte sonradan yapı ve iskân ruhsatı alan yapılardan oluşan alanlar" ve " Kamu düzeni veya güvenliğinin olağan hayatı durduracak veya kesintiye uğratacak şekilde bozulduğu yerlerde; planlama ya da altyapı hizmetleri yetersiz olan veya imar mevzuatına aykırı yapılaşma bulunan yahut yapı ya da altyapısı hasarlı olan alanlar" ile "bu alanlar içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan yada yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmi ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapılar" şeklinde tanımlanmıştır.

Bu çerçevede, söz konusu alan ve yapılaşmaların, afet risklerine karşı dirençli hale getirilmesi, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerinin oluşturulmasına yönelik uygulamalar, 6306 sayılı Kanun kapsamında Bakanlığımız Kentsel Dönüşüm Başkanlığı öncülüğünde sürdürülmektedir.